Người trẻ có cần tầm soát ung thư sớm vì nỗi lo “ung thư trẻ hóa”?
Nhiều thông tin đề cập ung thư đang có xu hướng trẻ hóa khiến không ít người trẻ lo lắng và muốn kiểm tra sức khỏe toàn diện. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần tầm soát ung thư từ sớm hoặc thực hiện hàng loạt xét nghiệm. Theo BS. Bùi Lê Nhật Tiên, việc tầm soát cần dựa trên độ tuổi, yếu tố nguy cơ và tiền sử gia đình, thay vì chạy theo tâm lý “kiểm tra càng nhiều càng tốt”.
Vì sao ung thư được cho là đang “trẻ hóa”?
Theo BS Bùi Lê Nhật Tiên - Trưởng phòng Kế hoạch Tổng hợp kiêm Trưởng dự án Hợp tác Nhật Bản - Bác sĩ chuyên khoa Y học Dự phòng - Khoa Nội tổng quát tại Hệ thống Y khoa chuyên sâu Quốc tế Bernard, thống kê cho thấy một số loại ung thư đang có xu hướng được phát hiện ở người trẻ hơn. Điều này có thể liên quan đến hai nhóm nguyên nhân chính.
Một là lối sống và môi trường thay đổi. Ô nhiễm, chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt và nhiều yếu tố trong cuộc sống hiện đại có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh.
Hai là y học ngày càng phát triển. Trước đây, khi các phương tiện chẩn đoán và tầm soát chưa hiện đại, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển hoặc người bệnh lớn tuổi. Hiện nay, khả năng phát hiện bệnh sớm tốt hơn nên ung thư có thể được chẩn đoán ở độ tuổi thấp hơn.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa người trẻ cần tầm soát ung thư tràn lan.
Người trẻ nên tầm soát ung thư từ bao nhiêu tuổi?
Theo BS Bùi Lê Nhật Tiên, cách tiếp cận y khoa hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào độ tuổi và yếu tố nguy cơ. Một số nhóm ung thư có thể tầm soát gồm:
- Ung thư phổi: chú ý người hút thuốc lá lâu năm.
- Ung thư vú: phụ nữ từ khoảng 30-35 tuổi trở lên hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ gia đình.
- Ung thư cổ tử cung: thực hiện theo hướng dẫn tầm soát phù hợp.
- Ung thư dạ dày: chú ý nhóm trên 40 tuổi.
- Ung thư đại tràng: chú ý nhóm trên 45 tuổi.
- Ung thư gan: đặc biệt ở người mắc viêm gan B, viêm gan C hoặc có tiền sử gia đình.
- Ung thư tuyến tiền liệt: nam giới trên 50-55 tuổi.
Ở những người có tiền sử gia đình mắc ung thư, tuổi bắt đầu tầm soát và phương pháp kiểm tra có thể cần được cá thể hóa sớm hơn.

Dưới 40 tuổi có cần tầm soát ung thư toàn diện?
Không phải cứ còn trẻ là phải xét nghiệm ung thư thường xuyên. BS Bùi Lê Nhật Tiên cho rằng với người dưới 40 tuổi không có yếu tố nguy cơ đặc thù, y học thường không khuyến nghị tầm soát ung thư diện rộng.
Thay vào đó, người trẻ nên tập trung vào việc quản lý các yếu tố nguy cơ và bệnh lý có thể kiểm soát được. Chẳng hạn, người mắc viêm gan B, viêm gan C cần được theo dõi và điều trị phù hợp; người nhiễm H. pylori cũng nên được phát hiện và xử trí theo chỉ định.
Đây là cách tiếp cận chủ động hơn thay vì chờ đến khi có triệu chứng hoặc thực hiện hàng loạt xét nghiệm không cần thiết.
Bao lâu nên kiểm tra một lần?
Không có một mốc thời gian duy nhất áp dụng cho tất cả mọi người. Tần suất tầm soát phụ thuộc vào loại ung thư, tuổi, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ của từng người.
Vì vậy, thay vì tự đặt lịch “6 tháng hoặc 1 năm kiểm tra ung thư một lần”, người trẻ nên trao đổi với bác sĩ để xác định mình có thuộc nhóm cần tầm soát sớm hay không.
Quan trọng nhất, đừng để nỗi lo “ung thư trẻ hóa” dẫn đến tâm lý kiểm tra quá mức. Với người trẻ, chủ động bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên và kiểm soát các bệnh lý nền vẫn là những bước quan trọng để giảm nguy cơ ung thư về lâu dài.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
