Hotline 24/7
08983-08983

Người bệnh ung thư nên ăn thế nào để phòng suy dinh dưỡng?

Suy dinh dưỡng ở người bệnh ung thư có thể bắt đầu âm thầm từ việc ăn ít hơn, bỏ bữa phụ, sụt cân hoặc quần áo ngày càng rộng. Chủ động bảo đảm dinh dưỡng ngay từ đầu giúp người bệnh duy trì thể trạng, hạn chế gián đoạn điều trị và giảm nguy cơ biến chứng.

Suy dinh dưỡng là tình trạng cơ thể thiếu năng lượng, chất đạm và các vi chất trong thời gian dài. Đáng lưu ý, đến khi người bệnh nhận thấy mình gầy đi rõ rệt, cơ thể có thể đã mất một lượng cơ đáng kể.

Theo nghiên cứu tại Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, ở một số nhóm người bệnh, tỷ lệ suy dinh dưỡng ngay từ trước khi bắt đầu điều trị có thể lên tới 80%. Tình trạng dinh dưỡng kém không chỉ ảnh hưởng chất lượng cuộc sống mà còn có thể làm tăng biến chứng và khiến quá trình điều trị bị gián đoạn.

Theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư của Bộ Y tế, ban hành kèm Quyết định 1768/QĐ-BYT ngày 18/6/2026, tất cả người bệnh ung thư cần được sàng lọc dinh dưỡng ngay khi nhập viện. Ngay cả người chưa được xác định có nguy cơ dinh dưỡng cũng cần sàng lọc lại sau một tuần điều trị nhằm phát hiện sớm những thay đổi bất lợi.

Ăn đủ, chia nhiều bữa và tăng độ đậm đặc dinh dưỡng

Để phòng ngừa suy dinh dưỡng, người bệnh có thể ghi nhớ nguyên tắc “Đủ - Nhiều bữa - Đậm đặc”.

Trước hết là ăn đủ cả về số lượng và thành phần dinh dưỡng. Mỗi bữa nên có nguồn chất bột đường như cơm, bún, mì, ngô, khoai hoặc trái cây; chất đạm từ trứng, cá, tôm, thịt gà, thịt lợn, thịt bò, đậu đỗ, lạc, vừng; chất béo từ dầu thực vật, mỡ cá, mỡ lợn, sữa hoặc các loại hạt giàu chất béo như lạc, vừng, óc chó, mắc ca; đồng thời bổ sung rau và trái cây để cung cấp vitamin.

Thay vì cố gắng ăn nhiều trong ba bữa chính, người bệnh nên ăn ít nhất 5 bữa mỗi ngày. Trong quá trình điều trị, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, nôn hoặc đau miệng có thể khiến lượng thức ăn trong mỗi bữa giảm đáng kể. Vì vậy, có thể bổ sung thêm 2-3 bữa nhỏ, cách bữa chính khoảng 1-2 giờ.

Một điểm cần lưu ý là tăng độ đậm đặc năng lượng và dưỡng chất của món ăn. Khi chán ăn, nhiều người có xu hướng chọn cháo, mì hoặc những món nhiều nước. Tuy nhiên, lượng nước lớn có thể khiến người bệnh nhanh no trong khi năng lượng và dưỡng chất nhận được chưa đủ.

Với mỗi bát cháo hoặc mì, có thể bổ sung khoảng 50-70g trứng, tôm, cá hoặc thịt và một thìa canh dầu ăn để tăng năng lượng và giá trị dinh dưỡng.

Một ngày có thể sắp xếp bữa ăn theo gợi ý: buổi sáng dùng một bát phở gà, cháo đặc nấu thịt băm hoặc một quả trứng; bữa phụ dùng một hộp sữa chua cùng một quả chuối. Bữa trưa có thể gồm 1-2 bát cơm, cá kho, đậu phụ sốt cà chua và rau luộc. Bữa phụ chiều dùng khoảng 180-200ml sữa tươi không đường hoặc sữa công thức phù hợp.

Bữa tối có thể gồm một bát cơm, khoảng 70-100g thịt lợn nạc rim, trứng đúc rau hoặc rau xào và canh cải. Bữa phụ cuối ngày có thể chọn đu đủ hoặc xoài chín, kèm một ít bánh mì, ngô hoặc khoai luộc nếu còn đói.

