Giải mã nỗi sợ khám phụ khoa: Từ tuổi dậy thì, chưa quan hệ đến trước khi mang thai
Nhiều phụ nữ chỉ đến gặp bác sĩ khi cơ thể đã phát tín hiệu "cầu cứu" vì tâm lý ngại ngùng, sợ ảnh hưởng màng trinh, hay đơn giản chỉ là sợ đau! Cùng BS Lương Thúy Hiền - Khoa Sản Phụ khoa, Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope giải mã quy trình thăm khám thực tế cho từng giai đoạn, từ tuổi dậy thì, phụ nữ chưa quan hệ đến khi chuẩn bị làm mẹ để chị em yên tâm chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản.
1. Khám phụ khoa định kỳ không nên chờ đến khi có triệu chứng
Nhiều phụ nữ chỉ nghĩ đến khám phụ khoa khi đã có triệu chứng như đau bụng dưới, khí hư bất thường, rối loạn kinh nguyệt hoặc ra huyết bất thường. Theo bác sĩ, khám phụ khoa định kỳ có ý nghĩa như thế nào trong việc phát hiện sớm và chăm sóc sức khỏe sinh sản lâu dài?
BS Lương Thúy Hiền trả lời: Phụ nữ khi đến phòng khám phụ khoa thường có cảm giác e ngại. Với những chuyên khoa như tim mạch, nội tiết, thần kinh hay hô hấp, chị em có thể dễ dàng đi khám và chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, khi nhắc đến phụ khoa, nhiều người lại nghĩ đây không phải là việc bình thường, mà chỉ khi có bệnh mới cần đến khám. Vì vậy, họ dễ có tâm lý ngại ngùng với bạn bè, đồng nghiệp hay những người xung quanh.
Tuy nhiên, hiện nay xu hướng dự phòng và khám phụ khoa chủ động đang ngày càng được đặt lên hàng đầu. Mục tiêu là ưu tiên phát hiện sớm và tầm soát những vấn đề bất thường trước khi chúng diễn tiến.
Nhiều người vẫn nghĩ phải chờ đến khi có biểu hiện bất thường như đau bụng, chảy máu hay ra huyết âm đạo bất thường mới đi khám. Nhưng đến thời điểm đó, tình trạng có thể đã muộn hơn và việc điều trị cũng khó khăn hơn.
Ngược lại, nếu chủ động kiểm tra ngay từ đầu, kể cả khi mọi kết quả đều an toàn, bình thường, không phát hiện bất thường ở tử cung hay buồng trứng, chị em cũng có thể yên tâm hơn. Đồng thời, việc tầm soát định kỳ cũng sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn.

2. Khám phụ khoa giúp nhìn sâu hơn những gì khám tổng quát khó thấy
Khám phụ khoa khác gì so với khám sức khỏe tổng quát? Một buổi khám phụ khoa đầy đủ thường giúp bác sĩ đánh giá những vấn đề nào mà khám tổng quát khó phát hiện?
BS Lương Thúy Hiền trả lời: Trong các gói khám sức khỏe định kỳ hiện nay tại công ty hoặc bệnh viện, người bệnh thường được kiểm tra nhiều chuyên khoa như nội khoa, ngoại khoa và các cơ quan khác; trong đó phụ khoa cũng là một phần.
Ở những chuyên khoa khác, quá trình thăm khám thường bắt đầu từ các bước cơ bản như khai thác bệnh sử, tiền sử, đánh giá tổng trạng và thăm khám lâm sàng. Tuy nhiên, với phụ khoa, việc thăm khám có phần nhạy cảm và chuyên biệt hơn.
Bác sĩ có thể cần sử dụng dụng cụ chuyên dụng gọi là mỏ vịt để khảo sát trực tiếp bên trong, quan sát niêm mạc, cổ tử cung và thành âm đạo, từ đó phát hiện những bất thường nếu có.
Bên cạnh đó, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm đầu dò âm đạo. Đây là phương tiện khảo sát đầu tay trong khám phụ khoa, cho hình ảnh trực quan và trực tiếp hơn so với siêu âm bụng tổng quát.
