Hotline 24/7
08983-08983

Cảnh giác bệnh não mô cầu nếu trẻ sốt cao, lừ đừ trong những giờ đầu

Cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng và bệnh não mô cầu đều có thể khởi phát bằng triệu chứng sốt, khiến phụ huynh khó phân biệt trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, nếu trẻ vừa sốt vài giờ đã mệt lả, lừ đừ bất thường, không còn chơi đùa như thường ngày, cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác với bệnh não mô cầu và các tình trạng nhiễm trùng nặng. Theo BS Trương Hữu Khanh, không nên chủ quan chờ đến ngày hôm sau mới đưa trẻ đi khám khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường này.

1. Trẻ sốt cao, mệt lả ngay trong những giờ đầu cần cảnh giác bệnh não mô cầu

Thưa bác sĩ Khanh, như đã đề cập từ đầu chương trình, cả bốn bệnh gồm cúm, não mô cầu, sốt xuất huyết và tay chân miệng đều có thể khởi phát với triệu chứng sốt cao. Vậy làm thế nào để phụ huynh có thể nhận biết và phân biệt những bệnh lý này ngay trong 24 giờ đầu?

BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch thường trực Hội Truyền nhiễm TPHCM trả lời: Các bệnh lý này đều có thể gây sốt, nhưng diễn tiến và những biểu hiện đi kèm có thể khác nhau.

Với bệnh tay chân miệng, sốt cao thường xuất hiện ở những ngày sau hơn là ngay ngày đầu tiên. Bệnh còn có thể gây các tổn thương dạng bóng nước ở da, niêm mạc miệng, bàn tay, bàn chân.

Đối với cúm và sốt xuất huyết, trong ngày đầu tiên, trẻ có thể sốt nhưng vẫn chơi đùa, sinh hoạt tương đối bình thường khi hạ sốt. Tuy nhiên, tình trạng bệnh có thể thay đổi trong những ngày tiếp theo, vì vậy phụ huynh vẫn cần theo dõi sát.

Riêng với bệnh não mô cầu, phụ huynh cần đặc biệt chú ý bởi ngay trong ngày đầu tiên, thậm chí chỉ vài giờ đầu sau khi sốt, trẻ đã có thể biểu hiện rất khó chịu.

Chẳng hạn, một đứa trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, đột nhiên xuất hiện sốt cao kèm theo tình trạng mệt mỏi rõ rệt thì phụ huynh phải hết sức thận trọng. Đặc biệt, có những trường hợp não mô cầu nặng xảy ra ở trẻ vốn rất bụ bẫm, khỏe mạnh trước khi mắc bệnh.

Điểm đáng lưu ý là trong vòng 24 giờ đầu, thậm chí chỉ 6 giờ đầu tiên, trẻ mắc não mô cầu nặng có thể đã rất mệt mỏi, không còn chơi đùa như khi mắc những bệnh sốt siêu vi thông thường.

Lúc này, phụ huynh cần quan sát kỹ xem trẻ có xuất hiện những chấm xuất huyết ở lòng bàn tay, trên da hay không, đặc biệt là vùng từ hông xuống hai chi dưới. Nếu phát hiện những dấu hiệu này, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Tuy nhiên, ngay cả khi chưa tìm thấy các chấm xuất huyết trên da, nếu trẻ sốt cao và có biểu hiện rất khó chịu, mệt mỏi bất thường ngay trong những giờ đầu tiên, phụ huynh cũng không nên chủ quan bởi đây có thể là biểu hiện của một bệnh lý nặng, trong đó có bệnh não mô cầu.

Với bệnh não mô cầu, ngay trong ngày đầu tiên, thậm chí chỉ vài giờ đầu sau khi sốt, trẻ đã có thể biểu hiện rất khó chịu

2. Não mô cầu: Trẻ có thể lừ đừ, mang “vẻ mặt nhiễm trùng” chỉ sau vài giờ sốt

Thưa bác sĩ Khanh, bác sĩ từng nhiều lần nhắc đến dấu hiệu “vẻ mặt nhiễm trùng” hoặc tình trạng lừ đừ bất thường ở trẻ mắc bệnh não mô cầu. Vậy biểu hiện lừ đừ này khác gì so với tình trạng mệt mỏi khi trẻ bị cúm hoặc sốt xuất huyết thông thường?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Điều quan trọng nhất là phụ huynh phải chú ý đến thời điểm xuất hiện tình trạng mệt mỏi, lừ đừ của trẻ.

Thông thường, đối với bệnh cúm hoặc sốt xuất huyết, trẻ có thể bắt đầu cảm thấy mệt mỏi, khó chịu nhiều hơn khi bệnh bước sang ngày thứ hai hoặc thứ ba.

Trong khi đó, với bệnh não mô cầu, chỉ sau vài giờ đầu tiên xuất hiện sốt, trẻ đã có thể lừ đừ, mang “vẻ mặt nhiễm trùng” rõ rệt. Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để được thăm khám và đánh giá.

