Hotline 24/7
08983-08983

Gan nhiễm mỡ trỗi dậy thành gánh nặng y tế hàng đầu

Bệnh gan tại châu Á - Thái Bình Dương đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch sâu sắc: viêm gan do virus từng bước được kiểm soát, trong khi gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa tăng nhanh dưới tác động của đô thị hóa, béo phì và lối sống ít vận động. Theo PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng, những thay đổi về môi trường, di truyền, già hóa dân số cùng sự phát triển của y học chính xác và trí tuệ nhân tạo sẽ tiếp tục định hình cách phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị bệnh gan trong tương lai.

Báo động: Tỷ lệ gan nhiễm mỡ toàn cầu có thể vượt 55% vào năm 2040

PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng cho biết, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đang trải qua những biến đổi sâu sắc về mô hình dịch tễ. Xu hướng đô thị hóa nhanh chóng, lối sống ít vận động, công việc văn phòng và thói quen giải trí thụ động trên không gian mạng kết hợp chế độ ăn giàu năng lượng đã kích hoạt làn sóng bệnh gan chuyển hóa.

Dự báo đến năm 2040, tỷ lệ gan nhiễm mỡ toàn cầu sẽ tăng từ gần 39% lên hơn 55% (mức tăng đến 43,2%), trở thành cuộc khủng hoảng sức khỏe nghiêm trọng. Sự phân hóa này thể hiện rõ tại Trung Quốc với tỷ lệ mắc ở thành thị lên tới hơn 48%, trong khi nông thôn chỉ ghi nhận 20,4%.

PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng - Chủ tịch Hội Gan mật TPHCM nhận định bệnh gan tại châu Á - Thái Bình Dương đang có sự chuyển dịch rõ rệt từ nguyên nhân do virus sang các bệnh lý liên quan chuyển hóa.

Tại Việt Nam, các dữ liệu cắt ngang đã phác họa rõ nét nguy cơ tiềm ẩn này. PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng cho biết, khảo sát năm 2025 tại Bệnh viện Chợ Rẫy ghi nhận tỷ lệ gan nhiễm mỡ ở người khám sức khỏe định kỳ đạt 29,3%, trong đó nam giới chiếm ưu thế do thói quen sinh hoạt và tiêu thụ rượu bia.

Đáng chú ý, tỷ lệ gan nhiễm mỡ ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2 tại TPHCM lên tới 73%. Cùng với đó, số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chỉ ra tỷ lệ thừa cân béo phì ở người trưởng thành Việt Nam tăng từ 15% lên 19%, và ở trẻ em tăng vọt từ 8,5% (năm 2010) lên 19% (năm 2020).

Đặc biệt, yếu tố di truyền của chủng tộc Châu Á cũng đóng vai trò quyết định. Đột biến gen PNPLA3 khiến người châu Á nhạy cảm hơn với tình trạng tích tụ mỡ gan, giải thích vì sao nhiều người có thể trạng gầy, không béo phì vẫn mắc gan nhiễm mỡ. Bên cạnh đó, biến thể gen TM6SF2 lại làm tăng phản ứng viêm và đẩy nhanh tiến trình xơ hóa gan.

Theo PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng, gan nhiễm mỡ đang gia tăng nhanh dưới tác động của đô thị hóa, thừa cân béo phì, chế độ ăn giàu năng lượng và lối sống ít vận động.

Bước tiến trong chẩn đoán không xâm lấn và liệu pháp trúng đích

Bên cạnh sự thay đổi về mô hình bệnh tật, y học ghi nhận những bước nhảy vọt trong chẩn đoán và điều trị. Kỹ thuật sinh thiết gan truyền thống dần được bổ sung và thay thế bằng các phương pháp không xâm lấn an toàn, chuẩn xác như đo độ đàn hồi gan thoáng qua (FibroScan) tích hợp phần mềm CAP để định lượng đồng thời độ xơ hóa và mức độ nhiễm mỡ. Các chỉ dấu sinh học huyết thanh thế hệ mới như PRO-C3 hay M2BPGi giúp theo dõi diễn tiến xơ hóa liên tục và tiên lượng sớm nguy cơ ung thư gan.

Về dược lý, PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng nhấn mạnh bức tranh điều trị viêm gan thoái hóa mỡ (MASH) vừa ghi nhận cột mốc lịch sử khi FDA phê duyệt Resmetirom (chất đồng vận chọn lọc thụ thể beta hormone tuyến giáp, giúp kích hoạt ti thể đốt cháy lipid) vào năm 2024 cho bệnh nhân xơ hóa F2–F3 chưa xơ gan.

