Đại biểu đề xuất nâng tuổi mua thuốc lá lên 21, Bộ Y tế giải thích lý do giữ mốc 18

Đề xuất nâng tuổi mua thuốc lá lên 21 từ năm 2028

Chiều 09/11, Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Tại phiên họp, đại biểu Nguyễn Hải Long (Đà Nẵng) đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21 tuổi theo lộ trình.

Cụ thể, độ tuổi được mua thuốc lá sẽ tăng lần lượt lên 19, 20 và 21 tuổi, mỗi mức có hiệu lực từ ngày 01/01 hằng năm, bắt đầu từ năm 2028.

Đại biểu cho rằng nhóm thanh niên từ 18 - 21 tuổi dễ tiếp xúc với thuốc lá khi bắt đầu sống độc lập, có thu nhập riêng và chịu ảnh hưởng từ môi trường xã hội, bạn bè.

Dẫn số liệu điều tra năm 2021, đại biểu Nguyễn Hải Long cho biết tỷ lệ hút thuốc ở nam giới từ 15 - 19 tuổi là 5,46%, trong khi nhóm 20 - 24 tuổi lên tới 32,6%, cao gần 6 lần.

Đại biểu cũng đề cập đến quá trình phát triển não bộ ở người trẻ. Vùng vỏ não trước trán, liên quan đến khả năng cân nhắc và kiểm soát hành vi, tiếp tục hoàn thiện đến khoảng 25 tuổi. Đây là một trong những cơ sở được đại biểu viện dẫn khi đề xuất hạn chế thanh thiếu niên tiếp cận nicotine.

Đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét hai phương án về độ tuổi được mua thuốc lá, trong đó có phương án nâng lên 21 tuổi.

Bộ Y tế lý giải việc lựa chọn mốc đủ 18 tuổi

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết dự thảo lựa chọn độ tuổi từ đủ 18 trở lên trên cơ sở tiếp cận các quy định về năng lực hành vi trong Bộ luật Dân sự, nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Theo thống kê được Bộ trưởng dẫn ra, khoảng 117 quốc gia quy định độ tuổi từ 18 trở lên, trong khi 16 quốc gia quy định từ 21 tuổi trở lên.

Như vậy, việc giữ mốc đủ 18 tuổi là phương án được cơ quan soạn thảo trình và giải trình, không đồng nghĩa đề xuất nâng lên 21 tuổi đã bị Quốc hội bác bỏ.

Dự án luật vẫn đang trong quá trình tiếp thu ý kiến, hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Vì sao Việt Nam chưa đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ?

Một nội dung khác được thảo luận là chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ.

Khác với việc quy định một độ tuổi tối thiểu cố định, chính sách này xác định một mốc năm sinh. Những người sinh từ mốc đó trở về sau sẽ không được mua thuốc lá theo phạm vi luật định, kể cả khi đã trưởng thành.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết cơ quan soạn thảo đã nghiên cứu và báo cáo Chính phủ về đề xuất này, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

New Zealand từng thông qua chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ vào năm 2022 nhưng sau đó bãi bỏ trước khi có hiệu lực.

Maldives bắt đầu thực hiện chính sách từ tháng 11/2025, áp dụng với người sinh từ năm 2007 trở về sau.

Tại Anh, dự luật về thuốc lá và thuốc lá điện tử cũng đề xuất cấm bán thuốc lá cho những người sinh từ tháng 01/2009 trở về sau.

Theo Bộ trưởng, do kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế, hiện chưa có đủ căn cứ để đánh giá toàn diện tác động và hiệu quả của mô hình này. Vì vậy, Chính phủ chưa đề xuất đưa quy định cấm thuốc lá theo thế hệ vào dự thảo luật.

Cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá có thể được mở rộng

Bên cạnh độ tuổi mua thuốc lá, dự thảo luật còn đề cập đến việc tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết Chính phủ đánh giá đề xuất tăng diện tích cảnh báo là phù hợp. Tuy nhiên, mức tăng cụ thể sẽ được tiếp tục rà soát, đánh giá tác động và quy định trong nghị định.

Theo số liệu được Bộ trưởng dẫn ra, năm 2025 có 77 quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo sức khỏe trung bình từ 65% trở lên; trong đó 25 quốc gia quy định từ 75% và 11 quốc gia từ 85%.

Dự thảo cũng tiếp tục rà soát quy định đối với các sản phẩm thuốc lá có nicotine, không có nicotine và những chất, nguyên liệu thay thế có thể xuất hiện trong tương lai.

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) đề nghị làm rõ phạm vi quản lý các sản phẩm có thiết kế mô phỏng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nhằm tránh khoảng trống pháp lý.

Người hút thuốc và phụ huynh cần lưu ý gì?

Điểm cần phân biệt là tuổi được phép mua thuốc lá không phải độ tuổi mà việc hút thuốc trở nên an toàn.

Nicotine có khả năng gây nghiện, trong khi hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nghiêm trọng, bao gồm ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và bệnh tim mạch.

Đối với thanh thiếu niên, việc bắt đầu sử dụng nicotine sớm còn làm tăng nguy cơ hình thành lệ thuộc.

Vì vậy, phụ huynh không nên xem mốc 18 hay 21 tuổi là thời điểm thích hợp để con bắt đầu hút thuốc. Việc phòng ngừa cần bắt đầu từ giáo dục, nhận diện sản phẩm thuốc lá và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc trong gia đình.

Đối với người đang hút thuốc, thay vì chờ quy định pháp luật thay đổi, việc cai thuốc càng sớm càng mang lại lợi ích cho sức khỏe.