3. Não mô cầu: Ban xuất huyết màu tím, bờ nhăn nheo như hình bản đồ và lan rất nhanh

Thưa bác sĩ Khanh, về những biểu hiện trên da, tử ban hoại tử do não mô cầu có đặc điểm gì khác biệt so với các nốt phát ban của bệnh tay chân miệng hoặc những chấm xuất huyết dưới da khi mắc sốt xuất huyết?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Trước hết, chúng ta cần chú ý đến thời điểm xuất hiện các nốt xuất huyết trên da.

Đối với bệnh sốt xuất huyết, thông thường phải đến những ngày sau, khoảng 48 giờ kể từ khi khởi phát sốt, các chấm xuất huyết mới xuất hiện. Rất ít khi những biểu hiện này xuất hiện ngay trong vòng 24 giờ đầu tiên.

Vì vậy, nếu trẻ vừa sốt trong những giờ đầu mà đã xuất hiện các chấm xuất huyết trên da thì phải hết sức cảnh giác. Khi đó, cần nghĩ nhiều đến bệnh não mô cầu hoặc những loại vi khuẩn khác có khả năng gây nhiễm trùng huyết.

Đặc điểm thứ hai là vị trí xuất hiện các tổn thương xuất huyết. Đối với bệnh não mô cầu, các tổn thương này rất thường xuất hiện ở kết mạc mắt, tạo thành những mảng xuất huyết trong mắt.

Đặc điểm thứ ba là màu sắc, hình dạng và tốc độ lan rộng của các tổn thương.

Ban đầu, các chấm xuất huyết có thể có màu hồng, nhưng đa số đã có màu tím ngay từ đầu. Đặc biệt, những tổn thương này có thể có hình dạng giống như bản đồ, với đường bờ nhăn nheo, không đều và lan rộng rất nhanh.

Trong khi đó, các chấm xuất huyết của bệnh sốt xuất huyết thường không lan nhanh theo kiểu từ một chấm xuất huyết phát triển thành một mảng lớn như vậy.

Chính vì thế, nếu trẻ sốt và xuất hiện những tổn thương xuất huyết màu tím, bờ không đều, lan nhanh trên da, phụ huynh phải nghĩ ngay đến khả năng mắc bệnh não mô cầu và đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám ngay.

4. Cúm thường gây ho, sổ mũi rầm rộ, trong khi nhiễm não mô cầu ít có triệu chứng hô hấp rõ rệt

Thưa bác sĩ Khanh, về triệu chứng đường hô hấp, tình trạng ho, sổ mũi, sụt sịt thường xuất hiện khá rầm rộ ở người mắc cúm nhưng lại ít gặp hơn trong các trường hợp nhiễm não mô cầu. Vì sao lại có sự khác biệt này, thưa bác sĩ?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Thông thường, virus cúm tấn công vào đường hô hấp, vì vậy người mắc bệnh thường có những triệu chứng như sổ mũi, ho.

Trong khi đó, đối với não mô cầu, nếu vi khuẩn tấn công vào đường hô hấp và gây ra các biểu hiện tại đây thì triệu chứng thường rất nhẹ. Người bệnh có thể chỉ bị viêm họng, đau họng kèm sốt và khi sử dụng kháng sinh thì tình trạng này có thể khỏi.

Tuy nhiên, khi não mô cầu xâm nhập vào máu, vi khuẩn có thể đi thẳng vào máu chứ không còn khu trú ở đường hô hấp nữa.

Chính vì vậy, ở những trường hợp nhiễm não mô cầu gây nhiễm trùng huyết, chúng ta thường ít thấy các triệu chứng hô hấp rầm rộ như ở bệnh cúm.

5. Những sai lầm khiến phụ huynh dễ bỏ sót dấu hiệu bệnh nặng

Theo bác sĩ, phụ huynh hoặc người chăm sóc trẻ thường mắc phải những sai lầm nào khiến bệnh dễ chuyển nặng hoặc bỏ sót các dấu hiệu cảnh báo những bệnh lý nguy hiểm?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Chúng ta cần hiểu rằng, 24 giờ đầu tiên là khoảng thời gian được tính từ lúc trẻ bắt đầu sốt. Vì vậy, phụ huynh phải chú ý theo dõi ngay từ những giờ đầu tiên, chứ không phải chờ đến sau 24 giờ mới bắt đầu quan sát.

Điều quan trọng là phải nhận biết cơn sốt lần này có gì khác so với những lần trẻ bị sốt trước đây hay không.

Đặc biệt, phụ huynh cần chú ý đến tình trạng tinh thần của trẻ. Sau khi hạ sốt, trẻ có chơi đùa trở lại hay không, hay vẫn cứ lừ đừ, li bì?

Bên cạnh đó, cần quan sát vẻ mặt của trẻ. Nếu thấy trẻ có vẻ mặt hốc hác, mệt mỏi nhiều, không còn tỉnh táo và sinh hoạt như bình thường thì phải nghĩ ngay đến khả năng trẻ đang mắc một bệnh lý nặng.

Sai lầm nguy hiểm nhất là phụ huynh chủ quan, cho rằng lần sốt này cũng giống những lần trước và quyết định chờ đến ngày hôm sau mới đưa trẻ đi khám.

