Khổ vì cường kinh và những lưu ý không nên bỏ qua khi chọn thuốc tránh thai
Cứ đến kỳ kinh là máu ra ồ ạt, thay băng liên tục khiến cơ thể kiệt quệ, nhưng uống thuốc tránh thai để cầm máu sao cho an toàn, không lo tác dụng phụ hay ảnh hưởng sinh sản lại là bài toán khó. Cùng PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang và PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết giải mã cơn ác mộng cường kinh và nắm rõ những nguyên tắc dùng thuốc nội tiết đúng chuẩn y khoa.
1. Kinh kéo dài 7-8 ngày, thay băng mỗi 2 tiếng có phải cường kinh?
Thưa bác sĩ, bình thường mỗi kỳ kinh em ra máu khá nhiều, phải thay băng mỗi 2 tiếng và kéo dài tận 7-8 ngày, có kèm đau bụng kinh. Em không biết đây có gọi là cường kinh không và nếu không điều trị thì có nguy hiểm gì về lâu dài không?
PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang - Trưởng khoa Sanh, Bệnh viện Hùng Vương; Trưởng Bộ môn Sản, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch trả lời: Ở người bình thường, thời gian hành kinh trung bình khoảng 5 ngày, có thể kéo dài thêm một, hai ngày. Nếu kéo dài hơn 7 ngày thì đã nhiều hơn bình thường về mặt thời gian.
Thứ hai là lượng máu mất. Theo các nghiên cứu, lượng máu mất trung bình mỗi ngày khoảng 80 ml. Nếu vượt mức này bắt đầu được xem là nhiều.
Trên thực tế, những biểu hiện như phải dùng miếng băng vệ sinh lớn, ban đêm phải lót vì máu chảy nhiều, cứ 2-3 tiếng phải thay một lần; sau mỗi kỳ kinh thấy mệt mỏi, người ngoài nhìn vào thấy xanh xao, làm việc mất tập trung… được xem là ra kinh nhiều.
Theo cách dùng từ Hán Việt, “cường” có nghĩa là nhiều hơn, giống như “triều cường”. Cường kinh là kinh nguyệt ra nhiều và ảnh hưởng đến sinh hoạt.
Kinh nguyệt ra nhiều đồng nghĩa với mất máu nhiều, cơ thể không sản xuất bù được. Trong máu có chất sắt, cũng là một thành tố cơ thể không tự tạo ra được mà phải cung cấp từ bên ngoài, qua thức ăn hoặc thuốc bổ sung. Nếu không bổ sung được thì sẽ dẫn tới thiếu máu.
Thiếu máu mạn tính khiến cơ thể mệt mỏi, mất tập trung, da dẻ không còn đẹp, mịn màng, tóc khô giòn, dễ gãy. Lâu ngày, tình trạng này còn ảnh hưởng đến huyết động, ví dụ như chức năng của tim… Đó là những ảnh hưởng ngắn hạn cũng như dài hạn của tình trạng mất máu nhiều liên quan đến kỳ kinh nguyệt.

2. Kinh nguyệt đột ngột ra nhiều: Cần khám để xác định nguyên nhân
Trước đây kinh nguyệt em rất bình thường, nhưng khoảng nửa năm nay tự nhiên ra máu nhiều và hay xuất hiện cục máu đông. Em nghĩ chắc do stress do em đang chạy dự án nặng và gấp. Khi nào thì tình trạng ra máu kinh nhiều được coi là cảnh báo nguy hiểm cần đi khám ngay ạ?
PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết - Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Nếu trước đây kinh nguyệt bình thường nhưng khoảng nửa năm nay ra máu nhiều, hay xuất hiện cục máu đông, bạn nên đi khám phụ khoa để bác sĩ xác định nguyên nhân là thực thể hay cơ năng. Những thay đổi về chu kỳ kinh nguyệt, thời gian hành kinh và lượng máu mất đều cần được lưu ý, bởi các bệnh lý liên quan đến thay đổi lượng máu kinh cũng khá thường gặp, ví dụ như u xơ tử cung. Vì vậy, cần khám phụ khoa để loại trừ những nguyên nhân này.
Nếu không có những nguyên nhân thực thể như tăng sinh nội mạc tử cung, u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung thì có thể sử dụng thuốc giúp giảm lượng máu kinh. Ví dụ, vỉ thuốc ngừa thai thế hệ mới 4 pha có tác dụng giảm lượng máu kinh tới hơn 80%.

