Đặt cùng lúc 5 stent cấp cứu bệnh nhân phình động mạch chủ "to như ống nước"

Theo BS.CK2 Dương Duy Trang - Phó Giám đốc Y khoa kiêm Trưởng khoa Nội Tim mạch - Tim mạch can thiệp, bệnh nhân là ông P.S., quốc tịch Campuchia, nhập viện vì đau bụng. Kết quả cận lâm sàng ghi nhận phình động mạch chủ bụng đoạn dưới động mạch thận, dạng hình thoi, kích thước lên đến 6,3cm. Đáng chú ý, túi phình kéo dài xuống cả hai động mạch chậu chung (đường kính khoảng 3cm), kèm huyết khối bám thành động mạch chậu chung bên phải, tạo nên tổ hợp nguy cơ rất cao và khiến việc can thiệp trở nên đặc biệt phức tạp.

BS.CK2 Dương Duy Trang cho biết, đường kính động mạch chủ bụng bình thường chỉ khoảng 18mm. Khi giãn từ 3cm đã được xem là phình; nếu vượt quá 5cm, nguy cơ vỡ túi phình có thể tăng khoảng 10% mỗi năm. Với kích thước 6,3cm kèm triệu chứng đau bụng, nguy cơ vỡ mạch ở bệnh nhân này ước tính lên đến 15-20% mỗi năm nếu không can thiệp. Đáng lo ngại hơn, khi túi phình vỡ ngoài bệnh viện, tỷ lệ tử vong trước khi đến viện có thể lên đến 80-90%. Nếu vỡ vào khoang tự do như khoang phúc mạc mà không được cấp cứu kịp thời, tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối.

Trong điều trị phình động mạch chủ bụng hiện nay, đặt stent graft nội mạch được xem là hướng tiếp cận tối ưu. Bác sĩ đưa ống ghép mạch máu nhân tạo có khung kim loại vào vùng phình để tạo “đường máu mới” bên trong lòng mạch, tách hoàn toàn túi phình khỏi áp lực dòng chảy, qua đó ngăn nguy cơ vỡ mạch. So với phẫu thuật mổ mở, phương pháp này giúp rút ngắn thời gian can thiệp, giảm mất máu và hạn chế nguy cơ nhiễm trùng, đặc biệt phù hợp với người cao tuổi hoặc có nhiều bệnh nền.

Tuy nhiên, stent graft dùng trong phình động mạch chủ bụng có kích thước lớn, cấu trúc phức tạp và độ cứng cao. Việc đặt stent ở vị trí sát các nhánh mạch quan trọng như động mạch thận hay động mạch chậu đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối, bởi chỉ cần sai lệch vài milimét cũng có thể gây tắc mạch hoặc rò máu quanh stent. Chính vì vậy, đây được xem là một trong những kỹ thuật can thiệp khó nhất trong tim mạch.

Trường hợp bệnh nhân này còn thách thức hơn khi túi phình kéo dài đến hai nhánh chậu. Ê-kíp không thể chỉ đặt một stent graft thân chính mà phải phối hợp thêm các stent graft phụ nối từ thân chính xuống động mạch chậu hai bên, bảo đảm các đoạn “ăn khớp” hoàn toàn để duy trì dòng máu liên tục. Đồng thời, huyết khối bám thành động mạch chậu chung bên phải làm tăng nguy cơ thuyên tắc mạch chi cấp trong quá trình thao tác.

Hiện bệnh nhân đã đặt thành công cùng lúc 5 stent graft: một stent graft chính kích thước 23x10x103mm đặt ngay dưới hai động mạch thận và bốn stent graft phụ nối xuống động mạch chậu ngoài hai bên (mỗi bên hai stent). Can thiệp giúp bảo đảm dòng máu nuôi thận và chi dưới lưu thông bình thường. Sau thủ thuật, bệnh nhân hồi phục tốt; tái khám sau 20 ngày, chụp MSCT cho thấy hệ thống stent graft ổn định, không ghi nhận rò máu ngoài stent.

Qua trường hợp này, BS.CK2 Dương Duy Trang lưu ý, phình động mạch chủ bụng thường tiến triển âm thầm và chỉ biểu hiện khi đã lớn, với các triệu chứng như đau bụng, đau lưng hoặc cảm giác nặng tức. Do đó, nhóm nguy cơ cao - nam giới trên 65 tuổi; nữ trên 65 tuổi có yếu tố nguy cơ; người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc có tiền sử hút thuốc lá, nên tầm soát mạch máu định kỳ. Phát hiện sớm giúp theo dõi sát tiến triển và can thiệp đúng thời điểm, qua đó tránh được biến chứng vỡ túi phình đe dọa tính mạng.