Dấu hiệu cảnh báo cơ thể nhiễm giun sán và cách điều trị
Nhiễm giun sán là vấn đề sức khỏe thường gặp, đặc biệt ở những người có thói quen ăn thực phẩm chưa nấu chín kỹ, vệ sinh tay chưa tốt hoặc tiếp xúc với nguồn đất, nước có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng. Tuy nhiên, triệu chứng của bệnh không phải lúc nào cũng rõ ràng. Có người nhiễm giun sán nhưng gần như không có biểu hiện, trong khi một số trường hợp có thể gặp các vấn đề về tiêu hóa, thiếu máu hoặc tổn thương cơ quan.
Những dấu hiệu nào gợi ý nhiễm giun sán?
Triệu chứng phụ thuộc vào loại ký sinh trùng, số lượng ký sinh trùng và vị trí chúng ký sinh trong cơ thể.
Đau bụng, rối loạn tiêu hóa là một trong những biểu hiện thường gặp. Người bệnh có thể đau bụng âm ỉ hoặc từng cơn, đầy bụng, chướng hơi, buồn nôn, tiêu chảy hoặc táo bón. Những triệu chứng này không đặc hiệu nên rất dễ nhầm với các bệnh lý đường tiêu hóa khác.
Ngứa hậu môn, đặc biệt về ban đêm, là dấu hiệu khá điển hình của nhiễm giun kim. Trẻ em thường gặp tình trạng này hơn người lớn. Ban đêm, giun cái bò ra vùng hậu môn để đẻ trứng, gây ngứa và khiến trẻ khó ngủ, quấy khóc hoặc thường xuyên gãi vùng hậu môn.
Một số người có thể ăn uống bình thường nhưng sụt cân, mệt mỏi, xanh xao. Nhiễm giun móc hoặc một số loại giun khác kéo dài có thể gây mất máu và thiếu sắt, từ đó dẫn đến thiếu máu, hoa mắt, chóng mặt, giảm khả năng tập trung, đặc biệt ở trẻ em.
Ngoài ra, người bệnh có thể chán ăn hoặc thay đổi cảm giác thèm ăn, cơ thể suy nhược, trẻ chậm tăng cân hoặc tăng trưởng kém. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào những biểu hiện này để kết luận có nhiễm giun sán.
Với một số bệnh ký sinh trùng, người bệnh có thể xuất hiện ngứa da, nổi mề đay, ho, khò khè hoặc tăng bạch cầu ái toan. Đây có thể là phản ứng của cơ thể khi ký sinh trùng di chuyển qua mô hoặc gây đáp ứng miễn dịch.
Đặc biệt, một số loại sán có thể gây bệnh ngoài đường ruột. Chẳng hạn, nhiễm ấu trùng sán dây lợn có thể gây tổn thương ở cơ, mắt hoặc hệ thần kinh. Khi đó, triệu chứng rất đa dạng và có thể nghiêm trọng, không đơn thuần là đau bụng hay rối loạn tiêu hóa.
Không phải đau bụng hay ngứa hậu môn đều là do giun sán
Một hiểu lầm khá phổ biến là cứ đau bụng, gầy sút, ngứa hậu môn hoặc ăn nhiều là “có giun”. Thực tế, các triệu chứng này có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau.
Vì vậy, nếu triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng, người bệnh nên đi khám để bác sĩ đánh giá. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phân tìm trứng hoặc ký sinh trùng, xét nghiệm máu, siêu âm hoặc những xét nghiệm chuyên sâu khác.
Đối với giun kim, xét nghiệm bằng băng keo quanh hậu môn vào buổi sáng có thể hữu ích hơn xét nghiệm phân thông thường.

Điều trị nhiễm giun sán như thế nào?
Điều trị phụ thuộc vào loại ký sinh trùng, mức độ nhiễm và vị trí ký sinh. Một số trường hợp có thể sử dụng thuốc tẩy giun phổ biến như albendazole hoặc mebendazole, nhưng không phải tất cả các loại giun sán đều điều trị bằng cùng một thuốc hoặc cùng một liều.
Đặc biệt, điều trị nhiễm sán dây, sán lá hoặc các trường hợp ký sinh trùng ngoài đường ruột cần được bác sĩ xác định chính xác tác nhân trước khi lựa chọn thuốc. Không nên tự mua thuốc điều trị khi chưa biết mình nhiễm loại ký sinh trùng nào.
Với giun kim, ngoài điều trị thuốc, cần vệ sinh môi trường và phòng tái nhiễm. Người bệnh nên rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn, cắt móng tay ngắn, tránh cắn móng tay, thay và giặt quần áo, khăn trải giường thường xuyên. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể khuyến nghị điều trị đồng thời những người sống cùng nhà để hạn chế lây nhiễm qua lại.
Chủ động phòng nhiễm giun sán
Phòng bệnh vẫn là biện pháp quan trọng. Cần ăn chín, uống nước sạch, rửa kỹ rau quả, giữ vệ sinh tay, sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh và mang dép khi tiếp xúc với đất. Không nên ăn thịt heo, bò, cá hoặc các loại thủy sản chưa được nấu chín kỹ.
Nếu xuất hiện đau bụng kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, thiếu máu, ngứa hậu môn về đêm, thấy đốt sán hoặc giun trong phân, hoặc có triệu chứng bất thường sau khi ăn thực phẩm sống/tái, người bệnh nên đi khám thay vì tự dùng thuốc. Chẩn đoán đúng loại ký sinh trùng là bước quan trọng để điều trị hiệu quả và tránh bỏ sót những trường hợp có biến chứng.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