Có thể hình dung siêu âm đầu dò giống như một chiếc camera zoom cận 4x-5x, trong khi siêu âm bụng tổng quát phải khảo sát qua lớp mỡ, đôi khi người bệnh còn cần nhịn tiểu, nên mức độ quan sát giống như camera khoảng 0.5x-1x.
Ngoài thăm khám và siêu âm, bác sĩ phụ khoa còn đánh giá để cân nhắc chỉ định tầm soát ung thư cổ tử cung. Đây là một trong những xét nghiệm đầu tay trong sàng lọc sức khỏe sinh sản ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản đã có quan hệ tình dục.
3. Kinh nguyệt không đều 1-3 năm đầu dậy thì có thể là sinh lý
Với thiếu nữ (tuổi dậy thì) những vấn đề nào nên được phụ huynh quan tâm và đưa trẻ đi khám sớm?
- Kinh nguyệt không đều trong bao lâu thì còn có thể theo dõi, khi nào cần kiểm tra?
BS Lương Thúy Hiền trả lời: Trong thực tế thăm khám, tôi gặp khá nhiều bạn ở độ tuổi vị thành niên đến phòng khám sản phụ khoa vì kinh nguyệt không đều, nhiều tháng không có kinh, đau bụng dưới hoặc đau bụng kinh trong thời gian hành kinh.
Theo các hướng dẫn quốc tế, việc tầm soát sức khỏe sinh sản nên bắt đầu từ khoảng 13-15 tuổi. Đây cũng là giai đoạn các bạn mới bước vào tuổi dậy thì, khi trục hạ đồi - tuyến yên - buồng trứng vẫn chưa trưởng thành và ổn định. Vì vậy, tình trạng kinh nguyệt không đều trong khoảng 1-3 năm đầu có thể được xem là sinh lý bình thường.
Tuy nhiên, nếu khoảng 6 tháng không có kinh, hoặc mỗi đợt hành kinh kéo dài liên tục trên 10 ngày, có tình trạng rong kinh, rong huyết thất thường, phụ huynh nên hỗ trợ đưa trẻ đến phòng khám sản phụ khoa để được bác sĩ tư vấn.
Bên cạnh đó, nếu trẻ đau bụng dữ dội khi hành kinh hoặc ra máu rất nhiều, ảnh hưởng đến sinh hoạt, chất lượng cuộc sống cũng như các hoạt động thể chất, cũng nên được bác sĩ đánh giá.
Với các bạn ở độ tuổi vị thành niên, bác sĩ thường siêu âm ngả bụng. Trong những trường hợp cần thiết hoặc khó khảo sát, có thể siêu âm ngả trực tràng, thay vì sử dụng đầu dò âm đạo như ở phụ nữ trưởng thành.
- Việc khám phụ khoa cho bé gái tuổi vị thành niên được thực hiện như thế nào để bảo đảm an toàn, riêng tư và không gây áp lực tâm lý cho trẻ?
BS Lương Thúy Hiền trả lời: Ở độ tuổi học đường, nhiều bạn thường không thoải mái khi chia sẻ những vấn đề riêng tư. Vì vậy, ban đầu bác sĩ có thể trao đổi với phụ huynh để khai thác các thông tin liên quan đến việc học, bệnh sử, tâm lý và những vấn đề xung quanh trẻ.
Nếu nhận thấy trẻ có phần e ngại, khó chia sẻ khi phụ huynh có mặt trong phòng, bác sĩ có thể nhẹ nhàng đề nghị phụ huynh ra ngoài để có không gian trao đổi hoặc thăm khám riêng với trẻ.
Thực tế, nhiều phụ huynh cũng rất tâm lý và nhanh chóng hiểu được vấn đề, từ đó phối hợp với bác sĩ để việc khai thác bệnh sử của con thuận lợi hơn. Bởi ở tuổi này, các bạn có thể có những vấn đề thầm kín hoặc chuyện gia đình mà dễ cởi mở với bác sĩ phụ khoa hơn khi chia sẻ trực tiếp với cha mẹ.

