Giảm cân sau sinh thế nào để không kiệt sức, mất sữa?
Sau sinh, nhiều phụ nữ mong muốn nhanh chóng lấy lại vóc dáng và cân nặng như trước khi mang thai. Tuy nhiên, giảm cân quá nhanh, ăn kiêng khắt khe hoặc tự ý sử dụng thuốc giảm cân có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ, đặc biệt trong giai đoạn cho con bú. Theo BS.CK1 Bùi Thị Yến Nhi - Phòng khám Phụ khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, cơ sở 3, việc kiểm soát cân nặng sau sinh cần được thực hiện từng bước, kết hợp dinh dưỡng, vận động và theo dõi sức khỏe phù hợp với từng người.
1. Phụ nữ sau sinh có nên sử dụng thuốc giảm cân?
Hiện nay, chưa có thuốc giảm cân nào có bằng chứng mạnh và được thiết lập riêng cho điều trị béo phì sau sinh. Phần lớn các thuốc điều trị béo phì hiện có không được khuyến cáo sử dụng trong thời kỳ cho con bú do thiếu dữ liệu về tính an toàn đối với trẻ hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến quá trình tiết sữa.
Vì vậy, đối với phụ nữ đang cho con bú, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, tăng cường vận động phù hợp, cải thiện giấc ngủ và điều trị các nguyên nhân bệnh lý liên quan vẫn là những biện pháp được ưu tiên.
Việc sử dụng thuốc giảm cân, nếu được cân nhắc, cần có chỉ định của bác sĩ sau khi đánh giá kỹ lợi ích và nguy cơ đối với từng trường hợp.
Trong quá trình điều trị, người bệnh cần được theo dõi cân nặng, vòng eo, huyết áp, đường huyết, mỡ máu, các tác dụng không mong muốn và mức độ đáp ứng với thuốc.
Thông thường, hiệu quả điều trị được đánh giá sau khoảng 12 tuần sử dụng thuốc ở liều điều trị phù hợp, từ đó bác sĩ quyết định có tiếp tục hoặc điều chỉnh phương pháp hay không.
Phụ nữ sau sinh không nên tự mua thuốc giảm cân, đặc biệt là các sản phẩm quảng cáo giảm cân cấp tốc, giảm mỡ nhanh hoặc không rõ thành phần.

2. Giảm cân sau sinh: Ăn uống thế nào để không ảnh hưởng sức khỏe và nguồn sữa?
Theo BS.CK1 Bùi Thị Yến Nhi, kết hợp điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và vận động mang lại hiệu quả kiểm soát cân nặng tốt hơn so với chỉ thực hiện một biện pháp đơn lẻ.
Tuy nhiên, mục tiêu trong giai đoạn sau sinh không phải là giảm cân càng nhanh càng tốt, mà cần ưu tiên phục hồi thể trạng, duy trì nguồn sữa và giảm lượng mỡ tích lũy một cách từ từ.
Khi cơ thể đã ổn định sau giai đoạn hồi phục ban đầu, tốc độ giảm cân có thể hướng tới khoảng 0,25 - 0,5kg mỗi tuần, tùy tình trạng sức khỏe và nhu cầu dinh dưỡng của từng người. Không cần ép cân trong những tuần đầu sau sinh.
Bổ sung chất đạm trong mỗi bữa ăn
Chất đạm giúp duy trì cảm giác no và bảo tồn khối cơ trong quá trình giảm cân.
Phụ nữ sau sinh nên ưu tiên các thực phẩm giàu đạm như cá, thịt nạc, trứng, sữa ít đường, các loại đậu và đậu phụ.
Đồng thời, cần hạn chế thịt chế biến sẵn, thực phẩm chiên ngập dầu và những món chứa nhiều chất béo bão hòa.
Phân chia bữa ăn phù hợp, tránh để quá đói
Có thể duy trì 3 bữa chính và bổ sung 1 - 2 bữa phụ nếu cảm thấy đói, đặc biệt với phụ nữ đang cho con bú.
Việc phân chia bữa ăn nên dựa trên nhu cầu thực tế, giúp duy trì năng lượng và hạn chế tình trạng ăn quá nhiều khi đói kéo dài.
Tuy nhiên, ăn nhiều bữa nhỏ không đồng nghĩa cơ thể sẽ tự động đốt cháy nhiều calo hơn. Tổng năng lượng và chất lượng thực phẩm trong ngày vẫn là những yếu tố quan trọng đối với việc kiểm soát cân nặng.
Ăn trái cây với lượng hợp lý
Trái cây cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ cần thiết cho cơ thể. Tuy nhiên, một số loại trái cây có hàm lượng đường tự nhiên tương đối cao.
Vì vậy, phụ nữ sau sinh nên ăn trái cây với khẩu phần phù hợp, ưu tiên trái cây nguyên quả thay vì nước ép hoặc các sản phẩm có thêm đường.
Không cần loại bỏ trái cây khỏi thực đơn giảm cân, nhưng cũng không nên ăn quá nhiều với suy nghĩ rằng đây là thực phẩm có thể sử dụng không giới hạn.