Nhóm thuốc đồng vận thụ thể incretin (GLP-1 đơn thuần và đồng vận kép GLP-1/GIP) cũng được mở rộng chỉ định sang điều trị gan nhiễm mỡ từ năm 2025 nhờ hiệu quả giảm cân và cải thiện nhạy cảm insulin vượt trội. Bên cạnh thuốc mới đang nghiên cứu như Lanifibranor, các chất bảo vệ gan kinh điển như Silymarin, Phospholipid thiết yếu hay Vitamin E vẫn giữ vững vai trò hỗ trợ chống oxy hóa và giảm viêm hiệu quả cho cộng đồng.

PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng nhấn mạnh xu hướng quản lý bệnh gan trong tương lai sẽ chuyển từ điều trị giai đoạn muộn sang phát hiện sớm, cá thể hóa dựa trên y học chính xác, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo.

Viêm gan virus thoái trào, môi trường ô nhiễm và thách thức già hóa

Ở chiều ngược lại, viêm gan do virus ghi nhận sự thoái trào rõ rệt. Nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng vắc-xin viêm gan B sơ sinh bao phủ trên 95% cùng cuộc cách mạng thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA) thế hệ mới trong điều trị viêm gan C, mục tiêu giảm tỷ lệ nhiễm viêm gan B mạn ở trẻ dưới 5 tuổi xuống dưới 0,1% của WHO đang dần thành hiện thực.

Tuy nhiên, nguy cơ từ môi trường lại nổi lên như một thách thức mới đối với sức khỏe lá gan. Không chỉ có độc tố Aflatoxin từ nấm mốc nông sản, các hạt bụi mịn PM2.5 khi hít vào phổi có thể khuếch tán thẳng vào máu đến gan, kích hoạt stress oxy hóa, bẻ gãy chuỗi DNA và thúc đẩy xơ hóa. Nguồn nước nhiễm kim loại nặng như Arsenic, Cadmium hay dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật cũng trực tiếp làm thay đổi căn nguyên, khiến ung thư gan do chuyển hóa và độc chất ngày càng gia tăng.

Trước thực tế tuổi thọ trung bình của người Việt Nam đã đạt 74,7 tuổi (số liệu năm 2024), hệ thống y tế đang đứng trước bài toán già hóa dân số với nhiều bệnh mạn tính tích lũy theo tuổi tác. Theo PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng, việc ứng dụng y học chính xác dựa trên hệ gen, giải mã biểu gen kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning) và Dữ liệu lớn (Big Data) sẽ là chìa khóa để phân tầng nguy cơ và cá thể hóa phác đồ điều trị. Thông điệp cốt lõi hướng tới tương lai chính là chuyển dịch mạnh mẽ từ điều trị giai đoạn cuối sang tầm soát, can thiệp dự phòng sớm để bảo vệ sức khỏe cộng đồng toàn diện.

>>> Từ Machine Learning đến Deep Learning: AI đang thay đổi cách quản lý bệnh gan như thế nào?

Bài báo cáo "Xu hướng bệnh gan vùng châu Á-Thái Bình Dương trong tương lai" của PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng - Chủ tịch Hội Gan mật TPHCM nằm trong khuôn khổ Hội nghị thường niên Hội Gan mật TPHCM 2026 (HASLD 2026) diễn ra ngày 16/8/2026 tại Khách sạn Sheraton Cần Thơ, với chủ đề “Xu hướng bệnh gan trong tương lai & các tiến bộ trong quản lý bệnh gan mật hiện nay”. Chương trình thu hút gần 600 đại biểu trong nước và quốc tế về làm chủ tọa, báo cáo viên và tham dự.

Nội dung hội nghị với 3 phiên khoa học, 20 báo cáo chuyên môn, cập nhật nhiều vấn đề nổi bật như bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD), viêm gan virus, bệnh gan tự miễn, ghép gan, tổn thương gan do thuốc - độc chất và quản lý các biến chứng xơ gan.

AloBacsi hân hạnh là đơn vị bảo trợ truyền thông cho hội nghị.

Thông tin biên tập

Tác giả

Minh Anh - Ảnh: Thanh Thùy - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 10:28, 16/08/2026Cập nhật: 14:40, 16/08/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X