Dùng oxy già sai cách, vết thương có thể lâu lành và dễ để lại sẹo

Trong nhiều năm, oxy già (hydrogen peroxide) gần như là món “quen mặt” trong tủ thuốc gia đình mỗi khi bị trầy xước, đứt tay hay té ngã. Tuy nhiên, quan điểm điều trị hiện nay đã thay đổi.

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng - Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, y khoa hiện đại không còn khuyến khích dùng oxy già thường quy cho các vết thương thông thường, đặc biệt ở trẻ em.

Oxy già diệt vi khuẩn nhưng cũng “đốt” luôn tế bào lành

Khi đổ oxy già lên vết thương, dung dịch sẽ tạo hiện tượng sủi bọt trắng. Đây là phản ứng giải phóng oxy giúp đẩy bụi bẩn, mủ và mô chết ra ngoài.

Tuy nhiên, quá trình này cũng sinh ra nhiều gốc oxy hóa mạnh có thể phá hủy tế bào da, bạch cầu và nguyên bào sợi - những tế bào rất quan trọng trong quá trình lành thương.

“Vấn đề là oxy già không phân biệt vi khuẩn hay mô lành. Nó vừa diệt khuẩn vừa làm tổn thương các tế bào đang giúp cơ thể phục hồi”, BS Nguyễn Huy Hoàng cho biết.

Theo chuyên gia, dung dịch oxy già 3% phổ biến hiện nay có nồng độ oxy hóa cao hơn rất nhiều so với mức tự nhiên trong cơ thể, dễ gây “stress oxy hóa”, làm chết tế bào hàng loạt.

Hậu quả là vết thương có thể: Lâu lên da non; khô cứng; dễ thâm sẹo hoặc sẹo lồi; chậm hồi phục hơn bình thường

Đặc biệt, lớp mô đỏ ẩm đang hồi phục tốt (mô hạt) rất dễ bị oxy già phá hủy, làm giảm máu nuôi và cản trở tái tạo da mới.

Trẻ em càng dễ bị tổn thương

Các bác sĩ cho biết da trẻ em mỏng và nhạy cảm hơn người lớn nên oxy già có thể gây đau rát, bỏng nhẹ và làm vết thương chậm lành hơn.

Hiện nay, nhiều hướng dẫn nhi khoa không còn khuyến cáo dùng oxy già, cồn hay iodine cho các vết trầy xước nhỏ ở trẻ.

Với những vết thương thông thường, chỉ cần rửa dưới vòi nước sạch hoặc nước muối sinh lý rồi băng lại đúng cách là đủ.

Khi nào mới nên dùng oxy già?

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, oxy già chỉ có thể cân nhắc dùng một lần trong sơ cứu ban đầu nếu vết thương quá bẩn, dính nhiều đất cát hoặc mô chết khó làm sạch.

Sau đó cần rửa lại kỹ bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý để loại bỏ lượng hóa chất còn sót lại và tuyệt đối không tiếp tục dùng hằng ngày.

Ngoài ra, không nên đổ oxy già vào: Vết thương sâu; khoang kín; tai khi nghi thủng màng nhĩ

Bởi lượng oxy sinh ra có thể gây tăng áp lực, tổn thương mô, thậm chí dẫn tới biến chứng nguy hiểm như tắc mạch khí.

Chăm sóc vết thương thế nào mới đúng?

Các chuyên gia cho biết mục tiêu hiện nay không phải “sát khuẩn càng mạnh càng tốt”, mà là tạo môi trường thuận lợi để mô lành phục hồi tự nhiên.

Nước muối sinh lý 0,9% hiện được xem là lựa chọn an toàn để vệ sinh vết thương vì giúp cuốn trôi bụi bẩn mà không phá hủy tế bào.

Sau khi làm sạch, có thể bôi lớp mỏng thuốc mỡ hoặc kem phục hồi rồi băng bằng gạc sạch để giữ môi trường ẩm vừa phải, giúp da non hình thành nhanh hơn.

Nếu vết thương có dấu hiệu sưng đỏ, đau tăng, chảy mủ hoặc sốt, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá thay vì tiếp tục tự xử lý tại nhà.