3. Sau sinh bao lâu có thể tập thể dục để giảm cân?
Vận động thể chất không chỉ hỗ trợ kiểm soát cân nặng mà còn góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch, tăng sức bền và giảm các triệu chứng trầm cảm sau sinh.
Tuy nhiên, thời điểm bắt đầu và mức độ vận động cần phụ thuộc vào phương pháp sinh, tình trạng hồi phục và những vấn đề sức khỏe đi kèm.
Theo BS.CKI Bùi Thị Yến Nhi, phụ nữ sau sinh nên tập luyện theo từng giai đoạn, bắt đầu từ các hoạt động nhẹ và tăng dần cường độ.
Trong những ngày đầu sau sinh
Nếu tình trạng sức khỏe cho phép, sản phụ có thể bắt đầu bằng các bài tập thở bụng, thay đổi tư thế và vận động nhẹ theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Với người sinh thường không có biến chứng, việc đi lại nhẹ nhàng có thể được thực hiện sớm khi cơ thể đã ổn định. Người sinh mổ cần chú ý tình trạng vết mổ và tuân thủ hướng dẫn vận động của bác sĩ.
Không nên áp dụng cứng nhắc cùng một mốc thời gian tập luyện cho tất cả sản phụ.
Trong những tuần tiếp theo
Có thể tăng dần thời gian đi bộ và thực hiện các bài tập phục hồi cơ sàn chậu, chẳng hạn bài tập Kegel, khi phù hợp.
Các hoạt động cần được điều chỉnh nếu xuất hiện đau, mệt nhiều hoặc khó chịu vùng bụng, tầng sinh môn.
Sau khoảng 6 tuần
Khi quá trình hồi phục thuận lợi và được nhân viên y tế đánh giá phù hợp, phụ nữ có thể tăng dần thời lượng vận động, lựa chọn đi bộ, yoga, bơi hoặc các bài tập aerobic cường độ thấp.
Có thể hướng tới tần suất 3 - 5 buổi mỗi tuần, với thời gian và cường độ được điều chỉnh theo khả năng của từng người.
Trong giai đoạn đầu, cần thận trọng với các bài tập cường độ cao, gập bụng, plank hoặc động tác nâng vật nặng, nhất là khi còn đau vết mổ, yếu cơ thành bụng hoặc có triệu chứng rối loạn chức năng sàn chậu.
Nguyên tắc quan trọng là tăng cường độ từ từ, không cố tập khi đau hoặc kiệt sức.

4. Những dấu hiệu cho thấy mẹ đang giảm cân hoặc tập luyện quá sức
Trong quá trình kiểm soát cân nặng sau sinh, phụ nữ nên theo dõi cân nặng khoảng một lần mỗi tuần trong điều kiện tương tự, đo vòng eo định kỳ và chú ý đến sức cơ, giấc ngủ, lượng sữa cũng như khả năng duy trì chế độ sinh hoạt.
Cần ngừng tập và đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như:
-
Sản dịch tăng nhiều hoặc ra máu bất thường.
-
Đau ngực, khó thở, choáng váng hoặc ngất.
-
Đau hoặc sưng một bên chân.
-
Đau đầu dữ dội.
-
Sốt, vết mổ đỏ hoặc chảy dịch.
-
Đau vùng chậu tăng lên.
-
Són tiểu mới xuất hiện, cảm giác nặng hoặc sa vùng bụng dưới.
Đặc biệt, đau ngực, khó thở, ngất hoặc đau và sưng một bên chân có thể là dấu hiệu của biến chứng nghiêm trọng sau sinh, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Ngoài ra, nếu xuất hiện tình trạng giảm sữa, kiệt sức vì đói, chóng mặt hoặc cân nặng giảm quá nhanh, người mẹ cần xem xét lại lượng năng lượng nạp vào và mức độ vận động.
Trong những trường hợp này, nên trao đổi với bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng hoặc chuyên viên vật lý trị liệu sàn chậu để được điều chỉnh kế hoạch phù hợp.
Giảm cân sau sinh là một quá trình cần sự kiên trì, không nên đặt nặng mục tiêu lấy lại vóc dáng trong thời gian ngắn. Chế độ ăn cân đối, vận động phù hợp và theo dõi sức khỏe đều đặn sẽ giúp người mẹ kiểm soát cân nặng an toàn hơn, đồng thời bảo đảm điều kiện phục hồi và chăm sóc trẻ.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
