Dự báo có khoảng 1,8 triệu người Việt bị sa sút trí tuệ vào năm 2050

Theo báo cáo kết quả nghiên cứu mới đây được công bố tại hội nghị tổ chức ở Đại học Y Hà Nội, Việt Nam hiện là một trong các nước có tốc độ già hóa dân số nhanh.

Cụ thể, tỷ lệ dân số trên 60 tuổi của nước ta trong năm 2022 là 12%. Đến năm 2050, con số này sẽ lên tới 28%. Song song với đó, số lượng người sa sút trí tuệ ở Việt Nam được thống kê trong năm 2019 là gần 600.000 người và dự kiến sẽ tăng gấp 3 lần, khoảng 1,8 triệu người, vào năm 2050.

Trong khi Australia cần 72 năm để chuyển trạng thái từ nước có dân số "đang già" sang "đã già", Việt Nam chỉ mất 16 năm. Tỷ lệ mắc mới bệnh sa sút trí tuệ ở nước phát triển được kiểm soát, do tình trạng già hóa dân số đã ổn định. Còn ở các nước đang phát triển, tỷ lệ người bệnh tăng cao hơn, do sự già hóa dân số diễn ra nhanh hơn.

Trong bối cảnh đó, Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng, Trường Đại học Y Hà Nội, đã nghiên cứu một dự án trong giai đoạn 2019 - 2021 nhằm tìm hiểu khả năng ứng phó của Việt Nam đối với bệnh sa sút trí tuệ ở 3 cấp độ: cá nhân (người sử dụng và người cung cấp dịch vụ y tế); tổ chức chăm sóc sức khoẻ; hệ thống chăm sóc sức khỏe quốc gia.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mô hình chăm sóc dài hạn người bệnh sa sút trí tuệ ở Việt Nam chưa phát triển bài bản, mới manh nha ở một số cơ sở như trung tâm bảo trợ xã hội hoặc nhà dưỡng lão. Ở khối cộng đồng, người bệnh chủ yếu dựa vào gia đình, người chăm sóc không chính thức hay dịch vụ tại nhà như người giúp việc. Tuy nhiên, tất cả đều không được đào tạo chính thức.

Cả nước hiện có rất ít nơi chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ. Cụ thể, các đơn vị tư nhân chỉ có 59 nhà dưỡng lão nhưng chi phí cao, không nhiều người đủ khả năng tiếp cận. Hiện cả nước có 134 trung tâm bảo trợ xã hội và 13 nhà dưỡng lão dành miễn phí cho các đối tượng hưởng trợ cấp xã hội như người cao tuổi khó khăn, không nơi nương tựa, người trên 85 tuổi không có bảo hiểm xã hội hoặc lương hưu.

Ngoài ra, nghiên cứu trên 405 cán bộ y tế ở tuyến huyện, xã, 967 người dân tại 8 tỉnh gồm Điện Biên, Hà Nam, Lạng Sơn, Thanh Hóa, Kon Tum, Khánh Hòa, Cần Thơ và Tây Ninh cho thấy chỉ hơn 50% nhân viên y tế cơ sở có kiến thức đúng về sa sút trí tuệ.
Về phía người dân, đa số nhận thức sai lầm về sa sút trí tuệ, coi đó là bệnh của tuổi già, thiếu kiến thức về triệu chứng, yếu tố nguy cơ bệnh, cách phát hiện và phòng ngừa. Đặc biệt, có sự kỳ thị đối với người bệnh sa sút trí tuệ.

Mục tiêu quốc gia đến năm 2025 phát hiện ít nhất 30% người mắc sa sút trí tuệ. Vì vậy, các chuyên gia kiến nghị Bộ Y tế chuẩn bị kịch bản - kế hoạch chăm sóc cho nhóm dân số già hóa, đề xuất mô hình quản lý, khám và điều trị nhóm bệnh nhân này. Tăng cường năng lực cho đội ngũ nhân viên y tế, cán bộ xã hội về kiến thức, kỹ năng khám chẩn đoán và quản lý người bệnh sa sút trí tuệ.

[DAP]

Sa sút trí tuệ là bệnh lý xảy ra do những tế bào não, hoặc đường liên kết giữa các tế bào não bị tổn thương, làm mất đi chức năng hoạt động thông thường. Đây là các chức năng cao cấp của con người, như trí nhớ, sắp xếp công việc, tính toán, tư duy, lên kế hoạch, chăm sóc bản thân... Chứng rối loạn thần kinh này không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người bệnh, người thân mà còn tạo các gánh nặng về kinh tế cho gia đình, xã hội.

[/DAP]