Có nhân tuyến giáp chưa chắc phải mổ: Đừng cắt chỉ để “cho yên tâm”
Phần lớn nhân tuyến giáp là lành tính, không gây triệu chứng và không cần điều trị ngay. Theo BS.CK2 Dương Minh Tuấn - Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa, Bệnh viện Bạch Mai, quyết định phẫu thuật cần dựa trên nguy cơ ung thư, triệu chứng, kích thước, chức năng tuyến giáp và toàn bộ bối cảnh lâm sàng, thay vì cứ phát hiện nhân là lựa chọn “cắt đi cho chắc”.
BS.CK2 Dương Minh Tuấn chia sẻ trường hợp một nam bệnh nhân mới 28 tuổi nhưng vùng cổ đã có dấu tích của 3 lần phẫu thuật tuyến giáp.
Theo thông tin gia đình cung cấp, cả 3 lần đều có kết quả là bướu giáp nhân lành tính. Người mẹ cho biết trước đó, dù chọc tế bào cho kết quả lành tính, gia đình vẫn được tư vấn phẫu thuật để đề phòng. Sau lần mổ đầu xuất hiện nhân khác, người bệnh tiếp tục trải qua lần mổ thứ hai rồi thứ ba.
BS.CK2 Dương Minh Tuấn nhấn mạnh ông không có đầy đủ hồ sơ siêu âm, tế bào học và biên bản của từng cuộc phẫu thuật nên không thể và không nên phán xét chỉ định ở từng thời điểm. Tuy nhiên, trường hợp này đặt ra một vấn đề đáng lưu ý: liệu cứ có nhân tuyến giáp thì phải mổ và “cắt đi cho yên tâm” có thực sự an toàn hơn?
Nhân tuyến giáp lành tính không đồng nghĩa phải mổ
Theo BS.CK2 Dương Minh Tuấn, tuyến giáp không phải một cơ quan thừa. Các hướng dẫn hiện hành đều hướng đến đánh giá nguy cơ, điều trị đúng người và tránh can thiệp quá mức.
Phần lớn nhân tuyến giáp là lành tính, không gây triệu chứng và không cần điều trị. Khi một nhân đã được xác định lành tính qua tế bào học, về nguyên tắc không cần lập tức thực hiện thêm thủ thuật chẩn đoán hoặc điều trị chỉ vì nhân đó vẫn còn tồn tại.
Chọc hút kim nhỏ không có độ chính xác tuyệt đối và vẫn có khả năng rất nhỏ bỏ sót ung thư. Tuy nhiên, theo bác sĩ, nguy cơ này không thể trở thành lý do để đưa tất cả người có nhân tuyến giáp lành tính lên bàn mổ.
Khi nào nên cân nhắc phẫu thuật?
Theo BS.CK2 Dương Minh Tuấn, phẫu thuật có thể được cân nhắc trong một số tình huống.
Trước hết là khi đã xác định hoặc có nghi ngờ đáng kể ung thư tuyến giáp dựa trên tế bào học, mô bệnh học, hình ảnh siêu âm và bối cảnh lâm sàng. Một số tổn thương tế bào học chưa xác định cũng có thể cần phẫu thuật chẩn đoán nếu nguy cơ ác tính đủ cao và các phương án theo dõi hoặc xét nghiệm bổ sung không phù hợp.
Phẫu thuật cũng có thể đặt ra khi bướu hoặc nhân giáp gây triệu chứng rõ rệt, như chèn ép khí quản gây khó thở, chèn ép thực quản gây nuốt nghẹn, bướu lớn sau xương ức hoặc trung thất, biến dạng vùng cổ đáng kể hay ảnh hưởng rõ đến chất lượng sống.
Một số trường hợp nhân tự chủ hoặc bướu đa nhân độc gây cường giáp cũng có thể lựa chọn phẫu thuật sau khi cân nhắc với iod phóng xạ và các phương pháp khác.
Với nhân đã được xác nhận lành tính nhưng tiếp tục tăng kích thước, phẫu thuật có thể được cân nhắc nếu nhân rất lớn, thường trên 4 cm, gây chèn ép hoặc có những yếu tố lâm sàng đáng lo ngại.
Tuy nhiên, BS.CK2 Dương Minh Tuấn lưu ý, “cân nhắc” không đồng nghĩa với cứ nhân trên 4 cm là phải mổ. Phần lớn nhân lành tính, không triệu chứng và chỉ tăng kích thước vừa phải vẫn có thể tiếp tục theo dõi.
