Ung thư - Y học hạt nhân

Livestream: Lối sống lành mạnh giúp chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư trong mùa COVID-19

TTƯT.ThS.BS Quan Vân Hùng
TTƯT.ThS.BS Quan Vân Hùng

Phó Giám đốc Trung tâm y võ dưỡng sinh Xem thông tin

Trong chương trình tư vấn ngày 18/5 với Thầy thuốc Ưu tú - ThS.BS Quan Vân Hùng mang lại nhiều thông tin quý báu, bổ ích cho quý khán giả, đặc biệt là những chiến binh đang chiến đấu chống lại tế bào ung thư có thêm nghị lực, cách sống chung với căn bệnh này.

1. Thầy thuốc Ưu tú - BS Quan Vân Hùng được nhiều bệnh nhân ung thư ở Câu lạc bộ 4T (CLB 4T) xem như ân nhân. Xin BS có thể giới thiệu đôi nét về CLB 4T? Những thành tựu đã đạt được trong hành trình đồng hành cùng bệnh nhân? Những thành tựu này có thể áp dụng để giúp người dân trong mùa Covid không?

TTƯT ThS.BS Quan Vân Hùng trả lời:

Viện Y dược học TPHCM được thành lập từ năm 1975, trong quá trình hoạt động, mặc dù còn lẻ tẻ nhưng luôn có bệnh nhân ung thư đến khám và điều trị. Hiểu được tầm quan trọng những như nâng tầm chất lượng điều trị cho bệnh nhân ung thư năm 2002, Viện chính thức thành lập khoa Ung thư, gồm 50 giường nội trú, 1 phòng khám ngoại trú, nhiệm vụ là tiếp nhận bệnh nhân ung thư, bao gồm cả bệnh nhân đang điều trị theo phương pháp của y học hiện đại hoặc vì một lý do nào đó đã ngưng các phương pháp điều trị. Phương pháp chúng tôi ứng dụng là liệu pháp 4T. Đây là liệu pháp phòng ngừa và điều trị toàn diện về y học cổ truyền.

4T này bao gồm: Tinh thần (T1) - Thực phẩm liệu pháp (T2) - Dưỡng sinh (T3) - Thuốc (T4). Khi kết hợp 4T sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị, nhanh chóng lành bệnh, và điều quan trọng nhất là ngừa tái phát. Liệu pháp 4T ứng dụng trên tất cả các bệnh mạn tính, đặc biệt là bệnh nhân ung thư.

Sau một thời gian hoạt động, chính bệnh nhân ung thư đề nghị thành lập một nơi để sinh hoạt, đó là lý do câu lạc bộ 4T được thành lập từ 10/2010 và tiếp tục hoạt động mỗi tháng cho đến ngày hôm nay.

Câu lạc bộ 4T có 3 mục đích. Một là nơi vui chơi giải trí cho bệnh nhân ung thư. Hai là nơi bệnh nhân được trao dồi kiến thức về phòng chống ung thư. Ba là nơi các bệnh nhân có thể tương trợ giúp đỡ lẫn nhau về mặt tinh thần và kinh tế.

Hàng tháng câu lạc bộ sinh hoạt một lần với 3 mục đích như trên, mỗi lần là một đề tài liên quan từ T1 - T4. Sau 10 năm sinh hoạt, đến nay số hội viên càng ngày càng đông và nhận được đánh giá chung là rất hài lòng khi đến sinh hoạt.

Trong thực tế, liệu pháp 4T có thể áp dụng để hỗ trợ tăng sức đề kháng tổng quát để phòng ngừa bệnh do COVID-19.

Lối sống lành mạnh giúp chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư trong mùa COVID-19

2. Không biết từ khi nào mà mọi người thường quan niệm thuốc tây là nóng, nhiệt, thuốc nam, thuốc bắc là mát, lành. Tương tự, với người bệnh ung thư, sau khi hóa trị, xạ trị họ thường có cảm giác “nóng trong người”. Theo BS, quan niệm này có đúng?