Làm gì khi điều trị ung thư khiến người bệnh ăn uống kém?

Chán ăn, thay đổi vị giác, buồn nôn, loét miệng, tiêu chảy hoặc táo bón đều có thể khiến người bệnh giảm lượng thức ăn hằng ngày. Cách lựa chọn và sắp xếp thức ăn lúc này cần thay đổi theo từng triệu chứng.

Nếu chán ăn hoặc nhanh no, nên ưu tiên ăn thịt, cá, trứng trước; nước và canh nên uống sau bữa ăn thay vì uống trước.

Khi buồn nôn, có thể lựa chọn thức ăn nguội hoặc ấm, khô và ít mùi như bánh mì nướng, cơm nắm; hạn chế những món chứa nhiều dầu mỡ.

Nếu cảm thấy miệng đắng hoặc có vị kim loại, có thể thêm chanh, gừng, hành hoặc rau thơm vào món ăn; sử dụng thìa gỗ hoặc nhựa thay cho thìa kim loại. Nếu ngán thịt đỏ, người bệnh có thể thay bằng trứng, cá hoặc đậu phụ.

Với tình trạng loét miệng, nên ưu tiên thức ăn mềm, nguội, không cay và không chua để hạn chế kích thích vùng tổn thương.

Bên cạnh dinh dưỡng, người bệnh nên duy trì vận động nhẹ hằng ngày nếu sức khỏe cho phép, chẳng hạn đi bộ quanh nhà hoặc ngoài hiên. Vận động phù hợp góp phần duy trì khối cơ và giúp ăn ngon miệng hơn.

Đừng chờ đến khi sụt cân nhiều mới can thiệp dinh dưỡng

Người bệnh ung thư nên cân ít nhất một lần mỗi tuần, vào cùng một thời điểm và trong điều kiện quần áo tương tự để theo dõi sự thay đổi cân nặng. Gia đình cũng có thể ghi lại lượng thức ăn người bệnh ăn được mỗi ngày so với bình thường.

Cần thông báo với bác sĩ, điều dưỡng hoặc khoa Dinh dưỡng nếu người bệnh sụt 1-2kg ngoài ý muốn, quần áo, nhẫn hoặc đồng hồ trở nên rộng hơn; ăn ít hơn một nửa lượng thông thường trong hơn một tuần; hoặc chỉ ăn được khoảng một nửa đến ba phần tư lượng thường ngày kéo dài trên hai tuần.

Các dấu hiệu khác cần chú ý gồm bỏ bữa thường xuyên, chỉ uống nước, nước cháo hoặc nước hầm xương; buồn nôn, nôn, tiêu chảy, táo bón, đau hoặc loét miệng, khó nuốt kéo dài quá 2-3 ngày; yếu sức, đứng dậy khó, đi chậm hoặc nhanh mệt hơn trước. Khô miệng, tiểu ít và nước tiểu sẫm màu cũng có thể cảnh báo tình trạng thiếu nước.

Nếu đã điều chỉnh chế độ ăn nhưng người bệnh vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu, nhân viên y tế có thể chỉ định sản phẩm dinh dưỡng y học dưới dạng súp hoặc sữa có công thức phù hợp. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể cần nuôi ăn qua ống thông hoặc đường tĩnh mạch theo chỉ định.

Các biện pháp hỗ trợ dinh dưỡng này nhằm giúp người bệnh duy trì thể trạng để tiếp tục điều trị, không đồng nghĩa bệnh ung thư đang tiến triển xấu.

Phòng ngừa suy dinh dưỡng từ sớm thường thuận lợi hơn nhiều so với can thiệp khi người bệnh đã suy kiệt. Vì vậy, dinh dưỡng cần được xem là một phần của quá trình điều trị ung thư, thay vì chờ đến khi sụt cân rõ rệt mới bắt đầu quan tâm.

Thông tin biên tập

Tác giả

Nguồn: Bệnh viện Ung bướu Hà Nội
Ngày đăng: 16:28, 07/10/2026Cập nhật: 13:22, 08/10/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X