Tuổi, giới và tiền sử gia đình ảnh hưởng thế nào đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch?
Nguy cơ mắc bệnh tim mạch không chỉ phụ thuộc vào huyết áp, đường huyết, mỡ máu hay lối sống. Tuổi, giới và tiền sử gia đình cũng là những yếu tố quan trọng nhưng không thể thay đổi. Điều này không có nghĩa người trẻ sẽ ít nguy cơ hoặc cha mẹ mắc bệnh tim thì con chắc chắn sẽ mắc bệnh. Hiểu đúng các yếu tố nguy cơ giúp mỗi người biết khi nào cần kiểm tra sớm và chủ động kiểm soát những yếu tố có thể thay đổi.
Tuổi càng cao, nguy cơ tim mạch càng cần được chú ý
Theo ThS.BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh Hà - Phó Giám đốc Trung tâm Ningen Dock Bernard, tuổi là một trong những yếu tố nguy cơ tim mạch không thể thay đổi. Khi tuổi tăng lên, các cơ quan trong cơ thể dần lão hóa. Thành mạch cũng trở nên cứng hơn, giảm độ đàn hồi và có thể xuất hiện tình trạng vôi hóa.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa chỉ người lớn tuổi mới cần quan tâm đến sức khỏe tim mạch.
Ở người trẻ, nguy cơ cần được đánh giá dựa trên tình trạng sức khỏe và các yếu tố đang có. Một trong những vấn đề đáng chú ý hiện nay là thừa cân, béo phì. Người trẻ có thể chưa tăng huyết áp, đường huyết và mỡ máu vẫn tốt, nhưng béo phì kéo dài có thể tạo nền tảng cho nhiều rối loạn chuyển hóa về sau.
Lối sống ít vận động, chế độ ăn chưa hợp lý, hút thuốc lá cũng là những yếu tố cần được xem xét. Nếu có thêm tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, việc theo dõi càng cần được chú ý hơn.
Theo BS Thanh Hà, người có tiền sử gia đình về bệnh tim mạch, đặc biệt bệnh tim mạch do xơ vữa, nên chủ động đánh giá nguy cơ và cân nhắc kiểm tra chuyên sâu khi bước qua tuổi 40. Thời điểm cụ thể vẫn cần cá thể hóa theo các yếu tố nguy cơ đi kèm.
Ở người lớn tuổi, kiểm tra sức khỏe định kỳ càng quan trọng. Bên cạnh đó, nên duy trì vận động thể lực phù hợp, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng để hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

Nguy cơ tim mạch ở nam và nữ có giống nhau?
Giới cũng là yếu tố được bác sĩ xem xét khi đánh giá nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Theo BS Thanh Hà, trong thực tế nam giới thường có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ tim mạch hơn, trong đó đáng chú ý là hút thuốc lá và sử dụng rượu bia. Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào giới tính mà cần đánh giá cả những yếu tố lối sống đi kèm.
Ở nữ giới, nguy cơ tim mạch cũng thay đổi theo từng giai đoạn của cuộc đời. Đặc biệt, sau mãn kinh, những thay đổi nội tiết có thể đi kèm thay đổi về chuyển hóa, cân nặng và phân bố mỡ trong cơ thể.
Điều này khiến việc kiểm soát cân nặng, chế độ ăn và vận động trở nên quan trọng hơn. Nếu đồng thời xuất hiện tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tăng đường huyết hoặc béo phì, nguy cơ tim mạch cần được đánh giá toàn diện.
Theo BS Thanh Hà, phụ nữ từ tuổi trung niên nên kiểm tra sức khỏe định kỳ. Những người tích tụ nhiều yếu tố nguy cơ cần được đánh giá kỹ hơn thay vì chờ đến khi có triệu chứng.
Cha mẹ mắc bệnh tim, con có chắc chắn mắc bệnh?
Khi khai thác tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, thông tin quan trọng không đơn thuần là “nhà có người mắc bệnh tim”.