4. Chưa quan hệ tình dục, bác sĩ sẽ khám phụ khoa như thế nào?
Ở phụ nữ trẻ hoặc chưa từng quan hệ tình dục, khám phụ khoa có cần thiết không? Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp thăm khám nào để phù hợp với từng trường hợp?
BS Lương Thúy Hiền trả lời: Với phụ nữ chưa từng quan hệ tình dục, bác sĩ sẽ cân nhắc phương pháp thăm khám phù hợp và không sử dụng các dụng cụ thăm khám qua đường âm đạo, nhằm tôn trọng và bảo tồn nguyên trạng cơ thể của người phụ nữ.
Nếu cần thực hiện xét nghiệm, bác sĩ cũng sẽ không chỉ định tầm soát ung thư cổ tử cung qua đường âm đạo vì không thể thực hiện theo cách thông thường. Với những xét nghiệm nhằm đánh giá tình trạng viêm nhiễm, chẳng hạn soi tươi huyết trắng, mẫu bệnh phẩm có thể được lấy ở bên ngoài hoặc bằng một que tăm bông nhỏ, không ảnh hưởng đến màng trinh của người chưa từng quan hệ.
Về siêu âm, bác sĩ thường lựa chọn siêu âm ngả bụng. Người bệnh cần uống đủ nước để bàng quang căng, từ đó giúp bác sĩ quan sát tử cung và buồng trứng rõ hơn.
Trong trường hợp cần khảo sát cụ thể và trực quan hơn về tử cung, buồng trứng, có thể cân nhắc siêu âm qua ngả trực tràng.
Vì vậy, phụ nữ chưa từng quan hệ tình dục vẫn có thể yên tâm khi đi khám phụ khoa. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp với từng trường hợp và tránh những can thiệp có thể ảnh hưởng đến màng trinh.
5. Trước khi mang thai, cần kiểm tra những gì ở đường sinh dục?
Với phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, khám phụ khoa có vai trò như thế nào trước khi mang thai hoặc khi chuẩn bị kế hoạch sinh con?
BS Lương Thúy Hiền trả lời: Khám phụ khoa có vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá cơ quan sinh sản cũng như chức năng sinh sản của phụ nữ. Trước hết, qua thăm khám, bác sĩ có thể phát hiện những bất thường hoặc vấn đề ở đường sinh dục để xử lý kịp thời. Nếu tổn thương có khả năng tiến triển, việc phát hiện sớm sẽ giúp can thiệp ngay từ thời điểm đó, hạn chế quá trình tiếp tục diễn tiến.
Bên cạnh đó, siêu âm cùng các phương tiện khác như tầm soát ung thư cổ tử cung giúp đánh giá tình trạng đường sinh dục, từ đó chuẩn bị một nền tảng thuận lợi hơn cho việc thụ thai.
Tôi từng khám cho một trường hợp đã để tự nhiên khoảng 2 năm nhưng vẫn chưa có thai. Khi khám phụ khoa, bác sĩ phát hiện hai polyp nhỏ ở cổ tử cung, vô tình cản trở đường đi của tinh trùng vào bên trong. Sau khi thực hiện một thao tác khá đơn giản để lấy các khối polyp này ra, chỉ sau hai chu kỳ, người phụ nữ đã có thai bình thường.
Đôi khi, vấn đề ảnh hưởng đến việc thụ thai lại nằm ở những bất thường rất đơn giản. Tuy nhiên, cổ tử cung và âm đạo là những vị trí cần bác sĩ phụ khoa cùng dụng cụ chuyên dụng như mỏ vịt mới có thể khảo sát trực tiếp.
Vì vậy, khám phụ khoa trước khi mang thai còn có vai trò trong việc đánh giá cổ tử cung, âm đạo, độ thông của vòi trứng cũng như những vấn đề khác có thể liên quan đến khả năng thụ thai.
>>> Đọc thêm phần 2: Bác sĩ bật mí bí quyết đi khám phụ khoa êm ru, chuẩn y khoa cho phái đẹp
Trân trọng cảm ơn BS Lương Thúy Hiền đã đồng hành cùng AloBacsi trong số podcast này!
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

