Hotline 24/7
08983-08983

Sau mổ ruột thừa, khi nào được ăn uống, đi lại và tắm rửa?

Sau phẫu thuật ruột thừa, nhiều người bệnh băn khoăn khi nào có thể xuống giường, có cần chờ trung tiện mới được ăn uống hay việc ho, tắm rửa có ảnh hưởng đến vết mổ. BS.CK2 Nguyễn Phúc Minh - Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Bình Dân - giải đáp những thắc mắc thường gặp, đồng thời hướng dẫn cách chăm sóc và nhận biết các dấu hiệu bất thường trong quá trình hồi phục.

1. Giảm đau sau mổ ruột thừa được thực hiện từ phòng mổ đến giai đoạn hồi phục

Thưa BS, sau khi tỉnh dậy sau phẫu thuật ruột thừa, kể cả mổ nội soi, người bệnh vẫn có thể cảm thấy đau tại vết mổ, đau tức hoặc chướng bụng. Vậy tại Bệnh viện Bình Dân, những phương pháp giảm đau nào được áp dụng để giúp người bệnh trải qua những giờ đầu tiên sau mổ một cách nhẹ nhàng nhất?

BS.CK2 Nguyễn Phúc Minh - Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Bình Dân trả lời: Đau là một trong những nỗi lo thường gặp của người bệnh khi phải phẫu thuật. Việc kiểm soát đau cũng là yếu tố quan trọng, song hành với sự phát triển của ngành ngoại khoa.

Đối với phẫu thuật nội soi ruột thừa và các phẫu thuật vùng bụng, dù ít xâm lấn hơn mổ mở, người bệnh vẫn có thể đau tại các vị trí rạch da hoặc cảm thấy đau tức, chướng bụng sau mổ.

Chính vì vậy, các biện pháp giảm đau tại bệnh viện được thực hiện xuyên suốt, từ trong quá trình phẫu thuật, giai đoạn hồi tỉnh cho đến khi người bệnh được chuyển về khoa để tiếp tục chăm sóc sau mổ.

Trong lúc phẫu thuật và giai đoạn hồi tỉnh, việc kiểm soát đau chủ yếu được thực hiện bằng thuốc, do nhân viên y tế trực tiếp sử dụng thông qua đường truyền tĩnh mạch. Khi người bệnh đã hồi tỉnh hoàn toàn và được chuyển về khoa điều trị, tùy từng trường hợp sẽ có những phương pháp kiểm soát đau phù hợp.

Chẳng hạn, người bệnh có thể được áp dụng phương pháp giảm đau do người bệnh tự kiểm soát. Với phương pháp này, thuốc giảm đau được sử dụng theo liều đã được cài đặt sẵn. Khi cảm thấy đau, người bệnh có thể chủ động nhấn nút để truyền thuốc giảm đau theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Ngoài ra, nhân viên y tế cũng có thể trực tiếp sử dụng thuốc giảm đau khi người bệnh xuất hiện các biểu hiện đau.

BS.CK2 Nguyễn Phúc Minh giải đáp những thắc mắc thường gặp với chủ đề "Rời phòng mổ ruột thừa: chăm sóc và tập đi lại sao cho mau xuất viện?" phát sóng trên hệ thống đa nền tảng của AloBacsi

2. Vận động sớm sau phẫu thuật giúp lưu thông máu, giảm căng cứng cơ và giảm đau vết mổ

Thưa BS, nhiều người thân lo ngại việc cử động sau phẫu thuật có thể gây đau hoặc ảnh hưởng đến vết mổ nên thường khuyên người bệnh nằm yên. Khi nào người bệnh có thể bắt đầu vận động tại giường và xuống giường đi lại?

BS.CK2 Nguyễn Phúc Minh trả lời: Theo quan điểm hồi phục sớm sau phẫu thuật của y học hiện đại, người bệnh được khuyến khích vận động sớm sau mổ, đồng thời cần có sự hướng dẫn và hỗ trợ phù hợp để quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi.

Có nhiều hình thức vận động khác nhau. Ngay cả khi còn nằm trên giường, người bệnh vẫn có thể thực hiện những động tác vận động tại chỗ.

Khi người bệnh đã hồi phục ý thức, tỉnh táo và sẵn sàng vận động, chúng ta có thể bắt đầu bằng những động tác đơn giản như xoay trở tại giường, xoay người qua lại hoặc co duỗi chân.

