Đau thượng vị, nghi ung thư nhưng “thủ phạm” lại là giun lươn

Nhiều người khi xuất hiện đau bụng vùng thượng vị kéo dài, kèm sụt cân, thường nghĩ ngay đến viêm loét dạ dày hoặc nặng hơn là ung thư. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy có những trường hợp triệu chứng tương tự nhưng nguyên nhân lại hoàn toàn khác - thậm chí là ký sinh trùng.

Mới đây, Khoa Giải phẫu bệnh - Bệnh viện Nhân dân 115 tiếp nhận mẫu bệnh phẩm của một nữ bệnh nhân 72 tuổi nhập viện vì đau vùng thượng vị. Nội soi ghi nhận tổn thương loét, vùng hang vị dạ dày nhiễm cứng, hình ảnh rất giống ung thư. Nghi ngờ ác tính được đặt ra.

Thế nhưng, kết quả mô bệnh học sau phẫu thuật lại mang đến bất ngờ: không có tế bào ung thư. Thay vào đó, dưới kính hiển vi, các bác sĩ phát hiện giun lươn đang ký sinh trong niêm mạc ruột non. “Thủ phạm” thực sự không phải khối u ác tính mà là một loại ký sinh trùng có thể tồn tại âm thầm nhiều năm.

Giun lươn là gì và vì sao nguy hiểm?

Giun lươn (Strongyloides stercoralis) là một loại giun tròn đặc biệt vì có khả năng tự nhân lên trong cơ thể người thông qua cơ chế tự nhiễm. Điều này khiến chúng có thể tồn tại dai dẳng hàng chục năm nếu không được phát hiện và điều trị.

Đường lây truyền phổ biến nhất là qua da. Ấu trùng giun có thể xâm nhập khi con người đi chân đất trên nền đất nhiễm bẩn. Sau đó, chúng theo dòng máu lên phổi, di chuyển lên khí quản, được nuốt xuống và cư trú tại ruột non.

Ở người có miễn dịch bình thường, giun lươn có thể gây triệu chứng nhẹ hoặc mơ hồ như đau bụng, tiêu chảy, chán ăn, sụt cân. Tuy nhiên, khi hệ miễn dịch suy giảm - đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người tự ý dùng thuốc chứa corticoid - giun có thể bùng phát ồ ạt, lan rộng khắp cơ thể, gây nhiễm trùng huyết, tổn thương phổi nặng và nguy cơ tử vong cao.

Chính tính chất âm thầm và khả năng “ngụy trang” này khiến giun lươn dễ bị bỏ sót hoặc nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa khác.

Vì sao dễ nhầm với ung thư?

Tổn thương do giun lươn có thể gây viêm, loét, dày thành ruột hoặc dạ dày. Trên nội soi, hình ảnh có thể giống khối u hoặc vùng nhiễm cứng nghi ngờ ác tính. Triệu chứng lâm sàng như đau kéo dài, sụt cân càng làm tăng nghi ngờ ung thư.

Chỉ khi phân tích mô dưới kính hiển vi, bác sĩ mới xác định được bản chất thực sự của tổn thương. Đây là vai trò quan trọng của Giải phẫu bệnh - “trọng tài cuối cùng” trong nhiều ca bệnh phức tạp.

Nếu không có khoa Giải phẫu bệnh, chẩn đoán bằng cách nào?

Trong trường hợp bệnh viện không có khoa Giải phẫu bệnh, việc chẩn đoán giun lươn có thể dựa vào:

• Xét nghiệm phân tìm ấu trùng giun.
• Xét nghiệm huyết thanh học phát hiện kháng thể chống giun lươn.
• Công thức máu có thể ghi nhận tăng bạch cầu ái toan (một dấu hiệu gợi ý nhiễm ký sinh trùng).
  
  

Tuy nhiên, những phương pháp này không phải lúc nào cũng cho kết quả dương tính rõ ràng, đặc biệt khi nhiễm giun mạn tính, số lượng ký sinh trùng ít hoặc ở giai đoạn tiềm ẩn.

Do đó, trong những trường hợp tổn thương nghi ngờ ác tính, sinh thiết và phân tích mô học vẫn là tiêu chuẩn vàng giúp xác định chính xác nguyên nhân.

Bài học từ ca bệnh

Ca bệnh 72 tuổi cho thấy không nên chủ quan với các triệu chứng kéo dài như đau thượng vị, rối loạn tiêu hóa hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Đồng thời, cũng không nên vội kết luận khi chưa có bằng chứng mô học xác thực.

Người dân cần lưu ý:

• Khi có triệu chứng kéo dài trên 2 tuần, nên đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám đầy đủ.
• Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc giảm đau, kháng viêm, đặc biệt là thuốc có chứa corticoid.
• Giữ vệ sinh cá nhân, mang giày dép khi tiếp xúc đất cát.
• Tuân thủ điều trị và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ.
  
  

Nhờ quan sát tỉ mỉ từng mẫu mô, bác sĩ có thể đưa ra chẩn đoán chính xác, tránh những cuộc phẫu thuật không cần thiết hoặc bỏ lỡ cơ hội điều trị kịp thời.

Trong y học, đôi khi sự thật không nằm ở hình ảnh bề ngoài mà ẩn sâu dưới kính hiển vi. Và chính những phát hiện “ngoài dự đoán” ấy đã góp phần cứu sống người bệnh.