TTƯT ThS.BS Quan Vân Hùng trả lời: Khi dùng thuốc Tây thường thấy nóng do thuốc Tây là hóa chất chủ yếu điều trị triệu chứng mang tính “Dương” (nóng), do đó thường nóng và cơ thể bệnh nhân cũng phản ứng lại bằng cảm giác nóng trong mình. Còn thuốc Nam, thuốc Bắc chủ yếu là bổ, thường mang tính Âm (mát). Do đó bệnh nhân thường thấy uống dễ chịu hơn, mát mẻ hơn.

Bệnh nhân ung thư sau khi hóa trị, xạ trị thường có cảm giác nóng do tác dụng của thuốc thường là dương, tả, công phạt (tiêu trừ khối U), và cơ thể bệnh nhân phản ứng lại. Trong đó cảm giác nóng là rõ nhất.

Thuốc Tây uống hay chích sau 72 giờ thuốc bị loại ra khỏi cơ thể, nên không có chuyện uống thuốc Nam làm mất tác dụng của thuốc Nam. Nhưng sau khi thuốc Tây rời khỏi cơ thể thì vẫn để lại cảm giác nóng, tác dụng phụ thì thuốc Nam lúc này có công dụng hòa giải mà không ảnh hưởng đến tác dụng điều trị của thuốc Tây. Khi kết hợp như vậy sẽ giúp bệnh nhân có cảm giác dễ chịu, giải quyết tác dụng phụ.

3. Trong những ngày tạm nghỉ giữa 2 lần hóa trị, hay xạ trị, bệnh nhân thường có suy nghĩ muốn thải độc, do đó họ dùng thuốc nam, thực phẩm chức năng với mong muốn làm thanh lọc cơ thể. Việc này có ảnh hưởng đến kết quả điều trị không ạ?

TTƯT ThS.BS Quan Vân Hùng trả lời: Giữa 2 lần hóa trị, xạ trị, bệnh nhân thường muốn có thải độc. Do đó, dùng thuốc Nam, thực phẩn chức năng với mong muốn thanh lọc cơ thể. Cảm giác nóng, khó chịu, mệt mỏi do hóa xạ trị có thể giải quyết bằng thuốc Nam hay thực phẩm chức năng và không có ảnh hưởng gì đến kết quả điều trị.

4. Tác dụng phụ khi điều trị ung thư vô cùng khó chịu: rụng tóc, sạm da, nôn ói, ăn uống mất ngon… theo y học cổ truyền, chúng ta có những cách gì, món gì giúp bệnh nhân ung thư giảm thiểu được những khó chịu này, nhờ BS hướng dẫn?

TTƯT ThS.BS Quan Vân Hùng trả lời:

Một trong những tác dụng phụ đầu tiên của hóa chất là bệnh nhân bị rối loạn tiêu hóa như nôn ói, không muốn ăn, tiêu chảy… Với tác dụng phụ này nếu bệnh nhân không biết lại càng cố gắng ăn nhiều và bồi dưỡng. Điều này là không đúng, vì lúc này cơ thể không hấp thu được, nhất là những thứ khó tiêu như thịt, mỡ… Do đó, sau khi hóa trị bệnh nhân không muốn ăn thì hợp lý nhất là nên ăn nhẹ nhàng như cháo, trái cây, hạn chế ăn thịt. Sau đó từ từ khi qua giai đoạn này thì có thể bồi dưỡng lại.

Đông Y có một số thuốc giúp hỗ trợ, giải quyết nhanh tác dụng phụ này. Ví dụ về thực phẩm có nghệ, mật ong giúp giải quyết nhanh những khó chịu trong dạ dày hay bột sắn dây rất mát và có công dụng điều hòa tiêu hóa. Nếu bệnh nhân mệt mỏi thì có thể ngậm một chút sâm. Nếu trong người nóng, bứt rứt thì có thể dùng nước trái cây, sử dụng các thực phẩm mát như rau, trái cây, uống những dược liệu thanh nhiệt, giải độc, mát gan lợi tiểu nhuận trường như Diệp Hạ Châu, Bồ Công Anh, rễ tranh, lá muồng…

Nếu thích dùng thuốc thì Viện Y học dân tộc có bài thuốc rất nổi tiếng và thông dụng là hương sa lục quân. Bài thuốc này giúp giải quyết nhanh chóng các tác dụng phụ như ói mửa, tiêu chảy và bệnh nhân sẽ nhanh chóng lấy lại cảm giác ăn như bình thường.

