Hen mức độ nhẹ có thật sự nhẹ?
Hen nhẹ ở bậc 1 và bậc 2 theo các báo cáo trên thế giới có tỷ lệ tử vong khá cao và gần bằng hen nặng bậc 3-4. Vậy có thật sự là hen nhẹ không? PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan - Cố vấn chuyên môn Phòng khám Đa khoa CHAC đã có chia sẻ về vấn đề này.
Vì sao hen nhẹ vẫn có thể dẫn đến tử vong?
Đầu tiên, nhờ PGS cho biết, định nghĩa của hen nhẹ, tại sao theo các nghiên cứu trên thế giới cho thấy tỷ lệ tử vong khá cao ở bệnh nhân hen nhẹ.
PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan trả lời: Hen nhẹ được định nghĩa là tình trạng bệnh được kiểm soát tốt khi chỉ cần sử dụng bậc một hoặc bậc hai trong các bậc điều trị của GINA. Bệnh nhân chỉ cần xài một nhát mỗi tuần hoặc ít hơn.
Tuy nhiên, “hen nhẹ” không thật sự nhẹ. Ở các bệnh lý thông thường, đường cong tử vong là một đường thẳng, tức là bệnh càng nặng thì tỷ lệ tử vong càng cao. Riêng với bệnh hen, đường biểu diễn tỷ lệ tử vong lại có hình chữ U, với tỷ lệ tử vong cao ở hen nhẹ và hen nặng.
Hen là bệnh không hết. Trong khi đó, bệnh nhân hen nhẹ thường không sử dụng thuốc kiểm soát hen, tức là các thuốc có corticoid dạng hít, mà chỉ sử dụng thuốc cắt cơn khi cần. Điều này khiến người bệnh rất dễ gặp những đợt kịch phát dẫn đến tử vong.
Kiểm soát hen nhẹ: Giảm liều, không bỏ thuốc dự phòng
Người bị hen nhẹ cần được điều trị như thế nào để phòng ngừa đợt cấp, giảm nguy cơ nhập viện và tử vong?
PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan trả lời: Điều trị dự phòng đợt cấp, giảm nguy cơ nhập viện và tử vong ở người bệnh hen nhẹ vẫn là vấn đề gây tranh cãi. Bởi vì, từ năm 2019, GINA đã cho phép người bệnh hen bậc một và bậc hai sử dụng ICS (inhaled corticosteroid), tức corticoid dạng hít, phối hợp với formoterol khi cần. Formoterol là thuốc giãn phế quản có tác dụng kéo dài và khởi phát tác dụng nhanh. Đến nay, phương pháp điều trị này chưa nhận được sự đồng thuận trên toàn cầu.
Quan điểm của chúng tôi là không ủng hộ việc cho phép bệnh nhân hen dùng thuốc khi cần. Một nghiên cứu cho thấy 25% bệnh nhân hen không cảm nhận kịp thời khi phế quản co thắt, trong khi 15% cảm nhận quá mức. Cho phép bệnh nhân dùng thuốc khi cần đồng nghĩa với việc trao quyền quyết định điều trị cho bệnh nhân thay vì bác sĩ, gây mất an toàn đối với 40% người bệnh.
Để ngừa đợt cấp và tử vong, bệnh nhân phải duy trì corticoid dạng hít. Chúng tôi đề xuất, khi bệnh nhân đã giảm đến mức thấp nhất là một nhát corticoid dạng hít mỗi ngày và bệnh vẫn được kiểm soát tốt, sau 3 tháng có thể giảm còn một nhát cách ngày. Nếu bệnh tiếp tục ổn định trong 3 tháng, liều dùng được giảm còn một nhát cách hai ngày, tương đương hai nhát mỗi tuần, chẳng hạn vào thứ Tư và Chủ nhật. Sau 3 tháng tiếp theo, nếu bệnh vẫn được kiểm soát tốt, bệnh nhân chỉ cần dùng một nhát vào Chủ nhật.
Cách hạ liều này giúp bệnh nhân luôn có corticoid để ngừa cơn, đồng thời duy trì việc sử dụng corticoid dạng hít kéo dài. Nhờ đó, bệnh nhân của chúng tôi không lên cơn, không cần dùng thuốc cắt cơn, không phải nhập viện hoặc cấp cứu.
Test kiểm soát hen dưới 19 điểm, cần gặp bác sĩ ngay
Người bị hen nhẹ cần được theo dõi bệnh và tái khám định kỳ bao lâu, có cần đo chức năng hô hấp trên người hen nhẹ, thưa PGS?
PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan trả lời: Nguyên tắc điều trị hen là xác định liều corticoid thấp nhất nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả cho bệnh nhân. Để đạt mục tiêu này, chúng tôi duy trì lịch tái khám mỗi 3 tháng nhằm đánh giá và giảm liều phù hợp.
Giảm liều chỉ được thực hiện khi chức năng hô hấp ổn định, bệnh hen được kiểm soát và kết quả khám lâm sàng tốt. Khi liều corticoid dạng hít đã giảm đến mức thấp nhất có thể cho phép, tương đương một nhát mỗi tuần, bệnh nhân sẽ được kiểm tra lại toàn bộ chức năng hô hấp có liên quan. Nếu kết quả ổn định, thời gian giữa hai lần tái khám có thể kéo dài đến một năm. Trong thời gian này, bệnh nhân vẫn phải thực hiện test kiểm soát hen mỗi tháng và gặp bác sĩ ngay khi kết quả dưới 19 điểm.
Biện pháp này bảo đảm bệnh nhân luôn có corticoid dạng hít để bảo vệ, qua đó hạn chế lên cơn, lạm dụng thuốc cắt cơn, nhập viện và tử vong.
Lộ trình giảm liều còn giúp bệnh nhân an tâm, đồng thuận với việc sử dụng corticoid dạng hít kéo dài và góp phần giải quyết tình trạng lạm dụng thuốc cắt cơn ở người bệnh hen nhẹ. Theo chúng tôi, cách giải quyết được GINA đưa ra chưa thỏa đáng. Phương pháp hạ liều này đã được chúng tôi áp dụng hơn 10 năm, với hơn 200 bệnh nhân được quản lý rất tốt.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
