Phân biệt sổ mũi sinh lý và sổ mũi bệnh lý ở trẻ nhỏ

Sổ mũi cũng có thể là cơ chế bảo vệ tự nhiên

Theo ThS.BS Bùi Nguyễn Đoan Thư, mũi không chỉ giúp trẻ hít thở mà còn là "hệ thống lọc không khí" của cơ thể. Niêm mạc mũi liên tục tiết ra một lớp dịch mỏng để giữ ẩm đường hô hấp, đồng thời giữ lại bụi, vi khuẩn, virus và các tác nhân kích thích trước khi chúng đi sâu xuống phổi.

Bên trên niêm mạc là hàng triệu lông chuyển siêu nhỏ hoạt động liên tục như một "băng chuyền làm sạch", giúp đẩy chất nhầy và các tạp chất ra ngoài.

Khi thời tiết thay đổi, không khí lạnh hoặc khô hơn, trẻ ở trong phòng máy lạnh, tiếp xúc với bụi bẩn hay khói thuốc..., niêm mạc mũi có thể tăng tiết dịch để tăng cường khả năng bảo vệ. Vì vậy, việc trẻ có một ít dịch mũi trong, loãng mỗi ngày đôi khi chỉ đơn giản là biểu hiện mũi đang hoạt động bình thường.

Phân biệt sổ mũi sinh lý và sổ mũi do bệnh

Theo bác sĩ, sổ mũi sinh lý thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những năm đầu đời. Dịch mũi thường trong, loãng, không quá nhiều và có thể xuất hiện rõ hơn khi thời tiết thay đổi hoặc trẻ ở trong môi trường máy lạnh, nhiều bụi. Trẻ vẫn ăn uống, vui chơi, ngủ nghỉ bình thường, phát triển tốt và không kèm sốt, khó thở hay các dấu hiệu nhiễm trùng. Trong trường hợp này, sổ mũi là một phần của cơ chế bảo vệ tự nhiên và thường không cần dùng thuốc.

Ngược lại, khi niêm mạc đường hô hấp bị virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh tấn công, lượng dịch tiết sẽ tăng lên và thay đổi tính chất. Dịch mũi có thể trở nên đặc, màu vàng hoặc xanh; trẻ thường kèm sốt, ho, quấy khóc, bú kém, mệt mỏi hoặc nghẹt mũi nhiều, ảnh hưởng đến giấc ngủ và việc ăn uống. Lúc này, sổ mũi chỉ là một trong những biểu hiện của bệnh lý và cần được theo dõi toàn diện.

Cha mẹ nên chăm sóc trẻ như thế nào?

ThS.BS Bùi Nguyễn Đoan Thư khuyến cáo, cha mẹ có thể dùng nước muối sinh lý để làm loãng dịch mũi và hỗ trợ quá trình làm sạch tự nhiên của niêm mạc. Khi trẻ có nhiều dịch mũi, nên rửa hoặc hút mũi đúng cách, đặc biệt trước khi bú hoặc trước khi ngủ để giúp trẻ dễ chịu hơn.

Bên cạnh đó, cần cho trẻ uống đủ nước, giữ môi trường sống thông thoáng, hạn chế khói thuốc lá và các tác nhân kích thích đường hô hấp. Quan trọng hơn, phụ huynh nên theo dõi tổng trạng của trẻ như mức độ tỉnh táo, khả năng ăn uống, giấc ngủ và nhịp thở thay vì chỉ chú ý đến màu sắc của dịch mũi.

Theo bác sĩ, không phải cứ thấy trẻ sổ mũi là cần dùng thuốc. Trong nhiều trường hợp, chăm sóc hỗ trợ đúng cách và theo dõi diễn tiến của trẻ mới là điều quan trọng nhất.

Nếu trẻ sổ mũi kéo dài, kèm sốt, khó thở, bú kém hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường khác, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa nhi thăm khám và tư vấn kịp thời.