Tóm lại, sau khi hóa trị xong để giải quyết những rối loạn tiêu hóa đó, bệnh nhân nên ăn nhẹ nhàng, ăn đồ dễ tiêu, khoan bồi dưỡng và dùng một số thuốc Nam, sau đó có thể thoải mái bồi dưỡng.

Đông y và căn bệnh ung thư

5. BS có ý kiến như thế nào về chế độ ăn uống “bỏ đói” tế bào ung thư? Theo BS thì bệnh nhân ăn uống đầy đủ và bệnh nhân chỉ ăn gạo lứt muối mè, nhóm nào khỏe mạnh hơn ạ?

TTƯT ThS.BS Quan Vân Hùng trả lời: Trong điều trị ung thư, bỏ đói khối u là một phương pháp là vì khi bệnh nhân ăn kiêng, ngưng những chất bổ dưỡng, cụ thể là đạm động vật, đường sữa…  thì khối u sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất. Đây là một cách để ngăn chặn các tế bào ung thư.

Tuy nhiên, bỏ đói khối u chỉ nên sử dụng nếu bệnh nhân không thể điều điều trị bằng y học hiện đại không mổ, không hóa, không xạ. Nếu bệnh nhân đã điều trị bằng y học hiện đại thì không cần bỏ đói khối u mà nên ăn uống đầy đủ thì tốt hơn. Bệnh nhân vẫn có thể ăn gạo lứt muối mè nhưng kèm theo những món ăn khác như rau, trái cây và cá.

6. Rất nhiều bệnh nhân ung thư chia sẻ với AloBacsi rằng họ bị khó ngủ, mất ngủ. Nhưng điều trị ung thư vốn đã phải uống thuốc rồi nên họ không muốn phải uống thêm thuốc tây để điều trị rối loạn giấc ngủ. Nhờ BS đưa ra giải pháp giúp bệnh nhân ung thư có giấc ngủ ngon?

TTƯT ThS.BS Quan Vân Hùng trả lời: Bị ung thư thường khó ngủ, nếu giải quyết giấc ngủ bằng thuốc ngủ thì bệnh nhân lại thường không muốn. Do đó có thể giải quyết giấc ngủ bằng những phương pháp đơn giản khác như ứng dụng liệu pháp 4T chẳng hạn.

T1 là tinh thần, bác sĩ cần dành thời gian giải thích, an ủi bệnh nhân để giảm đi cảm giác lo lắng, suy nghĩ, buồn phiền.

T2 là sau khi hóa trị xong nhanh chóng bồi dưỡng thì sẽ dẫn đến khó tiêu, sình bụng cũng dẫn đến khó ngủ, do đó giai đoạn này nên ăn nhẹ nhàng, uống sữa, ăn cháo và nên ăn cá đừng ăn thịt, bổ sung bằng các thang thuốc đã nói ở trên như hương sa lục quân chẳng hạn giúp bộ máy tiêu hóa êm lại.

T3 là bệnh nhân thư giãn có thể tập thiền, tập hít thở sâu, tự xoa bóp nếu chân bị lạnh thì trước khi đi ngủ nên ngâm chân bằng nước nóng cũng sẽ dễ ngủ hơn.

T4 là thuốc, trong Đông Y thuốc an thần cũng rất nhiều, nếu trong người nóng bức khó chịu thì có thể uống những dược liệu thanh nhiệt an thần như tâm sen, táo nhân, dược liệu từ củ bình vôi (rotunda, mimosa…).

7. Nhiều bài giảng tâm lý của BS đã giúp nâng đỡ tinh thần và hỗ trợ điều trị cho các bệnh nhân ung thư. Mong BS có những lời khuyên cho những người bệnh và thân nhân khi tiếp nhận kết quả bị ung thư hoặc những ngày bệnh đi đến giai đoạn cuối?

TTƯT ThS.BS Quan Vân Hùng trả lời:

Cách đây vài chục năm khi nghe tin ung thư thì đúng là “án tử hình”, nhưng bây giờ không như vậy nữa đã có nhiều phương pháp trong y học hiện đại điều trị rất tích cực, chưa kể còn kết hợp với các liệu pháp của Đông Y nữa.

