Vạch trần sức hút giả tạo của thuốc lá điện tử đối với giới trẻ

Giới trẻ đang trở thành mục tiêu của ngành công nghiệp thuốc lá

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sử dụng thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do các bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, đột quỵ và bệnh phổi mạn tính. Mỗi năm, thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong trên toàn cầu.

Điều đáng lo ngại là trong những năm gần đây, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang được thiết kế ngày càng bắt mắt nhằm thu hút người dùng trẻ tuổi. Hương trái cây, bao bì nhiều màu sắc, thiết kế nhỏ gọn cùng các chiến dịch quảng bá trên mạng xã hội khiến nhiều thanh thiếu niên lầm tưởng đây là những sản phẩm ít độc hại hoặc "sành điệu" hơn thuốc lá truyền thống.

WHO cảnh báo giới trẻ đang trở thành đối tượng bị nhắm tới một cách có chủ đích. Trên thế giới hiện có ít nhất 40 triệu trẻ em từ 13-15 tuổi sử dụng các sản phẩm thuốc lá; trong đó khoảng 15 triệu em sử dụng thuốc lá điện tử. Trẻ em có nguy cơ sử dụng thuốc lá điện tử cao gấp 9 lần người lớn.

Thuốc lá điện tử không vô hại?

Nhiều người trẻ cho rằng thuốc lá điện tử chỉ tạo hơi nước nên ít ảnh hưởng sức khỏe. Tuy nhiên, WHO khẳng định không có bất kỳ sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn.

Nicotine là chất gây nghiện mạnh, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở thanh thiếu niên, làm suy giảm khả năng tập trung, ghi nhớ, học tập và làm tăng nguy cơ rối loạn cảm xúc, lo âu hoặc các vấn đề sức khỏe tâm thần khác. Việc tiếp xúc nicotine từ sớm còn làm gia tăng nguy cơ sử dụng nhiều sản phẩm thuốc lá khác trong tương lai.

Bên cạnh đó, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng còn chứa nhiều hóa chất độc hại có thể gây tổn thương phổi, tim mạch và các cơ quan khác trong cơ thể.

Thành quả phòng chống thuốc lá đang đứng trước thách thức mới

Tại Việt Nam, tỷ lệ hút thuốc lá truyền thống ở nam giới trưởng thành đã giảm từ 47,4% năm 2010 xuống còn 38,9% năm 2023. Tỷ lệ hút thuốc thụ động tại nhiều môi trường cũng giảm đáng kể. Đây là những tín hiệu tích cực sau hơn một thập kỷ thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Tuy nhiên, thuốc lá điện tử đang nổi lên như một thách thức mới. Năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh, thành cho thấy tỷ lệ học sinh 13-17 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử đã tăng lên 8,1%, cao gấp nhiều lần so với mức 2,6% của năm 2019.

Theo WHO, nếu không có các biện pháp kiểm soát hiệu quả, những thành quả đạt được trong công tác phòng chống tác hại thuốc lá có nguy cơ bị xóa nhòa bởi làn sóng sử dụng các sản phẩm nicotine thế hệ mới.

WHO kêu gọi hành động để bảo vệ thế hệ trẻ

Theo WHO, cuộc chiến phòng chống thuốc lá hiện nay không chỉ dừng lại ở việc giảm tỷ lệ hút thuốc lá truyền thống mà còn phải đối mặt với các sản phẩm nicotine thế hệ mới đang ngày càng len lỏi vào đời sống giới trẻ.

Chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026 - "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá", được đưa ra nhằm phơi bày những chiến lược tiếp thị tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá, từ thiết kế bao bì bắt mắt, đa dạng hương vị đến việc quảng bá các sản phẩm mới dưới vỏ bọc "công nghệ hiện đại" hay "sản phẩm thay thế ít độc hại hơn".

WHO kêu gọi các quốc gia tăng cường hoàn thiện chính sách kiểm soát thuốc lá, bảo vệ thanh thiếu niên trước sự tiếp cận của các sản phẩm nicotine, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về những tác hại mà thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới gây ra đối với sức khỏe.

Các chuyên gia nhấn mạnh, không có sản phẩm thuốc lá nào an toàn cho sức khỏe. Bỏ thuốc lá, tránh tiếp xúc với khói thuốc và xây dựng môi trường sống không khói thuốc vẫn là những giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng khỏi các bệnh lý nguy hiểm liên quan đến thuốc lá.