Hướng dẫn vệ sinh tay cho người chăm bệnh

Theo BS Đặng Thị Phương Dung - Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhân dân 115, bàn tay của người chăm sóc có thể trở thành cầu nối đưa vi khuẩn từ môi trường đến người bệnh nếu không được vệ sinh đúng cách.

Nguy cơ này đặc biệt đáng lưu ý ở người có sức đề kháng suy giảm, đang có vết mổ hoặc được đặt ống thông, dẫn lưu. Vì vậy, vệ sinh tay cần trở thành thói quen của cả nhân viên y tế và người chăm sóc người bệnh.

Những lúc cần nhớ làm sạch tay

Trong quá trình chăm sóc người thân tại bệnh viện, cần chú ý vệ sinh tay vào những thời điểm sau:

Trước và sau khi tiếp xúc với người bệnh: Làm sạch tay trước khi đỡ người thân ngồi dậy, hỗ trợ di chuyển, lau người và sau khi kết thúc việc chăm sóc.

Trước khi hỗ trợ ăn uống, dùng thuốc: Trước khi chuẩn bị thức ăn, bón cháo, đưa nước hoặc hỗ trợ người bệnh uống thuốc, cần vệ sinh tay để hạn chế đưa mầm bệnh vào miệng.

Sau khi hỗ trợ vệ sinh cá nhân hoặc tiếp xúc với chất thải: Cần làm sạch tay ngay sau khi thay tã, xử lý phân, nước tiểu, chất nôn hoặc tiếp xúc với máu, dịch tiết, băng gạc đã sử dụng. Sau những việc này, không tiếp tục chuẩn bị thức ăn hay chăm sóc vùng sạch khi chưa vệ sinh tay.

Sau khi chạm vào đồ vật, bề mặt quanh giường bệnh: Thanh chắn giường, tay nắm cửa, nút gọi điều dưỡng hoặc bàn ăn đều là những vị trí cần lưu ý. Bàn tay nhìn sạch vẫn cần được vệ sinh sau khi tiếp xúc.

Với dây truyền dịch, ống thông, ống dẫn lưu hoặc ống thở, người nhà chỉ hỗ trợ theo hướng dẫn của nhân viên y tế, không tự ý tháo nối, điều chỉnh hay chạm vào vị trí đặt ống. Nếu được hướng dẫn thực hiện một việc chăm sóc có liên quan, cần vệ sinh tay trước và sau thao tác.

Khi nào sát khuẩn tay nhanh, khi nào phải rửa bằng xà phòng?

Hai cách vệ sinh tay thường được sử dụng là chà tay bằng dung dịch sát khuẩn chứa cồn và rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy. Cần chọn cách phù hợp với tình trạng bàn tay.

Dùng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn khi tay không có vết bẩn nhìn thấy được. Lấy lượng dung dịch đủ làm ướt các bề mặt bàn tay, chà kỹ lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón, ngón cái và đầu ngón tay. Thực hiện khoảng 20-30 giây, đến khi tay khô hoàn toàn; không cần rửa lại bằng nước.

Rửa tay bằng xà phòng và nước khi tay dính chất bẩn, máu, dịch tiết hoặc sau khi đi vệ sinh. Làm ướt tay, lấy xà phòng, chà kỹ các bề mặt, xả sạch dưới vòi nước chảy rồi lau khô bằng giấy dùng một lần. Theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong cơ sở y tế, toàn bộ quy trình rửa tay kéo dài khoảng 40-60 giây.

Điều quan trọng là làm sạch đầy đủ các vị trí trên bàn tay, đặc biệt những vùng dễ bỏ sót như kẽ ngón, ngón cái và đầu ngón tay. Chỉ xoa nhanh hai lòng bàn tay sẽ khó bảo đảm vệ sinh đầy đủ.

Bàn tay sạch là một phần của chăm sóc an toàn

Theo Bệnh viện Nhân dân 115, xà phòng và dung dịch sát khuẩn tay nhanh chứa cồn được trang bị tại các khoa, phòng để hỗ trợ việc vệ sinh tay. Người chăm sóc có thể hỏi nhân viên y tế vị trí đặt dung dịch và nhờ hướng dẫn thao tác khi chưa rõ.

Việc làm sạch tay cần được lặp lại đúng thời điểm trong suốt ngày chăm bệnh. Vừa rửa tay nhưng sau đó chạm vào đồ vật, đi vệ sinh hoặc xử lý chất thải thì vẫn cần vệ sinh lại trước khi tiếp tục hỗ trợ người thân.

Sự chăm sóc chu đáo bắt đầu từ những việc nhỏ: đôi tay sạch trước khi bón một thìa cháo, đỡ người bệnh ngồi lên hay giúp họ vệ sinh cá nhân. Duy trì thói quen này giúp hạn chế nguy cơ lây truyền mầm bệnh, bảo vệ cả người bệnh và người chăm sóc.