Dùng mạng xã hội thế nào để không ảnh hưởng sức khỏe?
Mạng xã hội mang lại nhiều tiện ích trong kết nối, học tập và làm việc, nhưng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nếu lấn át giấc ngủ, vận động và các mối quan hệ. Theo BS.CK1 Lê Thị Thúy Hằng - Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM (cơ sở 3), điều quan trọng không chỉ là sử dụng bao lâu mà còn là sử dụng như thế nào.
Facebook, TikTok, YouTube hay Instagram đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống. Các nền tảng này giúp mọi người duy trì liên lạc với gia đình, bạn bè, tìm kiếm cộng đồng có cùng sở thích hoặc hoàn cảnh, từ đó mở rộng cơ hội giao tiếp và nhận được sự hỗ trợ xã hội.
Mạng xã hội cũng hỗ trợ cập nhật thông tin, chia sẻ tài liệu, học trực tuyến, trao đổi chuyên môn, kết nối nghề nghiệp và giới thiệu sản phẩm, dịch vụ. Khi được sử dụng có mục đích, đây có thể là công cụ hữu ích đối với học tập và công việc.
Tuy nhiên, chất lượng thông tin trên mạng xã hội không đồng đều. Những nội dung liên quan đến chẩn đoán, thuốc, phương pháp điều trị hoặc phòng bệnh cần được kiểm tra nguồn trước khi tin tưởng và áp dụng. Người dùng không nên tự ý thay đổi thuốc hoặc phương pháp điều trị chỉ dựa trên nội dung được chia sẻ trên mạng.

Khi nào mạng xã hội bắt đầu ảnh hưởng sức khỏe?
Một số nghiên cứu, đặc biệt ở thanh thiếu niên và người trẻ, ghi nhận mối liên quan giữa việc sử dụng mạng xã hội có vấn đề với các triệu chứng lo âu, trầm cảm, căng thẳng tâm lý, chất lượng giấc ngủ kém và giảm cảm nhận về sức khỏe tinh thần.
Tình trạng sử dụng có vấn đề có thể biểu hiện qua việc khó kiểm soát thời gian, thường xuyên bị thôi thúc phải kiểm tra mạng xã hội, ưu tiên hoạt động trực tuyến hơn những việc khác hoặc tiếp tục sử dụng dù đã ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
BS.CK1 Lê Thị Thúy Hằng lưu ý, không nên mặc định cứ dùng mạng xã hội nhiều là sẽ mắc vấn đề tâm lý. Mức độ ảnh hưởng ở mỗi người khác nhau, tùy thuộc vào khả năng kiểm soát, loại nội dung tiếp xúc và cách tương tác trên môi trường số.
Phản hồi tiêu cực, bắt nạt hoặc quấy rối trực tuyến, nội dung gây lo lắng, hình ảnh thiếu thực tế về ngoại hình và lối sống, cùng thói quen liên tục so sánh bản thân với người khác đều có thể tác động đến tâm lý người sử dụng.
Bên cạnh sức khỏe tinh thần, sử dụng mạng xã hội sát giờ ngủ có thể khiến thời điểm đi ngủ bị trì hoãn. Ánh sáng màn hình, thông báo, tin nhắn và các nội dung gây kích thích có thể kéo dài thời gian thức, dẫn đến khó vào giấc, ngủ không đủ hoặc mệt mỏi vào ngày hôm sau.
Để hỗ trợ giấc ngủ, người dùng có thể ngừng sử dụng điện thoại, máy tính và các thiết bị điện tử ít nhất khoảng 30 phút trước khi ngủ, đồng thời duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định.
Việc sử dụng thiết bị trong thời gian dài, thường xuyên cúi đầu hoặc giữ nguyên một tư thế còn có thể liên quan đến đau, mỏi vùng cổ vai gáy. Khi thời gian nhìn màn hình tăng, thời gian đi lại, tập luyện và tham gia hoạt động thể chất cũng có nguy cơ giảm theo.
Đối với mắt, nhìn màn hình kéo dài có thể gây căng mỏi mắt, khô hoặc cộm mắt, nhìn mờ thoáng qua, đau đầu hay khó chịu. Người dùng nên chủ động cho mắt nghỉ, thay đổi khoảng nhìn, giữ khoảng cách phù hợp với màn hình và điều chỉnh ánh sáng tại nơi làm việc.

Không thể chỉ dựa vào việc dùng điện thoại để xác định thể bệnh
Theo góc nhìn Y học cổ truyền, khi một người xuất hiện tình trạng khó ngủ, ngủ không yên, hồi hộp, hay quên, dễ cáu, mệt mỏi hoặc tâm phiền, thầy thuốc cần xem xét toàn bộ triệu chứng, nguyên nhân và đặc điểm riêng để xác định bệnh danh, thể bệnh.
Mất ngủ được Y học cổ truyền xếp vào phạm vi các chứng như “Thất miên”, “Bất mị” hoặc “Bất đắc miên”. Theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, mất ngủ có thể được phân thành nhiều thể lâm sàng như Tâm Tỳ lưỡng hư, Tâm Thận bất giao, Tâm Đởm khí hư, Can uất hóa hỏa và đàm nhiệt, thực nhiệt nhiễu loạn tâm thần.
Mỗi thể bệnh có đặc điểm khác nhau về triệu chứng toàn thân, biểu hiện kèm theo, tình trạng lưỡi và mạch. Do đó, không thể chỉ dựa vào việc một người dùng điện thoại hoặc mạng xã hội nhiều để kết luận tạng phủ hay một thể bệnh Y học cổ truyền nào đó bị ảnh hưởng.
Nếu triệu chứng kéo dài và người bệnh muốn điều trị bằng Y học cổ truyền, việc chẩn đoán và lựa chọn phương pháp cần được thực hiện sau khi thăm khám, biện chứng cụ thể.
8 cách sử dụng mạng xã hội lành mạnh hơn
Không nhất thiết phải ngừng hoàn toàn mạng xã hội. Điều quan trọng là người dùng vẫn kiểm soát được cách sử dụng của mình. Có thể bắt đầu bằng những thay đổi sau:
1. Chỉ mở mạng xã hội khi có mục đích, hạn chế truy cập theo thói quen.
2. Đặt giới hạn thời gian phù hợp với lịch học tập, làm việc và sinh hoạt.
3. Tắt hoặc giảm các thông báo không cần thiết.
4. Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử sát giờ đi ngủ.
5. Thường xuyên thay đổi tư thế, đứng dậy và vận động sau khi ngồi lâu.
6. Duy trì hoạt động thể chất và giao tiếp trực tiếp với gia đình, bạn bè.
7. Hạn chế theo dõi nội dung khiến bản thân căng thẳng hoặc so sánh tiêu cực.
8. Kiểm tra nguồn trước khi tin hoặc chia sẻ thông tin sức khỏe.
Mỗi người nên xem lại thói quen nếu thường xuyên mất kiểm soát thời gian, ngủ muộn vì lướt mạng, giảm tập trung trong học tập và công việc, ít vận động, bỏ bê các mối quan hệ hoặc cảm thấy tâm trạng thay đổi rõ rệt sau khi sử dụng.
Đây không phải căn cứ để tự chẩn đoán rối loạn tâm lý nhưng cho thấy mạng xã hội đã bắt đầu ảnh hưởng đến đời sống và cần được điều chỉnh. Nếu các biểu hiện về giấc ngủ, tâm lý, đau mỏi hoặc khó chịu ở mắt kéo dài, tái diễn hay ảnh hưởng sinh hoạt, người dùng nên đi khám để được xác định đúng nguyên nhân.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
