Liệt nửa người do bệnh Moyamoya, cô gái trẻ cử động tay trở lại chỉ sau 24 giờ phẫu thuật

Các bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy vừa phẫu thuật thành công một trường hợp bệnh nhân trẻ mắc bệnh Moyamoya - một bệnh lý mạch máu não hiếm gặp nhưng có nguy cơ gây đột quỵ cao. Chỉ sau 24 giờ phẫu thuật bắc cầu động mạch não, bệnh nhân đã hồi phục vận động đáng kể, từ tình trạng liệt nửa người đến có thể cử động tay trở lại.

2 năm chịu đựng những cơn đau đầu bí ẩn

Bệnh nhân là T.N.P.L (20 tuổi, ở Cần Thơ). Theo gia đình, khoảng 2 năm trước, L. bắt đầu xuất hiện những cơn đau đầu kéo dài, trung bình khoảng 15 ngày mỗi tháng. Tuy nhiên, các triệu chứng này nhiều lần bị nhầm lẫn với tác dụng phụ của bệnh Basedow mà cô đang điều trị, nên nguyên nhân thực sự từ mạch máu não không được phát hiện sớm.

Trong một lần nhập viện tại địa phương, bệnh nhân được chẩn đoán sốt xuất huyết. Tuy nhiên chỉ vài ngày sau, L. xuất hiện tình trạng méo miệng và liệt nửa người bên trái. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy bệnh nhân mắc bệnh Moyamoya và được khuyên chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy để điều trị chuyên sâu.

Đến ngày 10/11, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy trong tình trạng tỉnh táo nhưng đau đầu dữ dội, liệt mặt trái, yếu chân trái và liệt hoàn toàn tay trái.

Bệnh Moyamoya – “kẻ thù thầm lặng” của người trẻ

Tại Khoa Ngoại thần kinh, các bác sĩ tiến hành chụp MRI tưới máu não và chụp mạch máu não (DSA). Kết quả xác định bệnh nhân mắc Moyamoya – một bệnh lý tắc nghẽn mạch máu não bẩm sinh.

Bệnh Moyamoya đặc trưng bởi tình trạng hẹp hoặc tắc dần đoạn tận của động mạch cảnh trong và các nhánh lớn trong não, khiến lưu lượng máu lên não giảm. Cơ thể buộc phải hình thành các mạch máu bàng hệ nhỏ để bù đắp, tạo hình ảnh giống “làn khói” trên phim chụp mạch – cũng là nguồn gốc tên gọi Moyamoya trong tiếng Nhật.

Diễn tiến tự nhiên của bệnh rất nguy hiểm. Bệnh nhân có nguy cơ cao bị đột quỵ thiếu máu não hoặc xuất huyết não, đặc biệt ở người trẻ.

Quyết định phẫu thuật bắc cầu động mạch não

Sau khi hội chẩn, ê-kíp điều trị quyết định thực hiện phẫu thuật bắc cầu động mạch não trong – ngoài sọ, nhằm tái lập lưu lượng máu nuôi não.

Kỹ thuật này tạo ra một “cầu nối” giữa động mạch bên ngoài sọ và mạch máu não bên trong, giúp máu lưu thông trở lại đến vùng não bị thiếu máu, từ đó cứu các tế bào não chưa bị hoại tử và giảm nguy cơ đột quỵ.

TS.BS Trần Minh Trí – Phó Trưởng khoa Ngoại thần kinh, người trực tiếp phẫu thuật cho bệnh nhân – cho biết khi tiêm thuốc huỳnh quang ICG, các mạch máu sẽ hiện rõ trên kính vi phẫu. Nhờ đó, phẫu thuật viên có thể lựa chọn chính xác mạch máu phù hợp để làm cầu nối.

Sau khi nối mạch, thuốc huỳnh quang được tiêm lại để kiểm tra ngay trong lúc phẫu thuật. Hình ảnh cho thấy lưu lượng máu đến vỏ não tăng lên rõ rệt, xác nhận cầu nối hoạt động hiệu quả.

Hồi phục vận động chỉ sau 24 giờ

Kết quả sau phẫu thuật khiến cả ê-kíp điều trị và gia đình bệnh nhân bất ngờ. Ngay sau mổ, bệnh nhân bắt đầu cử động được tay trái – phần tay trước đó bị liệt hoàn toàn.

Chỉ sau 24 giờ, sức cơ tay gần như trở lại bình thường, tình trạng liệt mặt cải thiện rõ rệt. Một tuần sau, bệnh nhân đủ điều kiện xuất viện.

Đầu tháng 3/2026, sức khỏe của cô gái đã hồi phục khoảng 80%.

Khi nào cần cảnh giác với bệnh Moyamoya?

Moyamoya là bệnh hiếm nhưng thường bị chẩn đoán muộn vì triệu chứng dễ nhầm với các bệnh khác.

Các dấu hiệu cảnh báo gồm: Đau đầu kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, cơn thoáng thiếu máu não (tê yếu tay chân, nói khó, tê mặt), đột quỵ ở người trẻ. Khi xuất hiện các triệu chứng trên, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được kiểm tra sớm.