Đối với nang tuyến giáp lành tính tái phát, can thiệp thường chỉ đặt ra khi gây triệu chứng hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ. Trong những trường hợp phù hợp, chọc hút - tiêm cồn cũng là một lựa chọn.
Không phải chỉ có “để nguyên” hoặc “mổ”
Điều trị nhân tuyến giáp hiện nay còn có những phương pháp bảo tồn cơ quan.
Theo BS.CK2 Dương Minh Tuấn, với một số nhân lành tính nhưng gây triệu chứng, đốt sóng cao tần, các kỹ thuật phá hủy u bằng nhiệt hoặc tiêm cồn có thể là lựa chọn thay thế phẫu thuật ở những bệnh nhân được tuyển chọn phù hợp.
Một điểm khác cần lưu ý là xuất hiện nhân mới sau phẫu thuật không đồng nghĩa phải tiếp tục mổ.
Nếu tuyến giáp vẫn còn nhu mô, phần tuyến còn lại vẫn có thể hình thành nhân mới, đặc biệt ở người có bướu đa nhân. Việc cắt một nhân không làm mất đi cơ địa hình thành nhân.
Do đó, khi phát hiện nhân mới, người bệnh cần được đánh giá lại từ đầu gồm chức năng tuyến giáp, siêu âm phân tầng nguy cơ, kích thước, đặc điểm nghi ngờ và chỉ định chọc hút kim nhỏ khi cần, thay vì đi thẳng từ “có nhân” đến “đặt lịch mổ”.
Mỗi cuộc mổ tuyến giáp đều có nguy cơ
BS.CK2 Dương Minh Tuấn cho biết phẫu thuật tuyến giáp có thể đi kèm một số biến chứng.
Chảy máu và tụ máu vùng cổ tuy hiếm nhưng trong một số trường hợp có thể chèn ép đường thở.
Tổn thương dây thần kinh thanh quản quặt ngược có thể gây khàn tiếng, thay đổi giọng hoặc sặc khi uống nước; tổn thương hai bên có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến đường thở. Tổn thương nhánh ngoài thần kinh thanh quản trên có thể khiến người bệnh khó lên giọng cao, nhanh mỏi giọng, đặc biệt ảnh hưởng đến người sử dụng giọng nói chuyên nghiệp.
Phẫu thuật cũng có nguy cơ ảnh hưởng tuyến cận giáp, gây hạ canxi máu. Có trường hợp chỉ xuất hiện tạm thời, nhưng cũng có người bị suy cận giáp kéo dài và phải bổ sung canxi, vitamin D hoạt tính trong thời gian dài.
Nếu cắt toàn bộ tuyến giáp, người bệnh sẽ phải sử dụng levothyroxine suốt đời để thay thế hormone tuyến giáp.
Ngoài ra còn có sẹo vùng cổ, co kéo, cảm giác vướng, thay đổi giọng nói, nuốt khó, đau hoặc tê quanh vết mổ cùng những ảnh hưởng về thẩm mỹ và tâm lý.
Đặc biệt, mổ lại không giống lần mổ đầu tiên. Sau mỗi cuộc phẫu thuật, vùng cổ có thể xơ hóa và dính, khiến việc nhận diện, bóc tách dây thần kinh thanh quản và bảo tồn tuyến cận giáp khó khăn hơn.
BS.CK2 Dương Minh Tuấn dẫn một phân tích gộp công bố năm 2026 trên hơn 108.000 bệnh nhân cho thấy phẫu thuật lại liên quan đến nguy cơ tổn thương thần kinh thanh quản quặt ngược cao hơn khoảng 2,16 lần.
Theo bác sĩ, trước mỗi quyết định phẫu thuật tuyến giáp cần trả lời rõ ba câu hỏi: Nếu không mổ, nguy cơ thực sự là bao nhiêu? Phẫu thuật mang lại lợi ích gì? Và người bệnh phải đánh đổi những gì cho lợi ích đó?
Khi lợi ích vượt trội nguy cơ, phẫu thuật là lựa chọn cần thiết và trong nhiều trường hợp có thể cứu sống người bệnh. Nhưng khi lợi ích chưa rõ ràng, theo dõi cũng là một quyết định điều trị, không đồng nghĩa với bỏ mặc bệnh.
BS.CK2 Dương Minh Tuấn nhấn mạnh mục tiêu không phải là phẫu thuật càng nhiều càng tốt, mà là người cần mổ được mổ đúng lúc và người chưa cần mổ được bảo vệ khỏi một cuộc phẫu thuật không cần thiết.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
