Tầm soát ung thư đại trực tràng: Khi nào cần nội soi và xử lý polyp ra sao?
Tầm soát sớm là "chìa khóa vàng" giúp loại bỏ nguy cơ ung thư đại trực tràng ngay từ khi mới chỉ là những polyp lành tính. Từ xét nghiệm phân, chụp CT ảo đến nội soi gây mê tích hợp công nghệ AI, y học ngày nay đã mang lại quy trình chẩn đoán chính xác, an toàn và cá thể hóa cho từng người bệnh.
1. Có polyp đại tràng liệu có chắc chắn tiến triển thành ung thư?
Nhiều người có tâm lý lo lắng khi nội soi phát hiện có 1 hoặc 2 polyp. Liệu cứ có polyp là chắc chắn sẽ bị ung thư hay không, và nguy cơ này được đánh giá như thế nào, thưa bác sĩ?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh - Khoa Ngoại tổng quát, Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VietHope trả lời: Polyp là một tổn thương lành tính dạng u xuất phát từ lớp niêm mạc, do đại tràng có bốn lớp và polyp mọc lên từ lớp niêm mạc này. Tuy nhiên, không phải polyp nào cũng phát triển thành ung thư.
Polyp có nhiều dạng như polyp viêm tăng sinh hay polyp tuyến. Đối với polyp tuyến, khi làm giải phẫu bệnh sẽ chia nhỏ thành polyp tuyến ống, tuyến ống nhánh và tuyến nhánh. Trong đó, polyp tuyến nhánh là dạng có khả năng phát triển thành ung thư cao nhất.
Quá trình khám chữa bệnh là sự phối hợp của nhiều chuyên khoa. Bên cạnh nội soi hay ngoại khoa thì chuyên ngành Giải phẫu bệnh đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Sau khi nội soi lấy mẫu mô sinh thiết, kết quả giải phẫu bệnh sẽ giúp bác sĩ lâm sàng đánh giá chính xác loại polyp, kết hợp với kích thước, vị trí và hình ảnh nội soi để đưa ra kế hoạch theo dõi cá thể hóa cho từng bệnh nhân. Đó là lý do bác sĩ thường hỏi rất kỹ tiền sử để khai thác triệt để nguy cơ, từ đó lập lộ trình riêng cho từng người chứ không áp đặt một công thức chung.

2. Các phương pháp tầm soát ung thư đại trực tràng phổ biến hiện nay
Hiện nay có những phương pháp tầm soát ung thư đại trực tràng nào, thưa bác sĩ?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh trả lời: Nói đến tầm soát ung thư đại tràng thì ai cũng nghĩ ngay đến nội soi đại tràng. Tuy nhiên, nhiều người rất sợ nội soi, chỉ riêng việc phải uống 3 lít thuốc sổ ruột thôi là đã thấy e ngại.
Do đó, tùy thuộc vào từng khách hàng mà bác sĩ sẽ linh hoạt lựa chọn phương tiện tầm soát phù hợp chứ không bắt buộc ai cũng phải soi ngay. Với những người chưa chuẩn bị tâm lý nội soi, họ có thể chọn xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân. Khi có tổn thương, máu rỉ rả đi theo phân ra ngoài, mặc dù mắt thường nhìn thấy phân vẫn vàng tốt nhưng xét nghiệm vẫn có thể phát hiện ra máu ẩn.
Nếu kết quả xét nghiệm phân có bất thường, lúc đó bệnh nhân mới cần tiến hành nội soi đại tràng. Một phương pháp khác là chụp CT đại tràng hay còn gọi là nội soi đại tràng ảo để quan sát cấu trúc đại tràng, nhưng nhược điểm là nếu phát hiện bất thường thì không thể can thiệp xử lý hay cắt polyp ngay lúc đó mà bệnh nhân vẫn phải quay lại làm nội soi trực tiếp.
Mặc dù vậy, nội soi đại tràng toàn bộ vẫn là tiêu chuẩn vàng tốt nhất vì có thể quan sát trực tiếp và xử lý cắt bỏ ngay tổn thương hay polyp trong quá trình soi. Nếu xét nghiệm phân âm tính hoặc nội soi ảo không thấy polyp, bác sĩ sẽ lập kế hoạch tái khám theo dõi sau một năm hoặc vài năm.