6. Trẻ sốt kèm co giật, hôn mê hoặc li bì dù đã hạ sốt phải đến bệnh viện ngay

Thưa bác sĩ Khanh, khi nào một cơn sốt ở trẻ được xem là tình trạng cấp cứu, đòi hỏi phụ huynh hoặc người chăm sóc phải đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức, bất kể nguyên nhân gây sốt là do virus hay vi khuẩn?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Thông thường, nếu trẻ sốt kèm co giật hoặc hôn mê thì phải đưa đến bệnh viện ngay. Bởi một số bệnh lý có thể tấn công vào não ngay từ ngày đầu tiên, trong đó có những bệnh viêm não.

Dấu hiệu thứ hai là tình trạng lừ đừ, li bì bất thường như chúng ta đã trao đổi lúc nãy.

Chẳng hạn, trẻ sốt cao, không chơi đùa được. Đặc biệt, sau khi đã hạ sốt mà trẻ vẫn lừ đừ, li bì, không thể chơi đùa hay sinh hoạt như bình thường thì phụ huynh phải nghĩ ngay đến khả năng trẻ đang mắc một bệnh lý nhiễm trùng nặng.

Trong đó, cần đặc biệt cảnh giác với tình trạng nhiễm trùng huyết, bao gồm nhiễm trùng huyết do não mô cầu. Những trường hợp này phải được đưa đến bệnh viện ngay.

Ngược lại, nếu trẻ sốt nhưng sau khi uống thuốc hạ sốt, nhiệt độ giảm và trẻ vẫn chơi đùa, sinh hoạt được thì tình trạng có thể chưa đáng lo ngại như những trường hợp kể trên.

Tuy nhiên, nếu trẻ tiếp tục sốt đến khoảng 48 giờ thì phụ huynh cũng nên đưa trẻ đi khám. Bởi ở thời điểm này, bệnh sốt xuất huyết có thể bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu diễn tiến nặng.

Bệnh não mô cầu tuy hiếm gặp nhưng nếu không được phát hiện sớm thì hậu quả có thể rất nghiêm trọng

7. Trẻ sốt, lừ đừ bất thường trong 24 giờ đầu cần đi khám ngay, không chờ đến ngày hôm sau

Rất mong bác sĩ hướng dẫn phụ huynh những bước theo dõi cơ bản tại nhà khi trẻ bị sốt, chẳng hạn như kiểm tra da, quan sát dáng đi, mức độ tỉnh táo và sự linh hoạt của trẻ, để kịp thời nhận biết những dấu hiệu nguy hiểm.

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Hiện nay, có nhiều bệnh truyền nhiễm đang lưu hành cùng lúc, có thể kể đến như cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng và nhiễm trùng huyết do não mô cầu.

Trong đó, bệnh não mô cầu tuy hiếm gặp nhưng nếu không được phát hiện sớm thì hậu quả có thể rất nghiêm trọng.

Vì vậy, phụ huynh cần ghi nhớ một điều quan trọng: Trong những giờ đầu tiên, đặc biệt là 24 giờ đầu kể từ khi trẻ bắt đầu sốt, những trường hợp nhiễm não mô cầu hoặc nhiễm trùng nặng có thể khiến trẻ xuất hiện tình trạng lừ đừ, khó chịu bất thường.

Khi trẻ bị sốt, phụ huynh cần chú ý quan sát tri giác và tinh thần của trẻ. Nếu thấy trẻ không còn lanh lẹ như bình thường, lừ đừ, li bì nhiều, đặc biệt là những biểu hiện này xuất hiện chỉ sau vài giờ đầu sốt, thì phải nghĩ ngay đến khả năng trẻ đang mắc một bệnh lý nặng và đưa trẻ đến bệnh viện.

Đối với những trường hợp trẻ sốt nhưng sau khi hạ sốt vẫn chơi đùa, sinh hoạt bình thường, phụ huynh có thể tiếp tục theo dõi. Tuy nhiên, nếu tình trạng sốt kéo dài đến khoảng 48 giờ thì nên đưa trẻ đi khám để xác định liệu trẻ có mắc sốt xuất huyết hoặc những bệnh lý khác hay không.

Ngoài ra, bất cứ lúc nào người mẹ hoặc phụ huynh cảm thấy lo lắng về tình trạng sức khỏe của con mình thì cũng nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Khi đi khám, phụ huynh cần trình bày rõ với bác sĩ những điều khiến mình lo lắng, những biểu hiện bất thường đã quan sát được ở trẻ. Từ đó, bác sĩ sẽ có cơ sở để thăm khám, theo dõi sát hơn hoặc quyết định cho trẻ nhập viện nếu cần thiết, nhằm điều trị kịp thời.

Thông tin biên tập

Tác giả

Phương Linh (ghi) - AloBacsi.vn

Tham vấn y khoa

BS Trương Hữu KhanhBS Trương Hữu Khanh
Ngày đăng: 18:08, 21/10/2026Cập nhật: 08:46, 22/10/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X