Ngã quỵ rồi tỉnh lại, liệu đã thoát nguy cơ đột quỵ?
Một người bất ngờ ngã quỵ rồi tự tỉnh lại có thể khiến người thân thở phào, nhưng đó cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ. Sau đây, TS.BS Trần Chí Cường - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ sẽ lý giải vì sao những biểu hiện thoáng qua này cần được chú ý, kể cả ở người trẻ.
Choáng, nói ngọng, yếu nửa người có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ
TS.BS Trần Chí Cường cho biết, trong thực tế, khi một trường hợp đột quỵ được nhận diện, điều mọi người nhìn thấy thường chỉ là kết cục cuối cùng. Người bệnh bất ngờ ngã quỵ, hôn mê, thậm chí tử vong; diễn tiến quá nhanh khiến những người xung quanh không kịp trở tay.
Cơn ngã quỵ, thậm chí cơn đau tim, chỉ là biểu hiện ở đoạn cuối của một quá trình đã diễn tiến trong thời gian dài. Biến cố có thể xảy ra vào bất kỳ thời điểm nào: khi đang ngủ, trong một bữa tiệc, khi đang diễn thuyết hoặc ngay tại bệnh viện. Đã có trường hợp nhân viên y tế đang làm nhiệm vụ cũng bị đột quỵ và tử vong.
Trước đó, người bệnh có thể đã chủ quan hoặc không nhận ra những vấn đề đang gặp phải có nguy cơ dẫn đến đột quỵ. Tuy nhiên, vẫn có một tỷ lệ nhỏ, khoảng vài phần trăm, đột quỵ xảy ra hoàn toàn đột ngột ở người trẻ, trước đó khỏe mạnh và không có triệu chứng báo trước. Như vậy, phần lớn trường hợp có quá trình diễn tiến âm thầm, nhưng một số người vẫn có thể đột quỵ, đột tử và tử vong mà không xuất hiện dấu hiệu cảnh báo.
Những biểu hiện báo trước thường gặp là cơn thiếu máu não thoáng qua. Người bệnh có thể bị choáng, hoa mắt, chóng mặt, ngất xỉu thoáng qua; nói đớ, nói ngọng; yếu một nửa cơ thể bên trái hoặc bên phải; ngã quỵ rồi tự tỉnh lại.

Bác sĩ cũng từng trực tiếp chứng kiến những trường hợp xuất hiện cơn mất ý thức hoặc động kinh. Có người đang đi du lịch bỗng té ngã, tiêu tiểu không tự chủ rồi sau đó tự tỉnh lại. Điều này cho thấy phần lớn trường hợp có thể đã xuất hiện những dấu hiệu báo trước.
Cách đây vài tuần, trong chuyến công tác tại Thái Lan, bác sĩ chứng kiến một người đàn ông khoảng 70 tuổi đang ngồi ăn ở bàn đối diện thì bất ngờ ngã lăn ra. Rất may, người thân kịp đỡ, xoa dầu, xoa bóp và đặt người bệnh nằm xuống. Sau đó, ông dần tỉnh lại.
Là bác sĩ chuyên về đột quỵ, lúc ấy bác sĩ rất lo lắng vì những biểu hiện trên điển hình cho một cơn thiếu máu não thoáng qua. Bác sĩ đã định gọi đồng nghiệp tại Thái Lan đến cấp cứu, nhưng người đàn ông dần tỉnh lại.
Đến nay, bác sĩ vẫn không biết trường hợp này sau đó có diễn tiến thành đột quỵ hay không, cũng như người bệnh có đến bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị kịp thời hay không.
Đột quỵ ở người dưới 40 tuổi gia tăng, đâu là nguyên nhân?
TS.BS Trần Chí Cường nhấn mạnh, đột quỵ ngày càng có khuynh hướng trẻ hóa. Đây là vấn đề đang được các bác sĩ trên toàn cầu thảo luận và được ghi nhận tại nhiều quốc gia, không riêng Việt Nam. Các số liệu cho thấy đột quỵ xảy ra ở người trẻ nhiều hơn so với 10 năm trước.
