Hotline 24/7
08983-08983

Đi tiểu bất thường: Khi nào là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý tiết niệu?

Đi tiểu là hoạt động sinh lý hằng ngày, nhưng những thay đổi về tần suất, màu sắc nước tiểu hay cảm giác khi đi tiểu có thể là “tín hiệu” cảnh báo sức khỏe. Tiểu đêm, tiểu gấp, tiểu rắt, tiểu khó hoặc tiểu ra máu không chỉ gây phiền toái mà còn có thể liên quan đến các bệnh lý đường tiết niệu, tuyến tiền liệt và ảnh hưởng đến chất lượng sống của nam giới. Qua cuộc trò chuyện với ThS.BS Trần Quốc Phong giúp bạn đọc nhận diện những dấu hiệu bất thường khi đi tiểu và hiểu vì sao không nên tự ý dùng thuốc để điều trị triệu chứng.

1. Tần suất đi tiểu và màu nước tiểu cần lưu ý?

Đi tiểu là một hoạt động rất quen thuộc mỗi ngày nhưng cũng có không ít vấn đề khiến mọi người lo lắng: đi tiểu nhiều quá cũng lo, ít quá cũng lo, rồi tiểu rắt, tiểu són… Vậy thưa BS, một ngày chúng ta đi tiểu bao nhiêu lần được xem là bình thường? Màu nước tiểu như thế nào là bình thường và những thay đổi nào là dấu hiệu bất thường cần lưu ý?

ThS.BS Trần Quốc Phong - Trưởng Đơn vị Tiết niệu, Bệnh viện An Bình trả lời: Mỗi ngày chúng ta đều đi tiểu. Nếu không đi tiểu thì coi chừng là chúng ta đang gặp vấn đề nguy hiểm.

Tần suất đi tiểu không có một con số cố định áp dụng cho tất cả mọi người, bởi còn phụ thuộc vào lượng nước uống, thời tiết, mức độ vận động, tình trạng sức khỏe và nhiều yếu tố khác.

Ở người khỏe mạnh, tần suất tham khảo thường khoảng 4-8 lần vào ban ngày. Ban đêm, lý tưởng nhất là không phải thức dậy đi tiểu. Tuy nhiên, đây không phải tiêu chuẩn tuyệt đối.

Về màu sắc, nước tiểu bình thường thường có màu vàng nhạt đến vàng hổ phách. Nước tiểu trong có thể gặp khi uống nhiều nước, trong khi màu vàng đậm có thể liên quan đến tình trạng uống ít nước.

Nếu đã uống đủ nước nhưng nước tiểu vẫn đậm màu kéo dài, cần lưu ý và đi khám để tìm nguyên nhân. Đặc biệt, nước tiểu đỏ tươi, đỏ sẫm kéo dài hoặc có cục máu là dấu hiệu không nên chủ quan.

Một số thuốc hoặc thực phẩm cũng có thể làm thay đổi màu nước tiểu. Nếu tình trạng bất thường kéo dài hoặc đi kèm đau, buốt, tiểu khó, tiểu rắt hay tiểu máu, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Một số thuốc hoặc thực phẩm cũng có thể làm thay đổi màu nước tiểu

2. Tiểu đêm 2-3 lần có phải dấu hiệu suy thận?

Có nhiều người chia sẻ rằng họ không uống bia, thậm chí đã hạn chế uống nước từ chiều tối nhưng đêm nào cũng phải thức dậy đi tiểu 2-3 lần. Vậy tiểu đêm nhiều lần có phải là dấu hiệu bất thường và có thể cảnh báo những bệnh lý nào, thưa BS?

ThS.BS Trần Quốc Phong trả lời: Thường khi nghe một người đi tiểu đêm nhiều, người ta hay nghĩ ngay đến “suy thận”. Nhưng thật ra tiểu đêm không đồng nghĩa với suy thận.

Cái bất thường của việc đi tiểu cũng giống như mình thấy “khói” vậy đó. Thấy khói thì có rất nhiều nguyên nhân có thể tạo ra nó, mình phải tìm hiểu xem thực sự cái gì đang tạo ra “khói” đó thì mới xử lý được.