3. Dùng viên nội tiết điều chỉnh kinh nguyệt tuổi dậy thì có ảnh hưởng sinh sản?
Con gái tôi hiện lớp 11, từ lúc dậy thì đến giờ con ra kinh nguyệt nhiều. Có tháng đau bụng kinh quá phải nghỉ học. Nếu giờ cho uống viên tránh thai mới mà bác sĩ vừa tư vấn thì có ảnh hưởng chuyện sinh con về sau không? Còn biện pháp hỗ trợ nào khác không? Cảm ơn bác sĩ.
PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang trả lời: Ra huyết ở tuổi dậy thì khá thường gặp, thuộc những rối loạn kinh nguyệt ở lứa tuổi này. Hệ thống điều khiển chu kỳ kinh nguyệt từ não, vỏ não đến tuyến yên, buồng trứng và tử cung cần có sự trưởng thành. Thông thường, sau lần có kinh đầu tiên, phải khoảng 3-5 năm hệ thống này mới hoàn thiện.
Khi hệ thống còn non nớt, chưa hoàn thiện, các thành phần nội tiết estrogen và progesterone chưa ổn định; căng thẳng học tập cũng có thể ảnh hưởng. Có nhiều biện pháp để điều chỉnh rối loạn kinh nguyệt trong giai đoạn này, nhưng phải cá thể hóa từng trường hợp.
Trước hết, cần khám để xem có nguyên nhân nào khác hay không, có u bướu ảnh hưởng đến nội tiết, làm lượng estrogen tăng nhiều hơn người khác hay không. Phải loại trừ những nguyên nhân thực thể trước, nếu không có mới tiến hành điều chỉnh.
Lựa chọn thuốc có tính chất chu kỳ, gồm estrogen và progestin, là một lựa chọn trong quá trình điều trị. Viên thuốc này là một trong những biện pháp có thể sử dụng để tạo chu kỳ ổn định trong một giai đoạn, chứ không phải uống kéo dài mãi.
Về khả năng sinh sản, ngay cả người phụ nữ có kinh nguyệt bình thường, không có vấn đề gì vẫn có thể hiếm muộn, khó có em bé. Tỷ lệ hiếm muộn chung trong cộng đồng, tính cả nam và nữ trong một cặp vợ chồng, khoảng 10%. Những người hết sức bình thường, thậm chí là vận động viên rất khỏe mạnh, vẫn có thể gặp khó khăn trong việc có thai.
Các quan sát trên thế giới ở trẻ vị thành niên sử dụng viên nội tiết tránh thai vì nhiều lý do khác nhau, có thể để tránh thai hoặc điều chỉnh rối loạn nội tiết, chưa ghi nhận ảnh hưởng đến khả năng sinh sản về sau.
Ở những người đã từng sinh đẻ và sử dụng viên tránh thai, sau khi ngưng thuốc, có người ngay tháng sau đã có thai trở lại. Vì vậy, sử dụng nội tiết có tính chất chu kỳ cũng là một lựa chọn trong các biện pháp điều trị rối loạn nội tiết. Trong trường hợp này, mục đích sử dụng là điều trị rối loạn nội tiết, không phải tránh thai.
4. Điều trị cường kinh bằng viên uống thường kéo dài bao lâu?
Liệu trình điều trị cường kinh bằng viên uống này thường kéo dài bao lâu và nếu ngừng thì sau này có bị lại không?
PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: Thời gian điều trị tùy theo từng bệnh nhân. Thông thường, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc trong 1 tháng, sau đó người bệnh quay lại để đánh giá hiệu quả, các tác dụng phụ và khả năng chấp nhận biện pháp điều trị.
Nếu hiệu quả vẫn tốt, việc điều trị thường kéo dài khoảng 3-6 tháng rồi tiếp tục đánh giá lại. Tùy từng cá thể, bác sĩ sẽ có liệu trình điều trị khác nhau.

5. Viên uống tránh thai hiệu quả thế nào so với bao cao su?
BS có thể nói cụ thể tỉ lệ ngừa thai của viên uống là bao nhiêu không ạ? Trước giờ em dùng bao cao su, đôi khi cũng thấy hơi bất tiện nên muốn tham khảo đổi qua dùng thuốc hn mà tâm lý thì vẫn hơi lo lỡ vỡ kế hoạch.
PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang trả lời: Để đo hiệu quả của một biện pháp tránh thai, các nhà khoa học sử dụng chỉ số Pearl, ghi nhận số trường hợp có thai khi sử dụng biện pháp đó trên 100 phụ nữ.
Ngay cả những biện pháp tránh thai tốt nhất như triệt sản, đoạn sản ở nam bằng cách cắt ống dẫn tinh hoặc thắt ống dẫn trứng ở nữ vẫn có chỉ số là 0,2. Trong khi đó, viên thuốc này có chỉ số Pearl là 0,26, gần bằng các biện pháp tránh thai được xem là an toàn nhất.
So sánh về hiệu quả tránh thai, viên thuốc tránh thai hiệu quả hơn rất nhiều so với bao cao su. Hiệu quả của bao cao su chỉ khoảng 75-80%.
Tuy nhiên, bao cao su có những ưu điểm mà viên thuốc tránh thai không có. Đây là biện pháp ngăn chặn, hay còn gọi là “barrier”, giúp ngăn chặn các bệnh lây lan qua đường tình dục - một vấn đề lớn trong thế giới đương đại.
Khi quan hệ tình dục, bao cao su là biện pháp số một trong việc ngăn chặn lây lan qua đường tình dục, làm giảm nguy cơ mắc một số bệnh rất nguy hiểm như HIV. Viên thuốc tránh thai không làm được điều này.
Phòng ngừa lây nhiễm qua đường tình dục là điểm mạnh của bao cao su. Vì vậy, trong những tình huống tế nhị, có người sử dụng cả hai: uống viên thuốc tránh thai để tránh thai và dùng bao cao su để phòng các bệnh lây lan qua đường tình dục.
6. Chuyển sang viên tránh thai thế hệ mới có cần khám sàng lọc?
Cơ địa em khá nhạy cảm với hormon nên cứ mỗi lần uống đến viên giả dược trong vỉ tránh thai là em lại bị đau đầu, chóng mặt. Nghe các bác nói về loại mới này dùng estrogen tự nhiên em cũng hy vọng lắm ạ. Muốn chuyển qua loại này có cần đi khám gì không ạ?
PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: Nếu đã sử dụng viên thuốc ngừa thai kết hợp, đã được sàng lọc và không có chống chỉ định, bạn có thể chuyển ngay từ vỉ thuốc đang sử dụng sang vỉ thuốc ngừa thai thế hệ mới.
Nếu trước đây chưa từng được khám mà chỉ tự mua thuốc tại nhà thuốc, tốt nhất nên đến bác sĩ khám sàng lọc để xác định có chống chỉ định với viên thuốc ngừa thai kết hợp nói chung và viên thuốc ngừa thai kết hợp thế hệ mới hay không.
Vỉ thuốc thế hệ mới có lợi điểm là thành phần estrogen rất tự nhiên, nên hy vọng người sử dụng sẽ ít gặp những tác dụng phụ liên quan đến estrogen tổng hợp.
Ngoài ra, vỉ thuốc có 26 viên nội tiết trong 28 ngày, tức chỉ có 2 ngày nghỉ nội tiết. Vì vậy, sự thay đổi nồng độ cũng giảm đi nhiều so với các vỉ thuốc trước đây có tới 7 ngày không dùng nội tiết, có thể giúp cơ thể dễ thích nghi hơn.
7. Đang uống thuốc tránh thai, làm sao biết đã mãn kinh?
Năm nay tôi 40 tuổi, kinh nguyệt bắt đầu trồi sụt thất thường. Cho tôi hỏi giờ tôi dùng thuốc này thì chuyện mãn kinh có bị đẩy xa hơn không? và làm sao biết mình chính thức mãn kinh?
PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang trả lời: Sau 40 tuổi, nội tiết bắt đầu sụt giảm. Trước đây, tuổi mãn kinh của người Việt Nam nói chung khoảng 48 tuổi. Hiện nay, với chế độ dinh dưỡng, ăn uống đầy đủ và biết cách chăm sóc bản thân, tuổi mãn kinh được đẩy xa hơn, có thể tới 50, hơn 50, thậm chí có người tới 55 tuổi mới mãn kinh thật sự.
Để xác định đã thực sự mãn kinh hay chưa, có thể đo một số chất trong cơ thể, các nội tiết tương ứng. Một cách đơn giản hơn, nếu không dùng thuốc gì, là khi không có kinh liên tục trong 12 tháng thì được xem bước vào giai đoạn mãn kinh. Đây là mốc bình thường cần xác định trước.