Người trẻ trong trường hợp này được xác định là nhóm dưới 40 tuổi. Trong khoảng 10 năm qua, tỷ lệ đột quỵ ở nhóm tuổi này tăng trung bình khoảng 10-15%. Trước đây, người trẻ chiếm dưới 10% tổng số bệnh nhân đột quỵ; hiện nay, tỷ lệ này đã tăng lên, thậm chí vượt 10%.
Một phần nguyên nhân khiến đột quỵ ở người trẻ gia tăng liên quan đến lối sống và sinh hoạt. Nhiều người trẻ có thói quen sống về đêm, thường xuyên tiệc tùng, sử dụng rượu bia, thuốc lá, chất kích thích hoặc ma túy. Thuốc lá điện tử cũng làm gia tăng nguy cơ đột quỵ ở người trẻ.
Bên cạnh đó, tình trạng thức khuya và chơi game kéo dài cũng rất phổ biến. Có những trường hợp chơi game thâu đêm suốt sáng, bỏ bê cả công việc và học hành. Thực tế đã ghi nhận một số ca đột quỵ ở người trẻ sau thời gian nghiện game, chơi game liên tục, kèm theo hút thuốc lá và sử dụng rượu bia.

Sau đại dịch COVID-19, tỷ lệ huyết khối động mạch vành, huyết khối động mạch não cũng như huyết khối tại các mạch máu khác trong cơ thể được ghi nhận có xu hướng gia tăng. Các nhà khoa học cũng đã chứng minh một tỷ lệ nhỏ trong số này có liên quan đến phản ứng quá mẫn của hệ miễn dịch đối với virus gây COVID-19, góp phần làm tăng đột quỵ ở người trẻ.
Tại Bệnh viện SIS, bác sĩ đã tiếp nhận nhiều bệnh nhân đột quỵ dưới 40 tuổi, đặc biệt là phụ nữ và những người không có yếu tố nguy cơ. Người bệnh trước đó vẫn khỏe mạnh bình thường nhưng sau đó xuất hiện huyết khối động mạch phổi, huyết khối động mạch não, huyết khối tĩnh mạch não hoặc huyết khối động mạch vành.
Vì vậy, đột quỵ ở người trẻ là vấn đề cần được quan tâm nhiều hơn trong tương lai. Mỗi người cần kiểm tra sức khỏe định kỳ và chủ động dự phòng những yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến đột quỵ.
Một yếu tố khác khiến đột quỵ ở người trẻ được nhắc đến nhiều hơn là sự phát triển của truyền thông và internet. Khoảng 10 năm trước, một ca đột quỵ có thể chủ yếu chỉ được bác sĩ và những người liên quan biết đến. Hiện nay, với các phương tiện truyền thông đại chúng, internet, Facebook, Zalo và nhiều kênh khác, thông tin về một người trẻ đột ngột qua đời được lan truyền rất nhanh.
Sự ra đi của một người trẻ thường được cộng đồng xem là điều khó chấp nhận nên thông tin được chia sẻ mạnh mẽ. Đây cũng là một trong những lý do khiến đột quỵ ở người trẻ ngày nay được nghe nhiều hơn, nhìn thấy nhiều hơn và biết đến nhiều hơn.
Ngoài ra, sự phát triển của khoa học, kỹ thuật và công nghệ cũng giúp phát hiện nhiều trường hợp hơn. Trước đây, nhiều ca đột quỵ ở người trẻ không xác định được nguyên nhân. Hiện nay, các kỹ thuật như chụp CT và chụp mạch máu não DSA giúp bác sĩ chẩn đoán được nhiều nguyên nhân dẫn đến đột quỵ ở nhóm tuổi này.
Trong đó, có những yếu tố nguy cơ không thể dự phòng, chẳng hạn các dị tật, dị dạng của hệ thống mạch máu não hoặc phình mạch máu não. Đây cũng là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ ở người trẻ.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