Những động tác này giúp tăng cường lưu thông máu ở các chi, đồng thời giúp cơ bắp không bị căng cứng, duy trì sự mềm mại và khả năng hoạt động của cơ. Từ đó, vận động còn góp phần giúp người bệnh giảm đau tại vết mổ.

Như vậy, không phải cứ vận động sau phẫu thuật là sẽ khiến vết mổ đau nhiều hơn.

3. Sau mổ ruột thừa, không phải ai cũng cần chờ trung tiện mới được ăn uống

Sau phẫu thuật ruột thừa, người bệnh nên ăn uống trở lại như thế nào? Quan niệm phải trung tiện, hay còn gọi là xì hơi, mới được ăn có còn phù hợp không, thưa BS?

BS.CK2 Nguyễn Phúc Minh trả lời: Trước hết, chúng ta cần hiểu rằng trung tiện, hay còn gọi là xì hơi, đánh rắm, là một trong những biểu hiện cho thấy sự lưu thông của đường tiêu hóa đang trở lại bình thường sau phẫu thuật.

Tuy nhiên, theo quan điểm tăng cường hồi phục sớm sau phẫu thuật của y học hiện đại, người bệnh không nhất thiết phải chờ đến khi trung tiện mới được ăn uống trở lại.

Thay vì chờ đợi nhu động ruột hồi phục rồi mới cho người bệnh ăn, tại sao chúng ta không kích thích để quá trình hồi phục này diễn ra sớm hơn? Việc tập ăn uống trở lại sớm có thể giúp kích thích nhu động ruột hồi phục. Bởi khi có thức ăn đưa vào, đường ruột sẽ được kích thích hoạt động.

Do đó, hiện nay, người bệnh được khuyến khích ăn uống trở lại sớm sau phẫu thuật, đặc biệt là những trường hợp viêm ruột thừa không có biến chứng. Chẳng hạn, đối với người bệnh chỉ thực hiện phẫu thuật cắt ruột thừa đơn giản, khi đã tỉnh táo hoàn toàn, người bệnh có thể được cho ăn uống trở lại bình thường.

Tuy nhiên, đối với những trường hợp viêm ruột thừa có biến chứng, chẳng hạn như viêm phúc mạc toàn thể, bụng chướng hoặc phải thực hiện phẫu thuật với đường mổ lớn, việc ăn uống trở lại cần được cân nhắc kỹ hơn.

Nếu đường ruột chưa hồi phục, người bệnh chướng bụng nhiều hoặc có tình trạng liệt ruột, việc đưa thức ăn vào có thể làm tăng cảm giác khó chịu. Khi đó, nhân viên y tế sẽ đánh giá và hướng dẫn chế độ ăn phù hợp với diễn biến hậu phẫu.

Nhìn chung, quan điểm hiện nay là tăng cường hồi phục sớm sau phẫu thuật. Trong đó, việc ăn uống trở lại sớm khi phù hợp, kết hợp với vận động sớm, là những biện pháp có tác dụng hỗ trợ lẫn nhau, giúp người bệnh hồi phục tốt hơn.

4. Vết mổ bị hở, chảy máu hoặc rỉ dịch cần được kiểm tra

Thưa BS, việc chăm sóc và theo dõi vết mổ sau phẫu thuật ruột thừa cũng là vấn đề được nhiều người bệnh và thân nhân quan tâm.

Làm thế nào để nhận biết vết mổ đang hồi phục tốt hay có dấu hiệu bất thường? Những biểu hiện như băng thấm dịch, sưng nề nhẹ hoặc rỉ một ít máu tại vị trí lỗ trocar nội soi trong 24 giờ đầu có đáng lo ngại không? Đâu là những dấu hiệu người bệnh cần báo ngay cho bác sĩ hoặc nhân viên y tế?

BS.CK2 Nguyễn Phúc Minh trả lời: Đối với vết mổ ở bụng, người bệnh hoặc thân nhân thường chỉ nhìn thấy vết rạch ngoài da. Tuy nhiên, dưới góc độ của phẫu thuật viên, vết mổ không chỉ nằm ở bề mặt da mà còn liên quan đến nhiều lớp mô và cấu trúc bên trong ổ bụng.

Cụ thể, từ lớp da, mô dưới da, lớp cân cơ thành bụng cho đến các cấu trúc bên trong ổ bụng đều có những vị trí cần được theo dõi sau phẫu thuật.

Ngay cả gốc ruột thừa hay các mạch máu nuôi ruột thừa cũng là những vị trí đã được xử lý trong quá trình phẫu thuật. Đây đều là những vấn đề mà ê-kíp phẫu thuật và bệnh viện quan tâm khi chăm sóc người bệnh sau mổ.