Tuy nhiên, khi đang dùng loại nội tiết có estrogen và progestin, thuốc tạo ra một chu kỳ nội tiết ngoại sinh, tức được đưa từ bên ngoài vào. Khi còn sử dụng nội tiết ngoại sinh này thì vẫn có kinh, nên tình trạng mất kinh liên tục 12 tháng sẽ không xảy ra. Vì vậy, không thể chờ mốc này để xác định mãn kinh khi vẫn đang dùng thuốc. Điều đó cũng đặt ra câu hỏi: liệu có thể cứ dùng mãi, thậm chí uống tới 70 tuổi hay không?
Một vấn đề khác, nếu bắt đầu dùng từ tuổi 40, thấy ổn, liệu có thể dùng thuốc này thay luôn cho các thuốc bổ sung nội tiết ở giai đoạn không còn khả năng sinh sản hay không? Câu trả lời là không nên!
Nhìn chung, giới chuyên môn thống nhất mốc khoảng 50 tuổi. Ở giai đoạn này, việc ngừa thai không còn đặt ra. Nếu cần sử dụng nội tiết thì sẽ có những chế phẩm khác, cũng cung cấp nội tiết: estrogen và progestin nhưng thích hợp hơn với giai đoạn này, đảm bảo sức khỏe khi sử dụng.
Một điểm luôn cần nhớ là sau 40 tuổi, tỷ lệ ung thư nội mạc tử cung gia tăng theo tuổi. Ung thư nội mạc tử cung chịu ảnh hưởng của estrogen; lượng progestin thích hợp trong các thuốc có chu kỳ cũng là vấn đề phải được quản lý. Bên cạnh đó, ung thư vú ở phụ nữ cũng có xu hướng ngày càng gia tăng. Cả hai bệnh lý này đều phải được quan tâm, kiểm soát ở cả người không dùng nội tiết lẫn người có dùng nội tiết.
Vì vậy, trước khi sử dụng, cần được thăm khám, đánh giá xem có mắc bệnh hoặc có nguy cơ mắc bệnh hay không. Trong quá trình sử dụng, phải được theo dõi và đánh giá thích hợp. Bên cạnh những mong muốn về kinh kỳ, sức khỏe nói chung hay “thanh xuân mãi mãi”, cần xem xét có nguy cơ nào có thể gây nguy hiểm đến sinh mạng hay không. Đó là lý do cần thăm khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
8. Kinh nguyệt bất thường, cường kinh: Không được bỏ sót bệnh lý
Cuối cùng, nhờ 2 chuyên gia chia sẻ những thông tin quan trọng về Viên tránh thai chứa nội tiết tự nhiên về mặt: thành phần, phác đồ 26/2 vừa có mặt tại Việt Nam, hiệu quả (tránh thai cao, điều trị cường kinh, đặc biệt phù hợp cho phụ nữ tiền mãn kinh), cách uống (có in trên hộp)...
PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang trả lời: Kinh kỳ là vấn đề không thể tránh được ở người phụ nữ. Kinh nguyệt nhiều có thể là tình trạng sinh lý, nhưng đằng sau đó cũng có thể là bệnh lý, hoặc có cả hai yếu tố sinh lý và bệnh lý. Điều quan trọng là không được bỏ sót các tình trạng bệnh lý.
Vì vậy, khi kinh nguyệt ra bất thường hoặc có cường kinh, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá, phân loại. Nếu không phải tình trạng bệnh lý, có thêm một giải pháp nội tiết là viên thuốc vừa tránh thai, vừa có hiệu quả giảm tình trạng dày nội mạc tử cung khiến lượng máu mất nhiều.
Trân trọng cảm ơn Bayer Việt Nam tài trợ cho Radar Sản Phụ khoa kỳ 65, góp phần đưa kiến thức sức khỏe sinh sản chính thống đến gần cộng đồng, đồng hành cùng phụ nữ trong những lựa chọn chăm sóc sức khỏe từ tuổi trẻ đến tiền mãn kinh.
Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.
>>> Đọc thêm phần 1: Thuốc tránh thai 4 pha 26/2: Ngừa thai cao, giảm 88% lượng máu kinh
>>> Đọc thêm phần 2: Cường kinh, tiền mãn kinh: Chọn thuốc tránh thai sao cho an toàn?
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
