Làm sao biết cục thịt hậu môn là trĩ hay ung thư
Sờ thấy “cục thịt” hay đi ngoài ra máu, nhiều người vội vàng tự mua thuốc trĩ mà không ngờ khối sa đó có thể là polyp, sa trực tràng hay thậm chí ung thư. BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh - Khoa Ngoại Tổng quát, Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope sẽ hướng dẫn cách phân biệt chính xác trĩ nội, trĩ ngoại và nhận diện lằn ranh nguy hiểm trước khi quá muộn.
1. Phân biệt trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp qua vị trí, triệu chứng
Người bệnh thường gọi chung là “bị trĩ”, nhưng về chuyên môn lại có trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp. Ba loại này được phân biệt dựa trên đặc điểm nào? Vị trí búi trĩ khác nhau có ảnh hưởng đến triệu chứng và cách điều trị hay không?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh trả lời: Bệnh trĩ là bệnh lý thường gặp nhất trong nhóm bệnh hậu môn - trực tràng. Thực tế, trĩ là một cấu trúc bình thường của hậu môn, có sẵn từ khi sinh ra và hiện diện ở tất cả mọi người. Khi các tĩnh mạch trĩ phình lên, tình trạng này mới được gọi là bệnh trĩ.
Việc phân loại bệnh trĩ dựa trên một mốc giải phẫu là đường lược. Búi trĩ nằm trên đường lược được gọi là trĩ nội; búi trĩ nằm dưới đường lược là trĩ ngoại. Khi búi trĩ nội kết hợp với búi trĩ ngoại thành một búi chung, tình trạng này được gọi là trĩ hỗn hợp.
Mỗi loại trĩ thường có biểu hiện đặc trưng. Trĩ nội thường gây chảy máu. Do nằm bên trong hậu môn, khi búi trĩ nội sa ra ngoài, điều đó cho thấy bệnh đang diễn tiến nặng dần.
Trĩ ngoại nằm dưới rìa hậu môn nên có thể được nhận thấy ngay khi búi trĩ phình lên hoặc xuất hiện huyết khối. Với trĩ hỗn hợp, triệu chứng sẽ phụ thuộc vào thành phần trĩ nội hay trĩ ngoại biểu hiện nặng hơn.
Bên cạnh việc phân biệt trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp, bác sĩ còn phải chẩn đoán phân biệt bệnh trĩ với những nguyên nhân khác có thể gây triệu chứng tương tự. Việc xác định đúng nguyên nhân là cơ sở để lựa chọn phương pháp điều trị chính xác.

2. Đau, ngứa hoặc có khối sa hậu môn chưa chắc do bệnh trĩ
Có người bị trĩ nhưng chủ yếu đi ngoài ra máu, người khác lại đau, ngứa, vướng hoặc sờ thấy “cục thịt” ở hậu môn. Triệu chứng của trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp thường khác nhau ra sao? Có thể dựa vào biểu hiện để tự nhận biết mình mắc loại trĩ nào không?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh trả lời: Trĩ nội thường biểu hiện bằng tình trạng chảy máu. Khi bệnh tiến triển nặng, búi trĩ phình to và sa ra ngoài hậu môn. Bệnh trĩ thường ít gây đau hoặc chỉ đau nhẹ. Vì vậy, người bệnh đau hậu môn nhiều cần được kiểm tra để loại trừ nứt kẽ hậu môn. Tình trạng này gây đau dữ dội và đôi khi kèm chảy máu.
Trĩ ngoại nằm ở rìa hậu môn nên có thể sờ thấy khi búi trĩ sưng hoặc hình thành huyết khối. Búi trĩ ngoại tắc mạch có thể gây đau nhiều.
Người bệnh cũng có thể gặp triệu chứng ngứa hậu môn. Tuy nhiên, cần phân biệt với viêm da quanh hậu môn vì tình trạng này cũng gây ngứa. Không ít người thấy ngứa hậu môn liền nghĩ mình mắc bệnh trĩ và tự mua thuốc điều trị, trong khi nguyên nhân thực sự là viêm da quanh hậu môn. Điều trị không đúng nguyên nhân sẽ không mang lại hiệu quả.