Đối với vết mổ ngoài da, những biểu hiện mà người bệnh có thể quan sát được như vết mổ bị hở, chảy máu hoặc rỉ dịch đều là những dấu hiệu bất thường, cần được nhân viên y tế kiểm tra và đánh giá.

Tùy theo tình trạng cụ thể, việc xử trí có thể khá đơn giản, chẳng hạn chỉ cần thay băng, chăm sóc vết thương. Một số trường hợp có thể cần khâu bổ sung để tăng cường cầm máu.

Sau khi được xử trí và chăm sóc phù hợp, vết mổ có thể tiếp tục hồi phục tốt.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là không phải tất cả những bất thường sau phẫu thuật đều có thể quan sát được từ bên ngoài.

Những diễn biến liên quan đến vết mổ bên trong ổ bụng, đôi khi biểu hiện qua tình trạng đau bụng hoặc những thay đổi khác trong quá trình hồi phục, cần được nhân viên y tế có chuyên môn và kinh nghiệm đánh giá. Bởi người bệnh và thân nhân không thể trực tiếp nhìn thấy những vị trí phẫu thuật bên trong cơ thể.

Ngược lại, cũng có những trường hợp các vị trí phẫu thuật bên trong đã hồi phục tốt nhưng vết mổ ngoài da hơi hở hoặc trông chưa đẹp. Những trường hợp này đôi khi không đáng lo ngại.

Nếu được chăm sóc đúng cách, vết thương ngoài da có thể dần lành trở lại.

Vết mổ không chỉ nằm ở bề mặt da mà còn liên quan đến nhiều lớp mô và cấu trúc bên trong ổ bụng

5. Sốt sau mổ ruột thừa: Cần cảnh giác nguy cơ nhiễm trùng

Thưa BS, sốt nhẹ sau phẫu thuật là tình trạng mà nhiều người bệnh có thể gặp phải. Vậy làm thế nào để phân biệt sốt do phản ứng của cơ thể sau phẫu thuật với những dấu hiệu cảnh báo tình trạng nhiễm trùng nguy hiểm bên trong ổ bụng?

BS.CK2 Nguyễn Phúc Minh trả lời: Sốt là một phản ứng của cơ thể trước tình trạng viêm. Tuy nhiên, phản ứng viêm có thể do nhiễm trùng hoặc không do nhiễm trùng.

Nếu sốt xuất phát từ phản ứng của cơ thể sau phẫu thuật, khi tình trạng sức khỏe dần hồi phục thì hiện tượng sốt cũng sẽ nhanh chóng thuyên giảm.

Đôi khi, người bệnh bị sốt đơn giản chỉ vì cơ thể thiếu nước.

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần lưu ý rằng sốt sau phẫu thuật có thể là biểu hiện của tình trạng nhiễm trùng, thậm chí là nhiễm trùng nặng còn tồn tại bên trong ổ bụng. Chẳng hạn, sau phẫu thuật, người bệnh vẫn còn ổ áp xe tồn lưu trong bụng. Đây là tình trạng cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá để xác định nguyên nhân.

Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể thăm khám bụng, kiểm tra tình trạng dịch dẫn lưu, xem có hiện tượng dịch không thoát ra được hay không.

Bên cạnh đó, bác sĩ cũng có thể chỉ định các phương pháp cận lâm sàng để xác định liệu có ổ nhiễm trùng nằm sâu bên trong ổ bụng chưa được giải quyết hay không. Nếu phát hiện tình trạng nhiễm trùng tồn lưu gây sốt, người bệnh có thể cần được can thiệp trở lại để xử lý nguyên nhân.

6. Ho sau mổ ruột thừa có làm bục chỉ khâu?

Sau gây mê nội khí quản, một số người bệnh có cảm giác đờm ứ ở cổ họng, muốn ho để tống đờm ra ngoài nhưng lại lo việc ho mạnh sẽ làm bục chỉ khâu hoặc ảnh hưởng đến vết mổ bụng.

Vậy BS có thể hướng dẫn người bệnh cách giảm đau khi ho, cũng như những biện pháp chăm sóc hô hấp sau phẫu thuật để vừa hỗ trợ tống đờm, vừa bảo vệ vết mổ không ạ?