Một người đi tiểu đêm nhiều đôi khi có thể liên quan đến thận, nhưng cũng có thể do nhiều nguyên nhân khác. Ví dụ, một số trường hợp liên quan đến nội tiết, do hormone điều hòa lượng nước tiểu hoạt động không phù hợp, khiến lượng nước tiểu tạo ra vào ban đêm tăng lên.

Hoặc có thể liên quan đến tim mạch. Khi cơ thể bị ứ dịch, đến ban đêm nằm xuống, lượng máu trở về tuần hoàn nhiều hơn thì thận có thể tăng bài tiết nước tiểu, khiến người bệnh đi tiểu nhiều hơn.

Một số trường hợp lại liên quan đến thuốc đang sử dụng, chẳng hạn thuốc lợi tiểu trong điều trị tăng huyết áp có thể khiến người bệnh đi tiểu nhiều hơn, trong đó có tiểu đêm.

Ngoài ra, các vấn đề ở đường tiết niệu và bàng quang cũng có thể gây tiểu đêm. Ví dụ như sỏi rơi xuống bàng quang gây kích thích, bàng quang hoạt động quá mức khiến người bệnh thường xuyên buồn tiểu, hoặc đường tiểu bị hẹp khiến nước tiểu không thoát hết, bàng quang vẫn còn cảm giác căng và tiếp tục kích thích đi tiểu.

Một số trường hợp khác có thể liên quan đến viêm, nhiễm trùng hoặc bệnh lý thần kinh.

Như vậy, có rất nhiều nguyên nhân gây tiểu đêm và không nên vội kết luận đó là suy thận chỉ dựa vào triệu chứng này.

Điều quan trọng là nếu tình trạng tiểu đêm xảy ra thường xuyên và làm ảnh hưởng đến giấc ngủ, chất lượng cuộc sống thì người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân. Bởi vì khi đã biết chính xác cái gì đang gây ra tình trạng đó thì bác sĩ mới có thể đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Đừng chỉ hỏi “làm sao để hết tiểu đêm?”, mà trước tiên phải tìm xem “vì sao mình tiểu đêm”.

3. Tiểu gấp, vừa mắc tiểu đã phải đi ngay có đáng lo?

Có nhiều người còn gặp tình trạng tiểu gấp, tức là vừa có cảm giác mắc tiểu thì phải đi ngay, nếu không kịp có thể són tiểu ra quần. Tình trạng này thậm chí khiến một số người ngại đi xa, đi du lịch hoặc đến những nơi không có nhà vệ sinh thuận tiện. Vậy tiểu gấp có phải là một bệnh lý nguy hiểm không và có thể là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề gì, thưa BS?

ThS.BS Trần Quốc Phong trả lời: Có người cứ mỗi lần mắc tiểu là phải chạy ngay vào nhà vệ sinh, nếu không chạy kịp thì có thể tiểu ra quần. Một số người tình trạng nặng đến mức không dám đi đường xa, không dám đi du lịch hoặc đến những nơi đông người vì lúc nào cũng phải tìm nhà vệ sinh.

Nhưng tiểu gấp không phải là một bệnh lý cụ thể, mà chỉ là một triệu chứng. Và triệu chứng này có thể xuất hiện trong rất nhiều bệnh lý khác nhau. Ví dụ, tiểu gấp có thể do nhiễm trùng đường tiết niệu, như nhiễm trùng niệu đạo hoặc bàng quang. Cũng có trường hợp do viêm bàng quang hoặc viêm tuyến tiền liệt.

Ngoài ra, sỏi đường tiết niệu nếu nằm ở vị trí gây kích thích bàng quang cũng có thể khiến người bệnh buồn tiểu nhiều và tiểu gấp.

Ở nam giới, phì đại tuyến tiền liệt cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của bàng quang. Bàng quang phải tăng co bóp để tống nước tiểu ra ngoài, từ đó có thể xuất hiện tình trạng tiểu gấp.

Một nguyên nhân khác là bàng quang thần kinh, khi hệ thần kinh điều phối hoạt động của bàng quang gặp vấn đề khiến bàng quang co bóp không đúng cách. Bên cạnh đó còn có bàng quang tăng hoạt, một tình trạng không nhất thiết là bệnh lý nặng nhưng có thể khiến người bệnh buồn tiểu đột ngột, tiểu gấp, thậm chí són tiểu.

Vì vậy, không thể chỉ dựa vào triệu chứng tiểu gấp để nói tình trạng này nguy hiểm đến mức nào. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra nó.

