Thời tiết thay đổi ảnh hưởng sức khỏe thế nào dưới góc nhìn y học cổ truyền?

Theo ThS.BSCK1.BSNT Ngô Văn Tân, y học cổ truyền có học thuyết “Thiên nhân hợp nhất”, nghĩa là con người và thiên nhiên luôn có sự tương ứng và tác động qua lại. Trời có âm dương, cơ thể cũng có âm dương; thiên nhiên có lục khí gồm phong, hàn, thử, thấp, táo, hỏa thì cơ thể cũng chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố này. Khi thời tiết biến đổi bất thường, tà khí dễ xâm nhập khiến cơ thể phát sinh bệnh tật.

Mùa nắng: Dễ hao tổn tân dịch, sinh mệt mỏi

Theo y học cổ truyền, mùa nắng nóng là thời điểm nhiệt khí thịnh. Khi cơ thể tiết nhiều mồ hôi để điều hòa thân nhiệt, tân dịch cũng bị hao tổn, dễ gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, khát nước, choáng váng, tiểu ít, bứt rứt khó chịu.

Những người có thể trạng âm hư, tỳ vị yếu, lao động ngoài trời hoặc uống ít nước là nhóm dễ bị ảnh hưởng hơn cả.

Để dưỡng sinh trong mùa nắng, bác sĩ khuyến cáo nên:

- Hạn chế tiếp xúc nắng gắt, đặc biệt vào buổi trưa

- Ăn uống thanh đạm, tăng rau xanh và trái cây tươi

- Có thể dùng các món giúp thanh nhiệt như canh mướp đắng, nước đậu xanh, cháo đậu đỏ, nước sắn dây

- Hạn chế rượu bia, đồ chiên xào nhiều dầu mỡ

- Giữ tinh thần thư giãn, tránh nóng giận

Tuy nhiên, y học cổ truyền cũng lưu ý không nên lạm dụng đồ sống lạnh hoặc nước đá vì có thể làm tổn thương Tỳ Vị.

Mùa mưa: Thấp khí tăng cao, bệnh mạn tính dễ tái phát

Vào mùa mưa, độ ẩm tăng kéo dài khiến “thấp khí” trở nên mạnh hơn. Theo y học cổ truyền, thấp tà dễ làm tổn thương Tỳ - cơ quan liên quan đến tiêu hóa và chuyển hóa trong cơ thể.

Khi thấp tà xâm nhập, người bệnh thường cảm thấy nặng nề, uể oải, chán ăn, đầy bụng, đau nhức cơ khớp. Những ngày mưa dầm, người mắc các bệnh mạn tính như viêm xoang, hen phế quản, thấp khớp hay rối loạn tiêu hóa cũng dễ tái phát triệu chứng hơn.

Để bảo vệ sức khỏe trong mùa mưa, có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản như:

- Giữ ấm vùng cổ, lưng và bàn chân

- Không ngồi lâu ở nơi ẩm thấp, tránh mặc quần áo ướt kéo dài

- Uống trà gừng, trà tía tô, trà trần bì hoặc nước đậu đỏ - ý dĩ để hỗ trợ hóa thấp

- Tăng vận động nhẹ như đi bộ, khí công, xoa bóp giúp lưu thông khí huyết

Dưỡng sinh là thuận theo tự nhiên

Theo ThS.BSCK1.BSNT Ngô Văn Tân, dưỡng sinh trong y học cổ truyền không phải chống lại thời tiết mà là thích nghi hài hòa với tự nhiên.

“Trời nắng dưỡng âm, trời mưa dưỡng dương”, mọi nguyên tắc chăm sóc sức khỏe đều cần điều hòa vừa phải, tránh thái quá. Mùa nóng cần thanh nhiệt nhưng không lạm dụng đồ lạnh; mùa mưa cần hóa thấp nhưng cũng không nên dùng quá nhiều thực phẩm cay nóng vì dễ làm hao tổn âm dịch.

Trong y học cổ truyền, mưa nắng không chỉ là chuyện của thời tiết mà còn là “phép thử” đối với khả năng thích nghi của cơ thể. Người biết dưỡng sinh là người biết tùy thời tiết mà điều hòa sinh hoạt, ăn uống và tinh thần để giữ cân bằng âm dương, nâng cao sức khỏe.