Chúng ta phải giải thích cho bệnh nhân hiểu, hiện nay lỡ như có chẩn đoán ung thư, kể cả giai đoạn cuối cũng không phải là án tử. Việc chia giai đoạn trong ung thư là để lên các phương án điều trị. Giai đoạn 1 là ung thư tại chỗ, giai đoạn 2 là lan ra xung quanh, giai đoạn 3 là di quan đến hạch, giai đoạn 4 là di căn đến các cơ quan. Như vậy, ung thư chia làm 4 giai đoạn để định hướng điều trị, không phải số 4 là hết, thậm chí có nhiều người giai đoạn cuối nhưng vẫn sống rất tốt. Tuy nhiên, nếu không hiểu biết cứ nghĩ đến số 4 là xong thì sẽ suy sụp, điều này ảnh hưởng rất nhiều đến hiệu quả điều trị.

Do đó, nâng đỡ tâm lý là điều rất quan trọng trong việc hỗ trợ bệnh nhân ung thư. Với những tiến bộ của y học hiện đại, nếu phát hiện ở giai đoạn sớm thì việc điều trị dễ dàng hơn và hạn chế nguy cơ tái phát, nhưng nếu ở giai đoạn cuối vẫn có thể kéo dài thời gian sống. Điều quan trọng là phải nâng cao kiến thức, hiểu biết để giữ tinh thần lạc quan.

Ung thư giai đoạn cuối về phía Tây y thì thường rút lui, vì không thể mổ hoặc hóa trị, xạ trị. Trong Đông Y, khi bệnh nhân giai đoạn cuối đến với chúng tôi thì sẽ được tư vấn về liệu pháp 4T.

T1 là Tinh thần, giải thích cho bệnh nhân hiểu cuối không phải hết, vẫn có khả năng kéo dài. T2 là Thực phẩm, nếu bệnh nhân chưa suy sụp có thể bỏ đói khối u tạm thời, nhịn ăn 3-5 ngày, nếu không có sức nhịn đói thì ăn nhẹ như cháo gạo lứt, nhưng không nhịn uống, vẫn có thể uống nước trái cây, mật ong, không nên bồi dưỡng trong giai đoạn này. Tuy nhiên, việc bỏ đói khối u này phải có sự theo dõi của bác sĩ. Sau đó, nếu tình trạng tốt lên bệnh nhân có thể ăn lại như bình thường, nhưng tốt nhất vẫn là nên hạn chế đạm động vật, đường, sữa, nên thay thế bằng đạm thực vật, trái cây, rau xanh.

T3 rất quan trọng. Bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối thường chán nản nên ít vận động, hay nằm một chỗ. Điều này không tốt, con người chúng ta phải luôn vận động. Đôi khi, ung thư không phải ra đi vì bệnh mà vì sợ, buồn rầu, chán nản. Do đó, bệnh nhân phải nên vận động nhẹ nhàng như phơi nắng chẳng hạn.

Thứ 4 là Thuốc. Trong Đông y vẫn có những thuốc ngăn chặn sự phát triển, tăng sức đề kháng góp phần ngăn chặn tế bào ung thư lại, kéo dài sự sống cho bệnh nhân.

Trong câu lạc bộ 4T có những bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối, khi áp dụng tốt liệu pháp này, được nâng đỡ tâm lý có thể sống tốt thêm 5-10 năm, người ngoài nhìn không biết bệnh nhân ung thư đâu.

Liệu pháp 4T trong điều trị ung thư

8. Về những vị thuốc nam được mọi người tin tưởng có thể điều trị ung thư như: lá đu đủ, xáo tam phân, xạ đen, tam thất, nấm linh chi, nấm lim xanh… theo BS, những cây thuốc này có công dụng thế nào đối với bệnh ung thư?

TTƯT ThS.BS Quan Vân Hùng trả lời: Thuốc nam điều trị ung thư tràn lan trên mạng và không thể kiểm soát được. Khả năng dược liệu chống ung thư của y học cổ truyền thường có thể ngăn chặn, hạn chế sự phát triển của ugn thư chứ không thể tiêu diệt như hóa xạ trị.