Khối sa ra ngoài hậu môn cũng chưa chắc là búi trĩ. Đó có thể là polyp trong lòng trực tràng bị đẩy ra ngoài khi đại tiện, khối u hoặc tình trạng sa trực tràng. Vì vậy, các triệu chứng tại hậu môn cần được chẩn đoán phân biệt với nhiều nguyên nhân trước khi điều trị.
3. Nhận biết 4 cấp độ trĩ nội qua mức độ sa búi trĩ
Riêng với trĩ nội, người bệnh thường nghe bác sĩ nói trĩ độ 1, 2, 3 hoặc 4. Các mức độ này được xác định dựa vào đâu và mức độ sa của búi trĩ ảnh hưởng như thế nào đến lựa chọn điều trị?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh trả lời: Trĩ nội hiện vẫn thường được phân độ theo hệ thống Goligher. Sau khi được chẩn đoán mắc bệnh trĩ, người bệnh có thể dựa vào biểu hiện lâm sàng để nhận biết tương đối mức độ bệnh.
Trĩ nội độ 1 thường chỉ gây chảy máu, búi trĩ chưa sa ra ngoài nên không thể quan sát từ bên ngoài. Búi trĩ phình trong lòng hậu môn được phát hiện qua nội soi.
Trĩ nội độ 2 có búi trĩ sa và lấp ló ở rìa hậu môn khi đại tiện, sau đó tự co trở lại khi đại tiện xong.
Trĩ nội độ 3 có búi trĩ sa ra ngoài hậu môn nhưng không thể tự co lên. Người bệnh phải dùng tay đẩy búi trĩ trở lại bên trong.
Trĩ nội độ 4 có búi trĩ thường xuyên nằm ngoài hậu môn. Búi trĩ không thể đẩy vào hoặc dù được đẩy vào vẫn nhanh chóng sa ra ngoài.
Đây là cách phân độ bệnh trĩ dựa trên biểu hiện lâm sàng. Người đã được chẩn đoán mắc bệnh trĩ có thể căn cứ vào những đặc điểm trên để tự đánh giá tương đối tình trạng tại nhà.

4. Trĩ ngoại không phân độ, búi trĩ sưng đau đột ngột cần đi khám
Còn trĩ ngoại có phải cũng được chia thành các “độ” giống trĩ nội?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh trả lời: Trĩ ngoại không được phân chia thành các cấp độ như trĩ nội. Tình trạng này chủ yếu được đánh giá dựa trên việc búi trĩ có xuất hiện huyết khối tắc mạch hay không.
Đặc biệt, tình trạng trĩ ngoại huyết khối với một khối sưng đau xuất hiện đột ngột ở hậu môn cần được xử trí như thế nào và khi nào cần đi khám sớm?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh trả lời: Khi xuất hiện các triệu chứng khó chịu ở vùng hậu môn - trực tràng, người bệnh nên đến bệnh viện thăm khám. Mục tiêu quan trọng nhất là loại trừ những nguyên nhân nghiêm trọng hơn có biểu hiện tương tự bệnh trĩ.
Sau khi xác định chính xác bệnh trĩ, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, phù hợp với tình trạng của từng người.
5. Chảy máu hậu môn không chỉ do trĩ, cần loại trừ ung thư trực tràng
Khi một người vừa có thành phần trĩ nội vừa có trĩ ngoại, được gọi là trĩ hỗn hợp, việc điều trị có phức tạp hơn không? Bác sĩ sẽ dựa vào thành phần nào gây triệu chứng chính hay phải xử lý đồng thời cả hai?
BS.CK1 Nguyễn Ngọc Minh trả lời: Khi người bệnh đến khám vì chảy máu hậu môn, bác sĩ không chỉ đánh giá bệnh trĩ mà còn phải tìm những nguyên nhân khác gây chảy máu. Đồng thời, cần xác định bệnh trĩ là vô căn hay liên quan đến bệnh lý khác tại vùng hậu môn - trực tràng, chẳng hạn ung thư trực tràng hoặc viêm loét trực tràng.
Việc điều trị phải hướng đến đúng nguyên nhân. Với trĩ vô căn, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị bệnh trĩ. Nếu trĩ liên quan đến một bệnh lý khác, nguyên nhân gốc cần được ưu tiên điều trị.
>>> Đọc thêm phần 2: Bị bệnh trĩ có bắt buộc phải phẫu thuật?
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
