Hotline 24/7
08983-08983

Tầm soát ung thư: Kết quả “không có bệnh” vẫn có thể sai?

Tầm soát ung thư giúp phát hiện sớm những bất thường trước khi bệnh biểu hiện rõ triệu chứng. Tuy nhiên, không có xét nghiệm hay phương pháp chẩn đoán hình ảnh nào chính xác tuyệt đối. Vì vậy, kết quả âm tính giả hoặc dương tính giả vẫn có thể xảy ra.

Âm tính giả và dương tính giả là gì?

Theo BS Bùi Lê Nhật Tiên - Hệ thống Y khoa chuyên sâu Quốc tế Bernard, các kỹ thuật cận lâm sàng như xét nghiệm máu, siêu âm, X-quang, CT, MRI hay nội soi đều có một tỷ lệ sai số nhất định. Hai yếu tố thường được dùng để đánh giá khả năng phát hiện bệnh của một xét nghiệm là độ nhạy và độ đặc hiệu.

Âm tính giả xảy ra khi người bệnh thực sự có tổn thương hoặc ung thư nhưng kết quả tầm soát lại cho thấy không có bất thường. Trường hợp này có thể khiến bệnh bị bỏ sót và người bệnh tiếp tục sinh hoạt như bình thường mà không biết mình cần được theo dõi hoặc kiểm tra thêm.

Ngược lại, dương tính giả là khi người không mắc ung thư nhưng kết quả tầm soát lại cho thấy có dấu hiệu nghi ngờ hoặc nguy cơ cao. Người bệnh có thể lo lắng và phải thực hiện thêm các xét nghiệm, thậm chí những thủ thuật xâm lấn, để xác định tổn thương có thực sự là ung thư hay không.

Theo BS Tiên, trong y khoa, không có xét nghiệm tầm soát nào đạt độ chính xác 100%. Kết quả xét nghiệm cần được hiểu trong bối cảnh nguy cơ của từng người và kết hợp với các thông tin lâm sàng liên quan.

Buổi chia sẻ của BS Bùi Lê Nhật Tiên về chủ đề "Khám định kỳ & ung thư: Kiểm tra gì mới là “đúng” và không làm thừa?" trên kênh AloBacsi

Làm gì để hạn chế sai số khi tầm soát ung thư?

Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn âm tính giả và dương tính giả, chất lượng của quá trình tầm soát có thể giúp giảm nguy cơ bỏ sót hoặc đánh giá sai tổn thương.

Theo BS Tiên, người dân nên lưu ý một số yếu tố:

- Thực hiện đúng quy trình kỹ thuật: Mỗi phương pháp tầm soát có yêu cầu riêng về chuẩn bị, kỹ thuật thực hiện và đọc kết quả.

- Tầm soát đúng thời điểm: Không nên tự ý rút ngắn hoặc kéo dài khoảng cách giữa các lần kiểm tra. Cần tuân thủ lịch tầm soát phù hợp với độ tuổi, giới tính và nguy cơ bệnh theo khuyến cáo chuyên môn.

- Lựa chọn cơ sở có chuyên môn: Trang thiết bị phù hợp, chất lượng hình ảnh tốt và bác sĩ có kinh nghiệm trong chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh hoặc chuyên khoa liên quan có thể góp phần nâng cao khả năng phát hiện và đánh giá tổn thương.

- Đánh giá kết quả trong tổng thể: Một kết quả bất thường không đồng nghĩa chắc chắn mắc ung thư, cũng như kết quả bình thường không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ. Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định thêm phương pháp kiểm tra khác để làm rõ.

Vì sao cần đọc chéo trong những trường hợp phức tạp?

Ở những trường hợp có tổn thương khó đánh giá hoặc kết quả chưa rõ ràng, việc có thêm một ý kiến chuyên môn độc lập có thể giúp bác sĩ có thêm dữ liệu trước khi đưa ra hướng xử trí.

Tại Bernard Healthcare, quy trình đọc chéo hình ảnh với chuyên gia Nhật Bản là một trong những lớp kiểm tra bổ sung được áp dụng trong những trường hợp phù hợp. Hình ảnh được đánh giá lại nhằm cung cấp thêm góc nhìn chuyên môn, đặc biệt với những tổn thương phức tạp hoặc cần làm rõ.

Theo BS Tiên, mục tiêu của những quy trình kiểm tra nhiều lớp là giảm tỷ lệ sai số xuống mức thấp nhất có thể, chứ không phải cam kết loại bỏ hoàn toàn sai số.

Vì vậy, người dân không nên quá lo lắng khi nghe đến khái niệm âm tính giả hay dương tính giả. Điều quan trọng là lựa chọn phương pháp tầm soát phù hợp, thực hiện đúng khuyến cáo và trao đổi với bác sĩ khi kết quả có bất thường.

Tầm soát ung thư là công cụ giúp phát hiện sớm nguy cơ, không phải một phép thử có thể đưa ra câu trả lời tuyệt đối. Hiểu đúng giới hạn của xét nghiệm sẽ giúp người bệnh tránh cả tâm lý chủ quan khi có kết quả bình thường lẫn hoang mang khi nhận kết quả nghi ngờ.

Thông tin biên tập

Tác giả

Phòng Nội dung - AloBacsi.vn

Tham vấn y khoa

BS Bùi Lê Nhật TiênBS Bùi Lê Nhật Tiên
Ngày đăng: 15:02, 28/08/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X