3. Nội soi đại tràng có đau không?
Nội soi đại tràng hiện nay có gây đau hay ảnh hưởng gì đến sức khỏe người bệnh không?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh trả lời: So với nội soi dạ dày vốn chỉ gây cảm giác buồn nôn và diễn ra rất nhanh nên dễ chấp nhận hơn, nội soi đại tràng phức tạp hơn vì đại tràng có hình chữ U ngược, đi từ bên phải lên cao, vắt sang bên trái rồi đi xuống hậu môn. Tại những đoạn gập góc, hoặc trên những bệnh nhân từng phẫu thuật vùng bụng bị dính ruột, việc luồn ống soi qua có thể gây đau nên trước đây người ta rất sợ.
Tuy nhiên, hiện nay đã có sự hỗ trợ của kỹ thuật nội soi gây mê hoặc tiền mê. Liều lượng thuốc mê dùng trong nội soi rất thấp, chỉ giúp bệnh nhân ngủ ngon một giấc ngắn trong suốt quá trình soi mà hoàn toàn không ảnh hưởng đến trí nhớ và cũng không có chuyện ngủ luôn như nhiều người e ngại. Nhờ bệnh nhân nằm yên, bác sĩ sẽ có nhiều thời gian hơn để quan sát kỹ lưỡng và xử lý cẩn thận các tổn thương.
Máy móc ngày nay cũng rất hiện đại, đặc biệt là việc tích hợp trí tuệ nhân tạo AI vào hệ thống nội soi. Đôi mắt bác sĩ đôi khi có thể bỏ sót những polyp rất nhỏ, nhưng công nghệ AI sẽ tự động khoanh vùng, nhận diện tổn thương để bác sĩ phóng đại quan sát và can thiệp kịp thời. Trước khi chỉ định nội soi, dù có gây mê hay không, bác sĩ luôn thăm khám toàn diện chức năng tim mạch, hô hấp, thận và cân nhắc dựa trên mong muốn cũng như tài chính của từng khách hàng.

4. Giải pháp can thiệp tối thiểu khi phát hiện ung thư đại trực tràng ở giai đoạn đầu
Nếu phát hiện ung thư ở giai đoạn rất sớm thì hướng điều trị sẽ ra sao, thưa bác sĩ?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh trả lời: Đối với các ung thư đường tiêu hóa như đại tràng, dạ dày hay thực quản được phát hiện ở giai đoạn rất sớm, khi các tổn thương mới chỉ nằm nông ở lớp niêm mạc, chúng ta hoàn toàn có thể giải quyết triệt để ngay qua nội soi đại tràng. Bác sĩ sẽ tiến hành cắt hớt niêm mạc để loại bỏ khối u mà bệnh nhân không cần phải trải qua phẫu thuật đại phẫu cắt đoạn ruột. Trái lại, nếu để trễ, khi khối u đã xâm lấn qua các lớp của thành đại tràng thì bắt buộc phải phẫu thuật cắt rộng đoạn ruột. Lúc này bệnh nhân phải đối mặt với nhiều nguy cơ hơn, chi phí tốn kém hơn và ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy, việc chủ động tầm soát để phát hiện sớm có ý nghĩa rất quyết định.
5. Giải pháp tầm soát cá thể hóa và công nghệ tiên tiến tại Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VietHope
Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VietHope hiện đang ứng dụng những phương pháp và kỹ thuật chẩn đoán nào để hỗ trợ người dân chủ động tầm soát và phát hiện sớm bệnh lý này?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh trả lời: Tại VietHope, chúng tôi chú trọng đồng bộ nhiều yếu tố. Đầu tiên và quan trọng nhất là công tác truyền thông giáo dục sức khỏe nhằm cung cấp kiến thức y học thường thức, giúp người dân biết tự theo dõi các triệu chứng bất thường của bản thân và chủ động rà soát yếu tố di truyền trong gia đình.
Về mặt trang thiết bị, Trung tâm trang bị hệ thống máy nội soi tiên tiến có tính năng nhuộm màu, phóng đại và tích hợp công nghệ AI giúp nhận diện polyp tự động, hạn chế tối đa nguy cơ bỏ sót tổn thương nhỏ.
Quy trình hướng dẫn khách hàng làm sạch ruột tốt trước khi soi cũng được thực hiện nghiêm ngặt để bề mặt niêm mạc sạch sẽ, không bị phân cũ che lấp tổn thương. Sau cùng, dựa trên kết quả nội soi, giải phẫu bệnh và yếu tố nguy cơ của từng cá nhân, bác sĩ sẽ đưa ra kế hoạch theo dõi và điều trị cá thể hóa phù hợp nhất cho từng người.
>>> Đọc thêm phần 2: Đừng chủ quan với những bất thường tiêu hóa: Ung thư đại trực tràng đang tiến triển âm thầm?
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
