Dùng điện thoại quay mưa giông bị sét đánh: Sóng điện thoại có hút sét không?

Sét đánh là một trong những thiên tai nguy hiểm và khó lường nhất. Đọc những tin tức thương tâm như vụ việc của bạn nam sinh năm 2001 ở Sơn La bị sét đánh khi đang dùng điện thoại quay mưa giông thực sự khiến chúng ta phải giật mình về mức độ nguy hiểm của giông sét.

Nhiều người thường nghĩ sét chỉ đánh vào những vật cao nhất ở ngoài trời, nhưng thực tế, các vụ tai nạn sét đánh ở Việt Nam và trên thế giới cho thấy có những tình huống vô cùng phổ biến (do chủ quan) và cả những trường hợp hy hữu đến mức không ai ngờ tới.

Dưới đây là tổng hợp các trường hợp tai nạn sét đánh điển hình:

1. Các tình huống PHỔ BIẾN (thường gặp do chủ quan hoặc thiếu kỹ năng)

Đây là những kịch bản chiếm đại đa số các vụ tai nạn sét đánh hàng năm:

Trú mưa dưới gốc cây lớn: Đây là lỗi phổ biến nhất. Cây cao hoạt động như một cột lôi thần tự nhiên. Khi sét đánh vào cây, dòng điện khổng lồ sẽ lan truyền xuống đất (điện thế bước) hoặc phóng qua không khí sang người đứng gần đó (sét đánh tạt ngang).

Làm ruộng, đánh bắt cá trên đồng trống: Ở Việt Nam, rất nhiều vụ tai nạn xảy ra với người nông dân đang gặt lúa, chăn trâu hoặc ngư dân đánh cá trên sông/biển khi trời đổ giông. Giữa một khoảng không phẳng lặng, người đứng thẳng hoặc cầm các nông cụ (cuốc, xẻng, cần câu) sẽ vô tình trở thành điểm cao nhất hút sét.

Chơi thể thao ngoài trời khi trời giông: Điển hình là đá bóng trên sân vận động trống hoặc chơi golf. Gậy đánh golf bằng kim loại hoặc việc chạy trên sân bóng ẩm ướt là môi trường lý tưởng để sét tấn công.

Trú mưa ở các công trình tạm bợ: Chòi canh ruộng, lán trại che tôn nứa giữa đồng. Những nơi này không có hệ thống chống sét và không đủ độ dày để cách điện, dòng sét đánh vào mái tôn sẽ truyền thẳng xuống người bên trong.

2. Các tình huống HY HỮU (kỳ lạ và ít ai ngờ tới)

Có những vụ tai nạn xảy ra ngay trong nhà hoặc trong những bối cảnh vô cùng đặc biệt:

Tại Việt Nam:

Sét đánh xuyên mái nhà khi đang ngủ: Đã từng có trường hợp gia đình ở Nghệ An đang ngủ trong nhà cấp 4 thì bị sét đánh trúng mái ngói, luồng điện truyền theo tường và xà gồ xuống giường khiến nạn nhân tử vong. lý do là ngôi nhà nằm biệt lập trên đồi cao và không có cột thu lôi.

Bị sét đánh khi đang tắm hoặc rửa chén trong nhà: Khi sét đánh trúng hoặc gần ngôi nhà, dòng điện có thể truyền theo hệ thống đường ống nước bằng kim loại hoặc dòng nước chảy vào trong nhà, gây giật cho người đang tiếp xúc với vòi nước.

Sét đánh trúng dây chuyền vàng trên cổ: Một số trường hợp người đi đường bị sét đánh trúng, khi khám nghiệm thấy sợi dây chuyền vàng hoặc khóa thắt lưng kim loại bị chảy chảy mòn. Kim loại không tự "hút" sét từ trên trời xuống, nhưng nếu sét đã đánh vào vùng lân cận, nó sẽ chọn con đường có điện trở thấp nhất (chính là kim loại trên người) để đi qua, gây bỏng sâu nghiêm trọng.

Trên thế giới:

Sét đánh chết cả đội bóng (Congo, 1998): Một trong những vụ tai nạn kỳ lạ nhất lịch sử bóng đá thế giới. Trong một trận đấu tại Cộng hòa Dân chủ Congo, một tia sét lớn đánh xuống sân bóng khiến toàn bộ 11 cầu thủ của đội khách tử vong tại chỗ, trong khi các cầu thủ đội chủ nhà hoàn toàn bình an vô sự. Người ta nghi ngờ do đinh giày hoặc trang phục của đội khách có chứa chất liệu dẫn điện tốt hơn.

Sét đánh trúng máy bay: Trung bình mỗi chiếc máy bay thương mại trên thế giới bị sét đánh trúng ít nhất một lần mỗi năm. Tuy nhiên, nhờ lớp vỏ kim loại hoạt động như một Lồng Faraday (dòng điện chỉ chạy bên ngoài vỏ rồi thoát ra không trung), hành khách bên trong hầu như không bị ảnh hưởng. Tai nạn chỉ xảy ra với các máy bay đời cũ hoặc khi sét đánh trúng hệ thống nhiên liệu gây nổ.

Người đàn ông bị sét đánh 7 lần vẫn sống sót: Ông Roy Sullivan (nhân viên kiểm lâm Mỹ) được ghi danh vào sách kỷ lục Guinness vì bị sét đánh trúng 7 lần trong đời ở các bối cảnh khác nhau (khi đang lái xe, trong trạm kiểm lâm, trên đường đi...) nhưng đều sống sót, dù bị cháy tóc, bỏng vai và hỏng thính lực.

Cơ chế và bài học rút ra từ vụ tai nạn sét đánh trúng điện thoại

Quay lại vụ việc nam thanh niên dùng điện thoại quay video mưa giông dẫn đến tử vong:

Nhiều người lầm tưởng sóng điện thoại "hút" sét. Thực chất, sóng điện thoại không hút sét.

Tai nạn xảy ra do nạn nhân đứng ngay ở cửa phụ (không gian mở giao thoa với ngoài trời) của một ngôi nhà có thể nằm ở vùng cao (Sơn La). Khi tia sét đánh xuống đất gần ngôi nhà, do đứng ở khu vực cửa mở và nền nhà ẩm ướt, nạn nhân đã bị trúng luồng sét đánh tạt ngang hoặc dòng điện lan truyền trên mặt đất. Chiếc điện thoại kim loại trên tay lúc này đóng vai trò là vật dẫn dòng điện chạy qua cơ thể gây tim ngừng đập.

Quy tắc an toàn khi có giông sét

Nếu ở trong nhà: Đóng chặt tất cả các cửa sổ, cửa ra vào. Tránh xa các mảng tường ẩm, không chạm vào đồ điện tử đang cắm sạc, không sử dụng điện thoại bàn có dây và không tắm rửa, rửa tay khi trời đang sấm chớp.

Nếu ở ngoài trời: Lập tức tìm đến các tòa nhà kiên cố hoặc xe ô tô đóng kín cửa. Nếu không kịp, hãy tìm vùng lõm thấp, chụm hai chân lại, cúi người sát đất (tư thế quả bóng) để thu nhỏ tối đa diện tích tiếp xúc, tuyệt đối không nằm bò ra đất và không trú dưới gốc cây.