BS.CK2 Nguyễn Phúc Minh trả lời: Khi gây mê và đặt ống nội khí quản, ống có thể gây kích thích niêm mạc đường hô hấp. Vì vậy, sau phẫu thuật, khi người bệnh hồi tỉnh, có thể xuất hiện cảm giác kích thích ở cổ họng và muốn ho. Tuy nhiên, tình trạng này thường chỉ thoáng qua.

Nhiều người bệnh lo lắng rằng khi ho sẽ làm bục chỉ khâu ở vết mổ. Thực tế, các mối chỉ khâu thông thường đã được cố định rất chắc chắn nên việc ho không dễ khiến vết mổ bị bục chỉ như người bệnh lo ngại.

Tuy nhiên, khi ho, cơ thể phải huy động các cơ vùng bụng để tạo áp lực, đẩy cơ hoành và hỗ trợ phản xạ ho. Quá trình này có thể tác động đến vùng bụng, khiến người bệnh cảm thấy đau tại vị trí vết mổ.

Để giảm đau khi ho, người bệnh có thể dùng tay đè nhẹ lên vùng vết mổ nhằm hỗ trợ chịu lực và giảm áp lực tác động lên thành bụng. Cách này có thể giúp người bệnh vượt qua cảm giác đau khi xuất hiện cơn ho.

Bên cạnh đó, để chăm sóc đường hô hấp sau phẫu thuật, người bệnh cần chú ý vệ sinh răng miệng sạch sẽ.

Việc uống nước cũng có thể giúp làm loãng dịch đờm, từ đó hỗ trợ quá trình tống đờm ra ngoài dễ dàng hơn.

Ngoài ra, người bệnh nên thông báo cho nhân viên y tế nếu gặp tình trạng khó chịu ở đường hô hấp sau phẫu thuật.

Tùy theo tình trạng cụ thể, bệnh viện có thể hướng dẫn người bệnh thực hiện thêm các bài tập vật lý trị liệu hô hấp, giúp cải thiện chức năng hô hấp và hỗ trợ quá trình hồi phục.

Việc thay băng vết thương phải tuân theo hướng dẫn chăm sóc của nhân viên y tế

7. Sau mổ ruột thừa bao lâu thì được tắm?

Thưa BS, vết mổ thường được che bằng băng sau phẫu thuật nên nhiều người lo việc tắm rửa có thể làm ướt băng, ảnh hưởng đến quá trình lành thương hoặc tăng nguy cơ nhiễm trùng. Người bệnh cần lưu ý gì khi vệ sinh cá nhân?

BS.CK2 Nguyễn Phúc Minh trả lời: Hiện nay có nhiều loại băng khác nhau được sử dụng để chăm sóc vết thương sau phẫu thuật. Vì vậy, điều đầu tiên người bệnh cần lưu ý là xác định loại băng đang sử dụng có thấm nước hay không. Nếu không rõ, người bệnh có thể hỏi trực tiếp nhân viên y tế.

Đối với những loại băng có khả năng thấm nước, khi tắm rửa, nếu nước thấm vào băng sẽ gây ẩm và có thể ảnh hưởng đến vết thương. Trong trường hợp này, khi băng đã bị thấm ướt, người bệnh cần thay băng mới, không nên tiếp tục giữ lớp băng ẩm trên vết mổ.

Ngược lại, đối với những loại băng nhỏ, không thấm nước thường được sử dụng cho các vết mổ nội soi, người bệnh có thể tắm rửa hoặc lau người mà không ảnh hưởng nhiều đến vết mổ.

Tuy nhiên, vết thương ngoài da đôi khi cũng cần được thông thoáng. Vì vậy, việc sử dụng và thay băng vẫn phải tuân theo hướng dẫn chăm sóc vết thương của nhân viên y tế.

Tần suất thay băng sẽ phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của từng vết thương.

Chẳng hạn, đối với những vết thương thấm nhiều dịch, người bệnh có thể cần thay băng 2-3 lần mỗi ngày, thậm chí 4 lần. Trong khi đó, có những vết thương chỉ cần thay băng sau 24 giờ. Việc tắm rửa, lau người và vệ sinh các vùng khác trên cơ thể không ảnh hưởng nhiều đến vết mổ.

Nhìn chung, vệ sinh cá nhân đúng cách là cần thiết trong giai đoạn hồi phục. Người bệnh nên hỏi nhân viên y tế về thời điểm được tắm, cách giữ vết mổ khô sạch và thời điểm cần thay băng để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.

Thông tin biên tập

Tác giả

Phương Linh (ghi) - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 10:39, 20/10/2026Cập nhật: 11:57, 20/10/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X