Cùng gây sốt cao đột ngột, làm sao phân biệt cúm với bệnh não mô cầu?
Cúm và bệnh do não mô cầu đều có thể khởi phát bằng sốt cao đột ngột, khiến nhiều phụ huynh lo lắng khi trẻ mắc bệnh. Tuy nhiên, hai bệnh có đặc điểm lây lan và mức độ nguy hiểm khác nhau. Theo BS Trương Hữu Khanh, nếu trẻ sốt cao kèm mệt lả, vẻ mặt bơ phờ hoặc xuất hiện các chấm xuất huyết trên da, cần đưa trẻ đi khám ngay để không bỏ lỡ thời điểm điều trị.
Cả lớp cùng sốt, có phải bệnh não mô cầu?
Theo BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Truyền nhiễm TPHCM, virus cúm có khả năng lây lan nhanh hơn vi khuẩn não mô cầu rất nhiều.
Nếu một lớp học có nhiều học sinh cùng mắc bệnh trong thời gian ngắn, chẳng hạn một nửa lớp xuất hiện triệu chứng, bác sĩ cho rằng cần nghĩ nhiều đến cúm hoặc các bệnh nhiễm virus hô hấp.
Tương tự, khi nhiều thành viên trong gia đình, từ trẻ em đến người lớn, cùng bị sốt và có triệu chứng hô hấp, cúm là một trong những nguyên nhân cần được xem xét.
Ngược lại, việc một lớp học đồng thời có nhiều trẻ mắc bệnh não mô cầu là tình huống rất hiếm gặp.
BS Trương Hữu Khanh giải thích, một số người có thể mang vi khuẩn não mô cầu trong vùng mũi họng nhưng hoàn toàn không có triệu chứng bệnh. Tình trạng mang vi khuẩn không đồng nghĩa với mắc bệnh não mô cầu xâm lấn.
Vì vậy, nếu xét nghiệm phết họng phát hiện vi khuẩn não mô cầu, không thể chỉ dựa vào kết quả đó để kết luận người được xét nghiệm đã mắc bệnh.
Tuy nhiên, số người cùng mắc bệnh trong lớp chỉ là thông tin giúp định hướng điều tra dịch tễ, không phải căn cứ để tự chẩn đoán hoặc loại trừ não mô cầu ở từng trẻ.

Sốt cao do cúm và não mô cầu khác nhau thế nào?
BS Trương Hữu Khanh cho biết, cúm trong đợt này có thể khiến người bệnh sốt cao đột ngột, khó hạ sốt, thậm chí lạnh run.
Qua các xét nghiệm được bác sĩ đề cập, nhiều trường hợp được xác định mắc cúm A/H1N1pdm09. Đây là chủng virus cúm A/H1N1 từng gây đại dịch năm 2009 và hiện tiếp tục lưu hành dưới dạng cúm mùa.
Trong khi đó, bệnh não mô cầu cũng có thể bắt đầu bằng sốt cao đột ngột, nhưng điều đáng lo ngại là tình trạng toàn thân của người bệnh.
Theo bác sĩ, ngay trong những giờ đầu, người mắc não mô cầu có thể rất mệt, vẻ mặt bơ phờ, biểu hiện nhiễm trùng rõ rệt.
Đặc biệt, phụ huynh cần quan sát xem trẻ có xuất hiện các chấm hoặc mảng xuất huyết trên da hay không. Đây là dấu hiệu cảnh báo quan trọng, nhất là khi đi kèm sốt cao và tình trạng toàn thân xấu đi nhanh chóng.
Nếu phát hiện những dấu hiệu này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay và thông báo rõ cho bác sĩ về các nốt xuất huyết.
Dù vậy, không phải trường hợp não mô cầu nào cũng xuất hiện ban xuất huyết ngay từ đầu. Trẻ sốt kèm lừ đừ, khó đánh thức, đau đầu dữ dội, cứng gáy, co giật hoặc diễn tiến xấu nhanh vẫn cần được cấp cứu, ngay cả khi da chưa có dấu hiệu bất thường.
Xét nghiệm cúm và não mô cầu có giống nhau không?
Hiện nay, một số nhà thuốc có bán bộ xét nghiệm nhanh cúm A. Tuy nhiên, BS Trương Hữu Khanh lưu ý không nên lạm dụng xét nghiệm mà cần sử dụng khi có chỉ định phù hợp.
Kết quả xét nghiệm phải được xem xét cùng triệu chứng và tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Đối với bệnh não mô cầu, bác sĩ nhấn mạnh xét nghiệm phết họng chủ yếu có giá trị trong điều tra dịch tễ và phát hiện người mang vi khuẩn, không phải phương pháp xác định bệnh não mô cầu xâm lấn.
Khi nghi ngờ mắc bệnh, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, dịch não tủy bằng các phương pháp phù hợp, bao gồm nuôi cấy hoặc xét nghiệm sinh học phân tử.
Đặc biệt, bệnh não mô cầu có thể diễn tiến rất nhanh và cần điều trị kháng sinh khẩn cấp. Việc lấy mẫu xét nghiệm không được làm chậm trễ điều trị khi bác sĩ đã nghi ngờ bệnh.
Người dân không nên tự mua kháng sinh để điều trị hoặc dự phòng não mô cầu. Kháng sinh dự phòng chỉ được sử dụng cho những người tiếp xúc gần có chỉ định theo đánh giá của cơ quan y tế.
Phòng bệnh cúm và não mô cầu bằng cách nào?

Theo BS Trương Hữu Khanh, tiêm chủng là một trong những biện pháp quan trọng để phòng ngừa cả cúm và bệnh não mô cầu.
Đối với cúm, người dân nên tiêm vắc xin hằng năm theo khuyến cáo. Virus cúm có thể tiếp tục lưu hành và thay đổi qua từng mùa, vì vậy việc tiêm phòng cần được duy trì đều đặn.
Với bệnh não mô cầu, bác sĩ đặc biệt lưu ý nhóm thanh thiếu niên và người trẻ bắt đầu sinh hoạt tập thể, chẳng hạn học nội trú, ở ký túc xá hoặc tham gia môi trường quân đội.
Việc lựa chọn vắc xin não mô cầu cần dựa trên độ tuổi, nhóm huyết thanh được phòng ngừa, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn tiêm chủng hiện hành.
Bên cạnh tiêm vắc xin, người dân nên giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh đường hô hấp và theo dõi sức khỏe khi có người trong gia đình hoặc trường học bị bệnh.
Điều quan trọng nhất là không chủ quan với trẻ sốt cao đột ngột và có biểu hiện toàn thân bất thường. Cúm có thể gây sốt cao, mệt mỏi nhiều, nhưng não mô cầu có khả năng diễn tiến nguy hiểm trong thời gian ngắn. Khi trẻ lừ đừ, bơ phờ rõ rệt, xuất hiện chấm xuất huyết hoặc các dấu hiệu bệnh nặng, cần đưa trẻ đi khám ngay thay vì chờ theo dõi thêm tại nhà.

Nội dung được biên tập từ chia sẻ trên trang cá nhân của BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Truyền nhiễm TPHCM.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