Nếu tình trạng tiểu gấp xuất hiện thường xuyên, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc kèm theo những biểu hiện như đau, buốt, sốt, tiểu máu, khó tiểu hay són tiểu, người bệnh nên đi khám để bác sĩ tìm đúng nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

4. Tiểu rắt, vừa đi xong vẫn rỉ nước tiểu có thể do đâu?

Bên cạnh tiểu đêm và tiểu gấp thì một biểu hiện cũng khá thường gặp là tiểu gắt. Có người vừa đi tiểu xong nhưng vẫn có cảm giác mắc tiểu, hoặc sau khi kéo quần lên vẫn còn rỉ thêm một ít nước tiểu. Vậy tình trạng này thường liên quan đến những nguyên nhân nào, thưa BS?

ThS.BS Trần Quốc Phong trả lời: Một số người đàn ông đi vào nhà vệ sinh tiểu xong, tưởng là đã hết rồi, kéo quần lên thì tự nhiên lại rỉ thêm một chút nước tiểu, thậm chí làm ướt quần. Tình trạng này khá thường gặp ở những người bị tuyến tiền liệt to, phì đại lành tính tuyến tiền liệt.

Khi tuyến tiền liệt to lên, nó có thể chèn ép đường tiểu và làm cho nước tiểu không thoát hết ra ngoài. Một phần nước tiểu có thể còn lại trong niệu đạo. Vì vậy, khi mình nghĩ là đã tiểu xong, kéo quần lên thì phần nước tiểu còn lại này có thể tiếp tục rỉ ra.

Tuy nhiên, không phải trường hợp tiểu rắt hay mót tiểu thường xuyên nào cũng do tuyến tiền liệt. Như bác sĩ đã chia sẻ, tình trạng này cũng có thể gặp ở người bị bàng quang tăng hoạt, viêm bàng quang kẽ, viêm tuyến tiền liệt mạn tính hoặc có sỏi trong tuyến tiền liệt. Những vấn đề này có thể kích thích bàng quang và tạo cảm giác buồn tiểu, mót tiểu thường xuyên.

Ngoài ra, yếu tố tâm lý cũng có thể ảnh hưởng. Có những người càng lo lắng, càng chú ý đến chuyện đi tiểu thì lại càng có cảm giác mắc tiểu. Ví dụ, ban đầu chỉ hơi buồn tiểu nhưng càng để ý, càng lo lắng thì cảm giác này càng rõ và khiến mình muốn đi tiểu nhiều hơn.

Vì vậy, khi xuất hiện tình trạng tiểu rắt, tiểu nhiều lần hoặc vừa tiểu xong vẫn còn rỉ nước tiểu, mình không nên chỉ dựa vào triệu chứng để tự kết luận là do tuyến tiền liệt. Cần thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân, từ đó mới có hướng xử lý phù hợp.

Không phải trường hợp tiểu rắt hay mót tiểu thường xuyên nào cũng do tuyến tiền liệt

5. Thực phẩm và thuốc có làm thay đổi màu nước tiểu?

Như vậy ngoài những nguyên nhân bệnh lý vừa được BS chia sẻ, chế độ ăn uống hoặc một số loại thuốc có thể làm thay đổi màu sắc nước tiểu hay không? Và đâu là những trường hợp thay đổi màu nước tiểu mà chúng ta không nên chủ quan, thưa BS?

ThS.BS Trần Quốc Phong trả lời: Dĩ nhiên là có. Một số loại thực phẩm có thể làm thay đổi màu nước tiểu. Ví dụ, có người sau khi ăn thanh long đỏ thì thấy nước tiểu chuyển sang màu đỏ và rất hoảng sợ vì nghĩ mình bị tiểu máu. Nhưng nếu sau đó màu nước tiểu trở lại bình thường thì có thể liên quan đến thực phẩm đã ăn. 

Một số loại thuốc cũng có thể khiến nước tiểu chuyển sang màu cam, xanh hoặc những màu khác.

Vì vậy, nếu màu nước tiểu thay đổi sau khi sử dụng một loại thực phẩm hoặc thuốc đã biết có khả năng làm đổi màu nước tiểu thì thường không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, nếu nước tiểu có màu đỏ mà không giải thích được nguyên nhân, đặc biệt là đỏ tươi, lượng nhiều hoặc có máu cục, thì cần đi khám sớm.

