Thủ tướng chỉ rõ bất cập khiến giá thuốc, thiết bị y tế tăng cao, ảnh hưởng người bệnh và quỹ BHYT

Sáng 21/10/2026, tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về các dự án luật trong lĩnh vực y tế, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề cập những bất cập trong quản lý, mua sắm thuốc và thiết bị y tế.

Theo Thủ tướng, kết quả thanh tra, điều tra của các cơ quan chức năng thuộc Bộ Công an và Thanh tra Chính phủ cho thấy nhiều khoảng trống trong quy định pháp luật, văn bản hướng dẫn và quá trình tổ chức thực hiện.

Những bất cập này tạo điều kiện hình thành nhiều khâu trung gian trong hoạt động kinh doanh, cung ứng thuốc và thiết bị y tế, khiến chi phí tăng cao.

Thuốc, thiết bị y tế qua nhiều công ty trước khi đến bệnh viện

Thủ tướng nêu thực trạng một số hãng sản xuất thuốc không thể tiếp cận trực tiếp thị trường mà phải thông qua các doanh nghiệp trung gian.

Trong khi đó, Việt Nam vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu đối với nhiều loại thuốc và thiết bị y tế, đặc biệt là thuốc biệt dược. Ngay cả hoạt động sản xuất trong nước cũng cần nhập khẩu một phần nguyên liệu.

Khi thuốc hoặc thiết bị y tế phải trải qua nhiều lần mua bán, mỗi khâu có thể phát sinh thêm chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp tham gia phân phối.

Đáng lo ngại hơn là tình trạng các doanh nghiệp tổ chức mua bán qua nhiều công ty trung gian, khiến giá hàng hóa tăng lên đáng kể trước khi được nhập khẩu vào Việt Nam.

Đề cập vụ án liên quan đến Công ty cổ phần Đầu tư y tế Việt Mỹ, Thủ tướng cho biết có tình trạng lập nhiều công ty ở nước ngoài, thực hiện các giao dịch mua bán qua nhiều đầu mối, làm giá hàng hóa tăng cao trước khi về đến doanh nghiệp nhập khẩu trong nước.

Theo Thủ tướng, việc đẩy giá thuốc và thiết bị y tế lên quá mức cần thiết làm gia tăng chi phí khám chữa bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến người dân và hệ thống y tế.

Người bệnh và quỹ BHYT cùng chịu tác động

Khi giá thuốc hoặc thiết bị y tế tăng bất hợp lý, chi phí điều trị có thể bị đẩy lên theo.

Đối với người bệnh, điều này có thể làm tăng khoản tiền phải tự chi trả, nhất là với các thuốc hoặc dịch vụ không được BHYT thanh toán toàn bộ.

Chi phí cao cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thuốc và các dịch vụ khám chữa bệnh cần thiết.

Trong khi đó, đối với những chi phí thuộc phạm vi thanh toán của BHYT, giá mua sắm tăng có thể làm gia tăng khoản chi từ quỹ bảo hiểm.

Ngân sách nhà nước cũng chịu tác động khi phải bố trí nguồn lực cho hoạt động khám chữa bệnh và mua sắm phục vụ hệ thống y tế công lập.

Như vậy, việc kiểm soát giá thuốc và thiết bị y tế không chỉ là vấn đề quản lý thị trường mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi người bệnh và hiệu quả sử dụng nguồn lực y tế.

Tuy nhiên, không phải mọi thuốc hoặc thiết bị y tế nhập khẩu, hay mọi hoạt động phân phối qua doanh nghiệp trung gian, đều dẫn đến đội giá bất hợp lý. Vấn đề được đặt ra là nhận diện và loại bỏ những khâu trung gian không cần thiết, thiếu minh bạch.

Đề xuất đấu thầu tập trung hoặc đàm phán trực tiếp với nhà sản xuất

Để khắc phục những bất cập trên, Thủ tướng đề nghị nghiên cứu cơ chế mua sắm phù hợp với từng nhóm thuốc và thiết bị y tế.

Theo đó, những mặt hàng phổ biến có thể được tổ chức mua sắm, đấu thầu tập trung nhằm tận dụng lợi thế về quy mô.

Đối với các mặt hàng chuyên biệt, cần nghiên cứu cơ chế cho phép bệnh viện đàm phán, mua sắm trực tiếp trong khuôn khổ pháp luật phù hợp.

Thủ tướng cũng đề cập khả năng Bộ Y tế và các chuyên gia trực tiếp làm việc, đàm phán với hãng sản xuất để có mức giá hợp lý.

Một vấn đề khác được đặt ra là nghiên cứu kinh nghiệm mua sắm của các bệnh viện tư nhân, từ đó hoàn thiện cơ chế giúp bệnh viện công tiếp cận thuốc và thiết bị y tế với chi phí phù hợp hơn.

Theo định hướng được nêu tại phiên thảo luận, việc quản lý cần bảo đảm lợi nhuận hợp lý cho doanh nghiệp, đồng thời kiểm soát những yếu tố khiến giá tăng bất hợp lý.

Nghiên cứu xây dựng luật riêng về thiết bị y tế

Về giải pháp pháp lý, Thủ tướng cho biết định hướng lâu dài là nghiên cứu, báo cáo Quốc hội xem xét ban hành luật riêng về thiết bị y tế.

Trước mắt, Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung những quy định liên quan trong Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Dược để xử lý các bất cập cấp thiết.

Các quy định mới được kỳ vọng tăng tính công khai, minh bạch trong quản lý, mua sắm và cung ứng thuốc, thiết bị y tế.

Thủ tướng đề nghị các đại biểu Quốc hội, đặc biệt là những người công tác trong lĩnh vực y tế, tiếp tục góp ý vào dự thảo luật và các văn bản hướng dẫn nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý.

Những nội dung trên hiện là đề xuất và định hướng sửa đổi pháp luật được thảo luận tại Quốc hội, chưa phải quy định mới đã có hiệu lực.

Mục tiêu được Chính phủ đặt ra là giảm những khâu trung gian không cần thiết, giúp bệnh viện tiếp cận thuốc và thiết bị y tế với giá phù hợp, qua đó giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh, ngân sách nhà nước và quỹ BHYT.