Lao cướp gần 12.000 mạng người mỗi năm tại Việt Nam

Lao là bệnh do vi khuẩn tấn công phổi, tiến triển chậm và triệu chứng thường không điển hình. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi tình cờ chụp X-quang phổi, thậm chí có trường hợp không hề ho. Ngược lại, không ít người có biểu hiện ho kéo dài, mệt mỏi, sụt cân, đổ mồ hôi đêm… nhưng lại chủ quan hoặc nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường.

Theo các chuyên gia, rất khó phân biệt ho do lao với các nguyên nhân khác như viêm xoang, trào ngược dạ dày hay tác dụng phụ của thuốc. Chính vì vậy, khuyến cáo quan trọng là: nếu ho kéo dài trên 2 tuần, cần đi khám để tầm soát lao, thay vì tự điều trị kéo dài.

Việc chậm phát hiện khiến nhiều bệnh nhân chỉ nhập viện khi bệnh đã nặng, xuất hiện biến chứng như ho ra máu, suy hô hấp, tổn thương phổi lan rộng và để lại sẹo vĩnh viễn. Ở giai đoạn muộn, người bệnh còn có nguy cơ nhiễm thêm các vi khuẩn khác, làm tăng nguy cơ tử vong.

Đáng lo ngại, hiện nay việc sàng lọc lao chưa được đưa vào danh mục khám sức khỏe định kỳ. Trong khi đó, theo điều tra dân số năm 2024, chỉ khoảng 23% người dân đi khám chữa bệnh, dù có tới khoảng 52 triệu người đang làm việc và được khám sức khỏe hằng năm. Điều này dẫn đến thực tế có khoảng 40-50% dân số chưa từng được sàng lọc lao.

Chính khoảng trống này khiến nhiều ca bệnh bị bỏ sót, tiếp tục lây lan trong cộng đồng mà không được kiểm soát.

Các chuyên gia nhấn mạnh, bệnh lao hoàn toàn có thể kiểm soát tốt hơn nếu phát hiện sớm, điều trị đủ và giảm kỳ thị với người bệnh. Việc chụp X-quang phổi định kỳ và tầm soát lao nên trở thành một phần bắt buộc trong khám sức khỏe hằng năm, đặc biệt với những người có nguy cơ cao.

Nhân Ngày Thế giới phòng chống lao 24/3/2026, Chương trình Phòng chống lao Quốc gia đã đề xuất Bộ Y tế lồng ghép khám sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ cho người dân, đồng thời tăng cường đào tạo nhân lực và mở rộng các chương trình phát hiện sớm trong cộng đồng.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm giảm gánh nặng bệnh lao, tiến tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030.