Những vị thuốc được nghiên cứu kỹ lưỡng, hiện giờ chỉ có 3 thứ: kinh chi, tam thất, trinh nữ hoàng cung. Ba vị thuốc này đã được nghiên cứu nhiều, cả thế giới đều nghiên cứu chứ không chỉ mỗi Việt Nam. Có nhiều bài báo cho thấy 3 vị thuốc này có thể ngăn chặn, hạn chế sự phát triển. Còn những vị thuốc khác như lá đu đủ, sáo tam xuân, xạ đen mới chỉ được dùng trong kinh nghiệm dân gian, và kêt quả vẫn chưa chắc chắn.

Chúng tôi cũng sử dụng những vị thuốc đã được nghiên cứu như linh chi, tam thất, trinh nữ hoàng cung, hay những bài thuốc cổ phương đã được nghiên cứu trên thực nghiệm và cho thấy tác dụng đối với tế bào ung thư.

Với những bệnh nhân ung thư giiai đoạn cuối muốn dùng thuốc nam nên tới những trung tâm, viện nghiên cứu, không nên nghe truyền miệng vừa không có tác dụng lại thêm lo lắng. Ví dụ khi bạn đến Viện Y học Dân tộc, bác sĩ sẽ chỉ cho bạn biết cây nào có tác dụng chữa bệnh, các chuyên viên của chúng tôi sẽ tư vấn cho bệnh nhân những vị thuốc đã được nghiên cứu khoa học.

Tóm lại, trong vấn đề dùng thuốc nam, thực sự có một vài vị thuốc đã được nghiên cứu có tác dụng ít nhiều trên tế bào ung thư. Không nên dùng những thuốc trên mạng hay bày bán vì vừa uống vừa lo.

Do đó, thuốc Nam để hỗ trợ điều trị, đặc biệt những bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối khi không thể tiêu diệt tế bào ung thư bằng y học hiện đại thì các vị thuốc trên có thể ngăn chặn ung thư phát triển, giúp bệnh nhân sống chung với ung thư và có thể kéo dài cuộc sống với chất lượng sống khá tốt.

9. Thảo dược của đông y có nhiều công dụng tốt như vậy nhưng làm sao để tìm mua được sản phẩm có chất lượng tốt, không bị tẩm ướp quá nhiều hóa chất bảo quản, thưa BS? Vì thực tế là thảo dược được bày bán rất nhiều quanh các bệnh viện ung bướu nhưng bệnh nhân và người nhà hầu như không có kinh nghiệm lựa chọn ạ.

TTƯT ThS.BS Quan Vân Hùng trả lời: Vấn đề mua thảo dược chất lượng tốt thực tế rất khó, bởi thảo dược cần phải nguyên chất, chất lượng, nếu rút hoạt chất thì không nên. Hơn nữa, người thường cũng không thể phân biệt được. Thành ra, nếu dùng thảo dược nên tới những nơi chất lượng, ví dụ tại TPHCM có Viện Y học Dân tộc TPHCM và Bệnh viện Y học Cổ truyền. Những nơi này nên tới bởi thuốc đầu vào kiểm tra rất nghiêm ngặt, chất lượng rất cao.

Dùng thảo dược đúng chỉ định rất tốt, chất lượng thì nên tìm đến những nơi có kiểm nghiệm đầu vào sẽ yên tâm hơn.

10. BS có thể cho biết hiện nay nước ta có những vùng dược liệu nào, đang nuôi trồng những thảo dược gì có thể hỗ trợ cho người bệnh ung thư không ạ? Theo BS thì chất lượng của những thảo dược này có tương đương với sản phẩm của nước ngoài?

TTƯT ThS.BS Quan Vân Hùng trả lời: Hiện giờ, chưa có vùng nào được trồng dược liệu cho bênh nhân ung thư một cách quy mô và chất lượng. Thường là thu hái tự nhiên. Ví dụ tam thất ở Lào Cai, còn dược liệu được nuôi trồng nhiều như Linh Chi cũng được nhiều xí nghiệp nuôi trồng và chất liệu không thua kém gì sản phẩm nước ngoài.