Ngoài ra, nếu thay đổi nước tiểu đi kèm với sốt cao, lạnh run, đau thắt lưng thì cũng không nên chờ đợi, vì có thể liên quan đến một tình trạng nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc thận cần được xử trí kịp thời.

Một dấu hiệu khác cũng đặc biệt đáng lưu ý là lượng nước tiểu giảm rõ rệt hoặc gần như không có nước tiểu. Nếu người bệnh đã có bệnh lý thận, sỏi hoặc hẹp đường tiểu, sau đó đột nhiên không tiểu được hoặc lượng nước tiểu giảm dần thì cần đi khám ngay.

Đặc biệt, trường hợp mắc tiểu dữ dội nhưng hoàn toàn không thể tiểu được, bụng dưới căng chướng và rất khó chịu có thể là bí tiểu cấp. Đây là tình huống cần đến bệnh viện ngay, không nên tiếp tục theo dõi tại nhà.

Như vậy, màu nước tiểu thay đổi chưa chắc đã là bệnh, nhưng nếu không tìm được nguyên nhân rõ ràng hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường như đau, sốt, có máu, tiểu rất ít hay bí tiểu thì cần được bác sĩ kiểm tra để xác định nguyên nhân.

6. Rối loạn tiểu tiện có liên quan đến sức khỏe sinh lý nam giới?

Đối với nam giới trung niên và cao tuổi, các vấn đề của đường tiết niệu có ảnh hưởng như thế nào đến tình trạng rối loạn tiểu tiện? Đặc biệt, vì sao càng lớn tuổi, nam giới càng dễ gặp các triệu chứng như tiểu khó, tiểu nhiều lần, dòng tiểu yếu hay tiểu đêm, thưa BS?

ThS.BS Trần Quốc Phong trả lời: Đối với nam giới trung niên, câu chuyện về đi tiểu và sức khỏe sinh lý có mối liên hệ khá chặt chẽ. Từ khoảng 45-50 tuổi, tuyến tiền liệt thường bắt đầu tăng sinh và có thể phì đại lành tính. Khi tuyến tiền liệt lớn lên, nó có thể chèn ép vào đường tiểu và ảnh hưởng đến khả năng tống xuất nước tiểu của bàng quang.

Lúc này, nam giới có thể xuất hiện những biểu hiện như tiểu nhiều lần, tiểu khó, dòng tiểu yếu, tiểu không hết hoặc tiểu đêm. Những triệu chứng này không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

Đặc biệt, tiểu đêm nhiều lần khiến giấc ngủ bị gián đoạn, ngày hôm sau người bệnh dễ mệt mỏi, thiếu tỉnh táo. Tình trạng tiểu khó kéo dài cũng có thể khiến người bệnh lo lắng, mất tự tin và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Ở tuổi trung niên và cao tuổi, nam giới cũng thường bắt đầu xuất hiện các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa. Khi những vấn đề này kết hợp với rối loạn tiểu tiện, sức khỏe tổng thể và chức năng tình dục cũng có thể bị ảnh hưởng.

Vì vậy, đây không phải là vấn đề nên xem đơn giản là “lớn tuổi thì phải chịu”. Nam giới có các triệu chứng rối loạn tiểu tiện kéo dài nên được thăm khám để xác định nguyên nhân, đặc biệt là đánh giá tuyến tiền liệt và đường tiết niệu.

Khi chẩn đoán đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp, mục tiêu không chỉ là cải thiện việc đi tiểu mà còn góp phần duy trì chất lượng cuộc sống và sức khỏe sinh lý cho nam giới.

7. Tự mua thuốc điều trị tiểu buốt, tiểu rắt có nguy hiểm?

Tiểu buốt, tiểu rắt là những triệu chứng khá thường gặp nhưng lại có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy nhiên, nhiều người khi gặp tình trạng này thường ngại đi khám mà tự ra nhà thuốc mua thuốc về uống. Việc tự ý điều trị khi chưa xác định được nguyên nhân có thể gây ra những nguy cơ gì, thưa BS?

ThS.BS Trần Quốc Phong trả lời: Chúng ta có thể hình dung các triệu chứng như một chiếc còi báo động. Khi còi kêu, việc cần làm không phải là tìm cách tắt tiếng còi mà phải tìm xem điều gì đang khiến nó báo động.

Tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu gấp hay tiểu ra máu cũng vậy. Đó chỉ là những tín hiệu cho thấy đường tiết niệu hoặc cơ thể đang có vấn đề. Nếu chúng ta chỉ mua thuốc để làm mất triệu chứng mà chưa xác định nguyên nhân, thì có thể vô tình che lấp dấu hiệu của bệnh bên dưới, khiến việc chẩn đoán bị chậm trễ.

Ví dụ, một người tiểu nhiều lần, tiểu ra máu nhưng nghĩ đơn giản là “nóng trong người” hoặc nhiễm trùng tiểu rồi tự mua thuốc uống. Nếu tình trạng máu trong nước tiểu tiếp tục tái diễn mà không được kiểm tra, người bệnh có thể bỏ sót những nguyên nhân nghiêm trọng hơn như sỏi đường tiết niệu, bệnh lý tuyến tiền liệt, tổn thương bàng quang hoặc ung thư đường tiết niệu.

Một vấn đề khác là nếu tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là thuốc kháng sinh, không đúng nguyên nhân hoặc không đúng chỉ định thì còn có nguy cơ làm vi khuẩn kháng thuốc, khiến việc điều trị về sau khó khăn hơn.

Vì vậy, khi xuất hiện các triệu chứng bất thường của đường tiểu, chúng ta không nên chỉ tìm cách “dập” triệu chứng. Điều quan trọng là phải xác định nguyên nhân gây ra triệu chứng đó, từ đó bác sĩ mới có thể lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Đặc biệt, nếu có tiểu ra máu, máu cục, bí tiểu, đau nhiều, sốt hoặc đau vùng thắt lưng, người bệnh càng không nên tự điều trị tại nhà mà cần đi khám sớm để tránh bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả.

8. Đến Đơn vị Tiết niệu - Bệnh viện An Bình, người bệnh sẽ được kiểm tra những gì để tìm nguyên nhân?

Với những triệu chứng như tiểu gấp, tiểu rắt, tiểu buốt, tiểu đêm hay tiểu ra máu, khi người bệnh đến Đơn vị Tiết niệu, Bệnh viện An Bình thì bác sĩ sẽ thăm khám và kiểm tra như thế nào để tìm ra nguyên nhân? Có những xét nghiệm hay phương pháp chẩn đoán nào thường được chỉ định và sau đó việc điều trị sẽ được thực hiện ra sao ạ?

ThS.BS Trần Quốc Phong trả lời: Tại Đơn vị Tiết niệu, Bệnh viện An Bình, chúng tôi đặt mục tiêu đầu tiên là giúp người bệnh hiểu rõ nguyên nhân gây ra triệu chứng của mình. Khi người bệnh hiểu bệnh lý đang nằm ở đâu, nguyên nhân là gì thì việc điều trị và đồng hành lâu dài sẽ thuận lợi hơn.

Vì vậy, chúng tôi không áp dụng một gói xét nghiệm giống nhau cho tất cả mọi người. Các chỉ định sẽ được lựa chọn dựa trên triệu chứng, tuổi, bệnh nền và kết quả thăm khám, đồng thời tuân theo các khuyến cáo chuyên môn.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra chức năng thận, xét nghiệm đánh giá nhiễm trùng, siêu âm bụng và hệ tiết niệu, đánh giá tuyến tiền liệt, một số xét nghiệm liên quan đến tuyến tiền liệt hoặc chẩn đoán hình ảnh như CT khi cần thiết.

Mục tiêu của những kiểm tra này không phải là làm càng nhiều xét nghiệm càng tốt, mà là tìm đúng nguyên nhân để điều trị đúng bệnh.

Sau khi xác định được nguyên nhân, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp điều trị phù hợp và đưa ra những lựa chọn để người bệnh cùng trao đổi, cân nhắc dựa trên tình trạng bệnh và khả năng của mình.

Điều quan trọng cuối cùng không chỉ là giảm triệu chứng mà còn phải giải quyết nguyên nhân, cải thiện chất lượng cuộc sống và giúp người bệnh chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe tiết niệu.

Thông tin biên tập

Tác giả

Phương Linh (ghi) - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 16:32, 03/09/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X