Kiêng càng nhiều chưa chắc càng tốt: Những sai lầm khiến dị ứng ở trẻ kéo dài
Kiêng thực phẩm không đúng cách, tự chẩn đoán hay tin vào các bài thuốc truyền miệng đều có thể khiến việc điều trị dị ứng ở trẻ đi sai hướng. BS Trương Hữu Khanh chia sẻ những nguyên tắc quan trọng giúp phụ huynh kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế nguy cơ tái phát.
1. Kiêng khem quá mức có thể khiến trẻ thiếu chất
Hiện nay có không ít phụ huynh cho con kiêng rất nhiều loại thực phẩm vì sợ tình trạng dị ứng sẽ nặng hơn. Vậy việc kiêng khem quá mức có thể gây ra những hệ lụy gì đối với sự phát triển của trẻ, thưa bác sĩ?
BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch thường trực LCH Truyền nhiễm TPHCM trả lời: Điều đầu tiên cần nhớ là trẻ dị ứng với thực phẩm nào thì chỉ nên kiêng đúng thực phẩm đó.
Nhiều trường hợp trẻ dị ứng khi còn nhỏ nhưng lớn lên lại dung nạp được thực phẩm đó. Vì vậy, việc kiêng phải có cơ sở rõ ràng, chứ không nên tự suy đoán rồi loại bỏ hàng loạt thực phẩm khỏi khẩu phần ăn của trẻ.
Muốn xác định một loại thực phẩm có thực sự gây dị ứng hay không thì cần dựa vào biểu hiện lâm sàng, chẳng hạn trẻ ăn vào bị phản ứng nhiều lần, hoặc thông qua các xét nghiệm, test dị ứng theo chỉ định của bác sĩ.
Nếu phụ huynh thấy nghi ngờ một loại thực phẩm gây dị ứng thì có thể tạm thời loại bỏ thực phẩm đó và theo dõi. Sau đó nên đưa trẻ đến khám chuyên khoa dị ứng - miễn dịch để được đánh giá chính xác.
Điều đáng lo nhất là nhiều phụ huynh tự ý cho trẻ kiêng quá nhiều loại thực phẩm. Đối với trẻ nhỏ, việc làm quen và dung nạp đa dạng thực phẩm là rất quan trọng. Nếu loại bỏ quá nhiều món ăn, trẻ sẽ thiếu năng lượng, thiếu vi chất dinh dưỡng, ảnh hưởng đến tăng trưởng chiều cao, cân nặng cũng như sự phát triển trí não và hệ miễn dịch.
Một đứa trẻ không thể chỉ ăn vài món mà vẫn đảm bảo đủ dinh dưỡng. Vì vậy, không nên tự ý kiêng khem một cách máy móc.

2. Sai lầm lớn nhất là tự "gán" cho con bị dị ứng
Ngoài việc kiêng khem quá mức, theo bác sĩ, trong quá trình điều trị trẻ bị dị ứng thức ăn, viêm da cơ địa hoặc hen suyễn, phụ huynh thường mắc những sai lầm nào?
BS Trương Hữu Khanh trả lời: Sai lầm phổ biến nhất là tự chẩn đoán.
Nhiều khi trẻ nổi ban ngoài da hoặc có rối loạn tiêu hóa do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng phụ huynh lại tự kết luận là dị ứng sữa hoặc dị ứng một loại thực phẩm nào đó rồi tự ý đổi sữa, đổi chế độ ăn.
Thực tế, ngay cả bác sĩ đôi khi cũng phải theo dõi nhiều lần mới xác định chính xác trẻ dị ứng với chất gì. Vì vậy, phụ huynh không nên tự suy diễn rồi điều trị theo suy nghĩ của mình.
Một sai lầm khác là khi trẻ nổi ban hoặc có triệu chứng tiêu hóa, nhiều người lại nghĩ trẻ bị nhiễm trùng và tự ý sử dụng kháng sinh. Điều này không những không điều trị được dị ứng mà còn dễ gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột, khiến tình trạng dị ứng trở nên nặng hơn.
Ngoài ra, nhiều phụ huynh còn áp dụng các phương pháp điều trị chưa được kiểm chứng hoặc truyền miệng, làm chậm thời gian điều trị đúng.
Khi nghi ngờ trẻ bị dị ứng, tốt nhất nên đưa trẻ đến khám tại chuyên khoa để được đánh giá đầy đủ và có kế hoạch theo dõi phù hợp. Muốn khẳng định một trường hợp có dị ứng hay không thì cần phải thăm khám và làm các thăm dò cần thiết.
3. Dị ứng khó dứt điểm vì tác nhân luôn tồn tại quanh trẻ
Nhiều phụ huynh chia sẻ rằng dù rất kiên trì điều trị nhưng các bệnh dị ứng của con vẫn tái đi tái lại. Vì sao các bệnh lý dị ứng thường kéo dài và dễ tái phát như vậy, thưa bác sĩ?