Vấn đề phát triển thảo dược nằm trong chương trình của Nhà nước, một số công ty cũng đang cố gắng phát triển đề ra bởi dược liệu nhập từ nước ngoài khá mắc tiền và khó kiểm soát chất lượng. Hiện giờ đa số các dược liệu nhập từ Trung Quốc. Việt Nam chúng ta cũng đang cố gắng nuôi trồng và đang từng bước thực hiện kế hoạch.

Những dược liệu Việt Nam đang trồng, thu hái uy tín, chất lượng không thua gì Trung Quốc nhưng nhìn chung thiếu khá nhiều nên phải nhập ngoại.

Bệnh nhân có nhu cầu dùng dược thảo cần phải chắc chắn về nguồn gốc, chất lượng. Các bệnh viện, cơ sở y tế nhà nước đã làm rất tốt việc này.

Để có sức khỏe tốt, đó là liệu pháp 4T: phòng bệnh toàn diện. Chữa bệnh và phòng bệnh bằng T1, T2, T3. T1 - sắp xếp cuộc sống bình an, giảm stress. T2 - ăn uống âm dương quân bình. T3 - tập thể dục thường xuyên. T4 là uống thuốc, thuốc tây, hay đông y cần đúng chỉ định. Đây là cách sống không bệnh. Nếu uống thuốc mà thiếu 3T thì sống mang bệnh. 3T kết hợp T4 giúp ngăn chặn bệnh, ngừa tái phát.

Do đó, với y học cổ truyền, phòng bệnh và điều trị phải là liệu pháp 4T, chứ không phải mỗi T4. Bệnh nhân khi mắc bệnh uống thuốc là đúng, nhưng cần kết hợp thêm 3T trên thì kết quả sẽ cao hơn.

Trân trọng cảm ơn Hội Y học TPHCM và ThS.BS Quan Vân Hùng đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.

Đôi nét về ThS.BS Quan Vân Hùng

ThS.BS Quan Vân Hùng tốt nghiệp trường Đại học Y dược TPHCM năm 1978. Ngay sau khi ra trường, ông nhận nhiệm vụ Trưởng phòng Y vụ tại Bệnh viện Y học Dân tộc Bến Tre. Đến năm 1988, ThS.BS Quan Vân Hùng quay trở lại TPHCM, công tác tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới.

16 năm sau đó, ông về công tác tại Viện Y học Dân tộc TPHCM và nắm giữ nhiều vị trí quan trọng như Trưởng khoa Lạm dụng thuốc, trưởng khoa Ung thư. Đồng thời, ngoài thời gian khám, chữa bệnh ông còn lại một người thầy truyền dạy kiến thức tại Đại học Y khoa TPHCM, Đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch, Hội Đông Y TPHCM.

Dù nghỉ hưu nhưng công việc đời thường của ông vẫn không rời xa ngành y. Sau năm 2011, ông vẫn tiếp tục công tác điều trị, làm giảng viên tại các trường đại học. ThS.BS Quan Vân Hùng hiện là Chủ nhiệm Câu lạc bộ 4T thuộc Viện Y dược học dân tộc TPHCM, Phó Giám đốc Trung tâm y võ dưỡng sinh.

Hơn 4 thập kỷ miệt mài cống hiến cho ngành y học nước nhà, ThS.BS Quan Vân Hùng được bệnh nhân trân trọng xem như một người thầy với những bài giảng tâm lý vô cùng thâm thúy, sâu sắc.

Sự kỳ diệu của y học không nằm đâu xa, nó được ThS.BS Quan Vân Hùng đúc kết ở ngay những nguyên lý dễ hiểu, dễ nhớ nhất trong liệu pháp 4T, nhờ đó kéo lại sự sống cho hàng ngàn bệnh nhân đang tuyệt vọng, bế tắc.

Với những đóng góp bền bỉ của mình, ThS.BS Quan Vân Hùng đã được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu cao quý: Thầy thuốc ưu tú năm 2010 và giải thưởng Hải Thượng Lãn Ông của Bộ trưởng Y tế năm 2013.


AloBacsi.com
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Chủ đề

Chương trình truyền thông sức khoẻ của Hội Y học TPHCM

Mới cập nhật