BS Thanh Hà cho biết, trước tiên bác sĩ sẽ chú ý đến người thân trực hệ như cha mẹ, anh chị em ruột. Tiếp theo cần xác định người thân mắc bệnh gì và xuất hiện ở độ tuổi nào.
Điều này giúp phân biệt các nhóm bệnh khác nhau. Có bệnh tim liên quan đến bất thường di truyền, trong khi nhiều bệnh tim mạch mắc phải hoặc bệnh do xơ vữa lại có cơ chế và mức độ liên quan gia đình khác.
Đặc biệt, nếu gia đình có người đột tử khi còn trẻ không rõ nguyên nhân hoặc xuất hiện bệnh tim mạch ở tuổi rất trẻ, thông tin này cần được thông báo với bác sĩ. Nếu nhiều thành viên trong gia đình cùng mắc bệnh, mức độ cảnh giác cũng cao hơn.
Một số bệnh cơ tim, chẳng hạn bệnh cơ tim phì đại, bệnh cơ tim dãn nỡ, có thể mang tính gia đình và liên quan đến đột biến gen. Khi gia đình đã xác định có bệnh tim di truyền, người thân có thể cần được tư vấn và tầm soát phù hợp.
BS Thanh Hà lưu ý cần phân biệt giữa bệnh tim có yếu tố di truyền và bệnh tim mạch có tính chất gia đình.
Một số bệnh có thể liên quan đến đột biến gen và di truyền trong gia đình. Trong những trường hợp này, việc xác định chính xác bệnh của người thân rất quan trọng để bác sĩ quyết định những thành viên nào cần được đánh giá.
Trong khi đó, với bệnh tim mạch do xơ vữa, tiền sử gia đình là một yếu tố giúp nhận diện người có nguy cơ cao hơn, nhưng không có nghĩa cha mẹ mắc bệnh thì con chắc chắn sẽ mắc.
Các thành viên trong một gia đình còn có thể chia sẻ nhiều yếu tố chung như chế độ ăn, mức độ vận động, hút thuốc hoặc môi trường sống. Vì vậy, tiền sử gia đình nên được xem như một tín hiệu để chủ động quản lý nguy cơ, thay vì coi đó là một “bản án” về sức khỏe.
Người có nguy cơ tim mạch nên kiểm tra như thế nào?
Tuổi, giới và tiền sử gia đình là những yếu tố chúng ta không thể lựa chọn và thay đổi. Tuy nhiên, nguy cơ tim mạch còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố có thể kiểm soát.
Theo BS Thanh Hà, người đã có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh lý cần điều trị phải tuân thủ kế hoạch của bác sĩ. Thuốc cần đi cùng chế độ ăn, vận động và sinh hoạt phù hợp.
Với người chưa mắc bệnh nhưng bắt đầu thừa cân hoặc có một số chỉ số chuyển hóa tăng nhẹ, thay đổi lối sống sớm càng có ý nghĩa. Duy trì vận động đều đặn, kiểm soát cân nặng, ăn uống hợp lý, không hút thuốc, hạn chế rượu bia, ngủ đủ và quản lý stress là những bước có thể thực hiện lâu dài.

Tuổi, giới và tiền sử gia đình là những yếu tố chúng ta không thể lựa chọn. Tuy nhiên, nguy cơ tim mạch còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố có thể kiểm soát.
Theo BS Thanh Hà, người đã có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh lý cần điều trị phải tuân thủ kế hoạch của bác sĩ. Thuốc cần đi cùng chế độ ăn, vận động và sinh hoạt phù hợp.
Với người chưa mắc bệnh nhưng bắt đầu thừa cân hoặc có một số chỉ số chuyển hóa tăng nhẹ, thay đổi lối sống sớm càng có ý nghĩa. Duy trì vận động đều đặn, kiểm soát cân nặng, ăn uống hợp lý, không hút thuốc, hạn chế rượu bia, ngủ đủ và quản lý stress là những bước có thể thực hiện lâu dài.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