BS Trương Hữu Khanh trả lời: Đặc điểm của dị ứng là các tác nhân gây dị ứng luôn tồn tại xung quanh chúng ta.
Có những dị nguyên chúng ta xác định được, nhưng cũng có rất nhiều tác nhân không thể tìm ra. Vì vậy, dù đã tránh được một tác nhân thì trẻ vẫn có thể tiếp xúc với những tác nhân khác.
Một trẻ bị dị ứng thường không chỉ dị ứng với một yếu tố duy nhất mà có thể dị ứng với nhiều loại dị nguyên khác nhau.
Đúng là nhiều trường hợp dị ứng sẽ giảm dần khi trẻ lớn lên, nhưng cũng có những người phải sống chung với bệnh trong thời gian rất dài, thậm chí suốt đời.
Đối với người lớn, stress cũng có thể làm các bệnh dị ứng bùng phát. Ngoài ra còn rất nhiều yếu tố môi trường như bụi nhà, phấn hoa, không khí... mà chúng ta khó có thể nhận biết hết.
Chính vì vậy, dị ứng tuy không phải là bệnh nguy hiểm đến tính mạng trong đa số trường hợp nhưng lại ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống. Muốn kiểm soát bệnh hiệu quả thì cần kiên trì tìm nguyên nhân, theo dõi lâu dài và đôi khi phải thực hiện nhiều xét nghiệm mới xác định được dị nguyên.
Nhiều người vì muốn bệnh khỏi nhanh nên thay đổi đủ mọi phương pháp điều trị, trong khi lại không tập trung tìm đúng nguyên nhân gây dị ứng.

4. Hiện chưa có cách ngăn chặn hoàn toàn "hành trình dị ứng"
Hiện nay đã có những biện pháp nào giúp ngăn chặn hoặc làm chậm "hành trình dị ứng", từ đó giảm nguy cơ trẻ tiến triển từ dị ứng thức ăn sang hen suyễn?
BS Trương Hữu Khanh trả lời: Cho đến nay, dị ứng vẫn là bệnh có yếu tố di truyền khá rõ.
Đã có một số nghiên cứu về thời điểm cho trẻ ăn dặm hoặc một số biện pháp dự phòng khác, tuy nhiên bằng chứng hiện nay vẫn chưa đủ thuyết phục để khẳng định có thể ngăn chặn hoàn toàn hành trình dị ứng.
Điều quan trọng nhất hiện nay vẫn là phát hiện sớm, theo dõi sát và điều trị kịp thời.
Đồng thời, phụ huynh cũng không nên kiêng khem quá mức vì điều đó có thể làm ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng và sự phát triển của trẻ.
5. Chữa viêm da cơ địa bằng thuốc truyền miệng tiềm ẩn nhiều rủi ro
Có một số phụ huynh chia sẻ rằng con bị viêm da cơ địa, điều trị nhiều nơi không cải thiện nhưng sau khi kết hợp điều trị bằng y học cổ truyền thì tình trạng tốt hơn. Tuy nhiên, hiện nay rất ít bệnh viện nhi có khoa hoặc đơn vị y học cổ truyền riêng. Vậy phụ huynh nên đưa trẻ đến đâu để được điều trị kết hợp Đông - Tây y một cách bài bản?
BS Trương Hữu Khanh trả lời: Hiện nay, số lượng đơn vị y học cổ truyền trong các bệnh viện nhi chưa nhiều. Việc thành lập một khoa hoặc liên chuyên khoa riêng cũng không dễ vì trẻ em có rất nhiều nhóm bệnh khác nhau, trong khi những bệnh cần phối hợp điều trị bằng y học cổ truyền chỉ chiếm một phần.
Nếu phụ huynh muốn kết hợp Đông - Tây y thì nên đưa trẻ đến khám tại bệnh viện nhi để được chẩn đoán và điều trị theo chuyên khoa. Đồng thời, nếu có nhu cầu điều trị bằng y học cổ truyền thì nên đến các bệnh viện chuyên về y học cổ truyền.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng y học cổ truyền không đồng nghĩa với các bài thuốc truyền miệng hay những loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc được quảng cáo trên mạng.
Đó là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Nếu sử dụng các loại thuốc không rõ thành phần, nhiều trường hợp có thể bị pha trộn thuốc tây, đặc biệt là corticosteroid, gây ra nhiều tác dụng không mong muốn và ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.
Vì vậy, dù điều trị bằng phương pháp nào thì cũng nên thực hiện tại các cơ sở y tế chính thống, không nên tự ý sử dụng các sản phẩm truyền miệng hoặc không rõ nguồn gốc.
>>> Đọc thêm phần 1: Hành trình dị ứng ở trẻ: Vì sao dị ứng thức ăn có thể dẫn đến viêm da cơ địa, hen suyễn?
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
