Điểm nóng từ Hội nghị Hiệp hội Y học TPHCM: Gần 1.200 chuyên gia bàn giải pháp chăm sóc sức khỏe tâm thần từ góc nhìn đa chuyên khoa

Chăm sóc sức khỏe tâm thần cần sự vào cuộc của mọi chuyên khoa

Không chỉ là vấn đề của riêng chuyên khoa tâm thần, sức khỏe tâm thần đang hiện diện trong hầu hết các lĩnh vực của thực hành lâm sàng, từ trẻ em, thanh thiếu niên, phụ nữ mang thai, người cao tuổi đến chính đội ngũ nhân viên y tế. Chính vì vậy, Hiệp hội Y học TPHCM đã lựa chọn chủ đề "Sức khỏe tâm thần: Góc nhìn từ các chuyên khoa" cho hội nghị khoa học thường niên năm 2026, với kỳ vọng giúp các nhân viên y tế ở nhiều chuyên ngành nhận diện sớm các vấn đề tâm lý, tăng cường phối hợp liên chuyên khoa và từng bước đưa chăm sóc sức khỏe tâm thần trở thành một phần không thể tách rời của chăm sóc sức khỏe toàn diện.

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Ngọc Dung - Chủ tịch Hiệp hội Y học TPHCM cho biết, điểm khác biệt của hội nghị năm nay là nhấn mạnh vai trò của đội ngũ nhân viên y tế ở tất cả các chuyên khoa trong việc phát hiện và chăm sóc sức khỏe tâm thần. Theo PGS, trong thực hành lâm sàng, nhiều rối loạn tâm thần không chỉ biểu hiện bằng các triệu chứng tâm lý mà còn "ẩn mình" dưới nhiều triệu chứng thực thể, khiến người bệnh thường tìm đến các chuyên khoa nội, ngoại, sản, nhi hoặc các chuyên khoa khác trước khi được chẩn đoán đúng.

Chính vì vậy, bên cạnh năng lực chuyên môn, bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ và nhân viên y tế cần được trang bị kỹ năng nhận diện sớm những dấu hiệu bất ổn về tâm lý ngay từ lần tiếp xúc đầu tiên với người bệnh. PGS.TS.BS Nguyễn Thị Ngọc Dung cho rằng, ngành y cũng cần chuyển từ tư duy điều trị khi bệnh đã biểu hiện rõ sang chủ động sàng lọc, tư vấn và can thiệp sớm, hướng đến mô hình chăm sóc toàn diện, nơi sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần được quan tâm song hành.

"Khi nhân viên y tế có đủ sự nhạy bén và hiểu biết, chúng ta không chỉ là những người chữa bệnh mà còn là những người bảo vệ sức khỏe tâm thần cộng đồng hiệu quả nhất" - PGS.TS.BS Nguyễn Thị Ngọc Dung nhấn mạnh.

Theo PGS, hội nghị là bước khởi đầu để mở rộng các diễn đàn chuyên sâu về sức khỏe tâm thần ở nhiều nhóm đối tượng như người mắc bệnh mạn tính, nhân viên y tế, trẻ em, thanh thiếu niên, người cao tuổi,... qua đó lan tỏa nhận thức rằng chăm sóc sức khỏe tâm thần là trách nhiệm chung của tất cả những người thầy thuốc.

6 góc nhìn chuyên sâu mở ra hướng tiếp cận mới trong chăm sóc sức khỏe tâm thần

Xuyên suốt chương trình, 6 báo cáo chuyên đề đã tiếp cận sức khỏe tâm thần từ nhiều lĩnh vực khác nhau, phản ánh xu hướng chuyển dịch từ điều trị đơn ngành sang mô hình chăm sóc đa chuyên khoa, lấy người bệnh làm trung tâm.

BS.CK2 Chu Thị Dung - Trưởng khoa Tâm lý - Tâm thần, Bệnh viện Tâm thần TPHCM mở đầu bằng bức tranh tổng quan về xu hướng bệnh tâm thần hiện nay. Chuyên gia cho biết các rối loạn lo âu, trầm cảm và stress đang gia tăng, có xu hướng trẻ hóa và phổ biến hơn ở người cao tuổi. Theo đó, chăm sóc sức khỏe tâm thần cần chuyển mạnh từ điều trị sang dự phòng, phát hiện sớm và cá thể hóa.

Ở góc độ nội khoa, BS.CK2 Trần Duy Tâm - Phó Trưởng Bộ môn Tâm thần, Đại học Khoa học Sức khỏe đề cập đến rối loạn dạng cơ thể - một thách thức thường gặp nhưng dễ bị bỏ sót trong thực hành lâm sàng. Báo cáo nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa bác sĩ nội khoa và bác sĩ tâm thần nhằm nhận diện đúng nguyên nhân, tránh điều trị kéo dài nhưng không hiệu quả.

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, BS Phan Thiệu Xuân Giang - Chuyên gia các vấn đề phát triển thần kinh trẻ em nhấn mạnh, chăm sóc sức khỏe tâm thần cần phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Việc xây dựng mối quan hệ an toàn, điều hòa cảm xúc, phát huy điểm mạnh của trẻ và tăng cường sự đồng hành giữa gia đình với chuyên gia là nền tảng để can thiệp hiệu quả.

Ở lĩnh vực sản phụ khoa, PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang - Trưởng bộ môn Sản - Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch cho rằng, sức khỏe tâm thần của phụ nữ cần được chăm sóc xuyên suốt vòng đời, từ tuổi dậy thì đến mang thai, sau sinh và mãn kinh. Chuyên gia đề xuất đẩy mạnh sàng lọc chủ động và phối hợp đa chuyên khoa nhằm phát hiện sớm, quản lý toàn diện các rối loạn tâm thần.

Đề cập đến một vấn đề còn ít được quan tâm, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh bảo vệ sức khỏe tâm thần của nhân viên y tế cũng chính là bảo vệ chất lượng và sự bền vững của hệ thống y tế. Theo ông, cần xây dựng các chương trình hỗ trợ thiết thực, tháo gỡ rào cản tiếp cận dịch vụ và tăng cường chăm sóc tâm lý cho đội ngũ này.

ThS.BS Nguyễn Minh Mẫn - Trưởng đơn vị Tâm lý Lâm sàng, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM giới thiệu mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần dựa trên nội lực. Báo cáo nhấn mạnh việc trao quyền cho người bệnh, mở rộng các can thiệp tâm lý dựa trên bằng chứng tại cộng đồng và tăng cường khả năng thích ứng để quản lý stress, phòng ngừa tái phát.

Thông qua những chuyên đề được bàn luận, các chuyên gia cùng thống nhất, chăm sóc sức khỏe tâm thần đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, từ điều trị sang dự phòng, từ đơn ngành sang đa chuyên khoa và từ tập trung vào bệnh lý sang lấy con người làm trung tâm. Đây cũng là nền tảng để xây dựng một hệ thống y tế toàn diện hơn, trong đó sức khỏe tinh thần được xem là một cấu phần không thể tách rời của sức khỏe con người.

Một số hình ảnh tại Hội nghị Khoa học thường niên "Sức khỏe tâm thần: Góc nhìn từ đa chuyên khoa":