Suy kiệt do thiếu “thực phẩm tình thương”

Khi chuyên viên tâm lý tiếp xúc với trẻ, hỏi chuyện cha mẹ thì mới hay trẻ mắc một rối loạn khác: rối loạn gắn bó.

Giai đoạn 1906 – 1946, nhiều nhà tâm lý, trong đó có ông René Spitz đã lưu ý đến sự cắt đứt đột ngột trong mối quan hệ mẹ – con dẫn đến những “thiếu thốn quan hệ sớm”. Năm 1951, ông John Bowlby cũng đã đề cập đến vấn đề này trong tài liệu Sự chăm sóc của mẹ và sức khoẻ tinh thần, trong đó nhấn mạnh ba yếu tố: tính liên tục, sẵn sàng và nhạy cảm của đáp ứng.

Chúng ta biết mối quan hệ giữa mẹ và con từ trong bụng mẹ cho đến khi trẻ được một tuổi là rất mật thiết. Bà mẹ dường như hiểu được nhu cầu của trẻ qua tiếng khóc, qua cử động, nét mặt của trẻ để thoả mãn mọi mong muốn của trẻ. Sự gắn bó này giúp trẻ phát triển về nhận thức, cảm xúc, hành vi sau này. Trẻ sẽ có nguy cơ rối loạn gắn bó từ trong lòng mẹ nếu bà mẹ có vấn đề bất ổn và căng thẳng trong lúc mang thai, không để tâm đến sự hiện diện của bào thai, do đó ít tiếp xúc với bào thai. Chúng ta nên biết từ tháng thứ sáu trở đi, bào thai có thể dùng ngũ quan của mình để tiếp xúc với mẹ và thế giới bên ngoài.

Trẻ cũng có nguy cơ rối loạn gắn bó khi sống trong sự bất ổn, chẳng hạn như khi cha mẹ đi vắng, khi cha mẹ trốn trẻ vì sợ thấy trẻ khóc trước mặt mình. Hoặc cha mẹ bận trăm công ngàn việc, không có thì giờ chăm sóc con nên giao trẻ cho người vú nuôi. Càng khốn đốn hơn nữa, nếu trẻ phải thích nghi liên tục với sự thay đổi vú nuôi! Rồi cũng có tình huống cha mẹ không hợp nhau đi đến đổ vỡ gia đình, trẻ được gửi vào nhà trẻ quá sớm mà không được chuẩn bị trước, hoặc được cho xem tivi quá sớm và suốt ngày...

Lúc đầu khi vắng cha mẹ, trẻ khóc la kêu cứu. Sau một thời gian không được đáp ứng, trẻ thất vọng, tự thu mình lại trong thế giới riêng, không tiếp xúc với ai, bỏ bú, khóc đêm, ăn kém, không giao tiếp bằng lời hay không lời (hành vi tránh né). Ngược lại, có trẻ tỏ hành vi tình cảm với người lạ, có thể hôn bất kỳ ai, và thích được bồng bế. Khi lớn lên, trẻ có thể rối loạn hành vi và tính khí, hiếu động, kém tập trung, có khó khăn học tập, rối loạn giấc ngủ, tiểu dầm, béo phì, chậm phát triển…

Trị liệu: thực phẩm và tình thương

Trẻ sống trong gia đình vẫn khao khát sự chăm sóc của cha mẹ không kém các trẻ bị bỏ rơi trong các cô nhi viện. Vậy làm thế nào để hài hoà đời sống ngoài xã hội và bổn phận nuôi dạy con, giúp con phát triển toàn diện? Các chuyên viên tâm lý luôn sẵn sàng hỗ trợ các bậc cha mẹ cải thiện mối quan hệ với con để từ tình cảm gắn bó khi trẻ chưa đầy năm, dần dần trẻ sẽ tiến đến tách rời khỏi cha mẹ để tập sống tự lập trong cái nhìn thương yêu của cha mẹ.