Cháo tía tô giúp giải cảm phong hàn: Cách nấu và những lưu ý khi sử dụng
Tía tô là loại rau gia vị quen thuộc, đồng thời được sử dụng trong Y học cổ truyền để hỗ trợ giải cảm phong hàn. Tuy nhiên, không phải trường hợp sốt, ho hay cảm lạnh nào cũng phù hợp với tía tô. BS.CK1 Bùi Thị Yến Nhi hướng dẫn cách nấu cháo tía tô và những điều cần lưu ý để sử dụng an toàn.
Tía tô có tác dụng gì theo Y học cổ truyền?
Tía tô (Perilla frutescens) là loại rau gia vị phổ biến trong bữa ăn của người Việt. Trong Y học cổ truyền, lá tía tô còn được gọi là Tô diệp, có vị cay, tính ôn, quy vào kinh Phế và Tỳ, với công năng giải biểu tán hàn, hành khí và hòa Vị.
Theo BS.CK1 Bùi Thị Yến Nhi - Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - Cơ sở 3, Tô diệp thường được sử dụng trong các trường hợp cảm mạo phong hàn, với những biểu hiện như sợ lạnh, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, đau đầu, ho nhẹ, ít hoặc không ra mồ hôi.
Khi người bệnh có thêm triệu chứng đầy bụng, buồn nôn hoặc ăn uống kém, tía tô cũng được sử dụng theo hướng hành khí, hòa Vị.
Tuy nhiên, cần phân biệt cách sử dụng tía tô theo lý luận Y học cổ truyền với hiệu quả điều trị đã được chứng minh bằng nghiên cứu lâm sàng. Hiện chưa đủ bằng chứng để khẳng định riêng lá tía tô có thể điều trị cảm lạnh hoặc cúm.

Cách nấu cháo tía tô hỗ trợ giải cảm
Một trong những cách sử dụng tía tô đơn giản là nấu cháo kết hợp với gừng và hành.
Nguyên liệu:
-
30g gạo tẻ
-
8g lá tía tô tươi
-
3 lát gừng
-
3 củ hành nhỏ
-
Một ít muối và lượng nước vừa đủ
Cách thực hiện:
Gạo vo sạch, cho vào nồi cùng lượng nước vừa đủ và nấu đến khi cháo nhừ.
Trong lúc chờ cháo chín, rửa sạch lá tía tô rồi thái nhỏ. Hành thái nhỏ, gừng thái sợi.
Khi cháo đã nhừ, cho gừng vào nấu thêm vài phút. Sau đó tắt bếp, cho hành và lá tía tô vào, khuấy đều rồi nêm nhạt vừa ăn.
Cháo nên dùng khi còn ấm nóng. Không cần đun lá tía tô quá lâu vì các thành phần tạo mùi thơm trong lá dễ bay hơi khi gia nhiệt kéo dài.
Ngoài món cháo, tía tô có thể được sử dụng như rau gia vị trong các món ăn hằng ngày như bún, phở, canh, món om, trứng chiên hoặc các món cuốn.
Lá tía tô cũng có thể hãm cùng vài lát gừng để tạo thành thức uống ấm. Tuy nhiên, không nên xem nước tía tô là thức uống có tác dụng giải độc, giảm cân hoặc phòng bệnh khi chưa có bằng chứng phù hợp.

Những ai cần thận trọng khi sử dụng tía tô?
Theo BS.CK1 Bùi Thị Yến Nhi, cần phân biệt việc ăn tía tô như một loại rau gia vị với việc sử dụng tía tô như một vị thuốc.
Với lượng dùng thông thường trong bữa ăn, tía tô đã có lịch sử sử dụng lâu đời tại nhiều nước châu Á. Tuy nhiên, dữ liệu lâm sàng về độ an toàn khi sử dụng liều cao hoặc kéo dài ở người vẫn còn hạn chế.
Vì vậy, không nên tự uống nước sắc, nước ép hoặc chế phẩm tía tô đậm đặc liên tục trong nhiều tuần, nhiều tháng để phòng hoặc điều trị bệnh.
Người từng dị ứng với tía tô hoặc các sản phẩm từ tía tô cần tránh sử dụng.
Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú, trẻ nhỏ, người có bệnh gan, thận hoặc đang sử dụng thuốc điều trị không nhất thiết phải kiêng tía tô khi dùng như rau thông thường. Tuy nhiên, những nhóm này cần thận trọng nếu muốn sử dụng với lượng lớn, kéo dài hoặc dưới dạng chế phẩm cô đặc.
Đặc biệt, theo Y học cổ truyền, tía tô có tính ôn và chủ yếu phù hợp với cảm mạo phong hàn. Người đang sốt cao, khát nhiều, họng đỏ đau rõ, ra nhiều mồ hôi hoặc có dấu hiệu mất nước không nên tự dùng nhiều tía tô, gừng và hành để cố làm ra thêm mồ hôi.
Việc sử dụng các phương pháp giải biểu quá mức có thể gây hao tổn tân dịch theo lý luận Y học cổ truyền. Do đó, không nên áp dụng cùng một món ăn “giải cảm” cho mọi trường hợp.

Khi nào bị cảm cần đi khám?
Cháo tía tô có thể là món ăn ấm, dễ dùng khi cơ thể mệt mỏi, ăn uống kém. Tuy nhiên, đây không phải phương pháp thay thế việc thăm khám và điều trị các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
Nếu người bệnh sốt cao, khó thở, đau ngực, mệt nhiều, ho tăng dần hoặc triệu chứng kéo dài, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá nguyên nhân.
BS.CK1 Bùi Thị Yến Nhi lưu ý: Tía tô nên được nhìn nhận đúng với hai vai trò: một loại rau gia vị quen thuộc trong bữa ăn và một vị thuốc có chỉ định cụ thể trong Y học cổ truyền. Sử dụng đúng hoàn cảnh, đúng lượng và không lạm dụng là điều quan trọng để bảo đảm an toàn.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
