Bác sĩ tim mạch cảnh báo: Bệnh nền kiểm soát tốt vẫn có thể làm suy tim, đột quỵ
Tăng huyết áp, đái tháo đường hay rối loạn mỡ máu đều có thể âm thầm tàn phá hệ mạch máu và dẫn đến đột quỵ nguy hiểm. Cùng ThS.BS Nguyễn Hữu Tài - Khoa Nội tim mạch, Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VietHope giải mã quy trình tầm soát tim mạch chuyên sâu, giúp người có bệnh nền phát hiện sớm tổn thương và chặn đứng biến chứng kịp thời.
1. Tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu và béo phì đều ảnh hưởng đến tim
Thưa BS, chúng ta thường nghe nhắc đến khái niệm “bệnh nền”, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ bệnh nền là gì và bao gồm những bệnh lý nào. Nhờ BS giải thích rõ hơn về khái niệm này?
ThS.BS Nguyễn Hữu Tài trả lời: Bệnh nền là cách gọi những bệnh lý mạn tính hoặc tình trạng sức khỏe đã tồn tại từ trước, phần lớn cần được theo dõi và điều trị lâu dài.
Người bệnh có thể chung sống với bệnh nền và kiểm soát tốt các triệu chứng hằng ngày dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể diễn tiến qua những giai đoạn khác nhau, từ ổn định, được kiểm soát đến nặng hơn khi xuất hiện đợt cấp.
Vì vậy, phát hiện sớm, điều trị đúng và kiểm soát tốt bệnh nền đóng vai trò quan trọng trong việc giảm biến chứng, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Một số bệnh nền thường gặp có thể kể đến như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, suy tim mạn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính…
- Trong các bệnh nền bác sĩ vừa chia sẻ, đâu là những căn bệnh có tác động, ảnh hưởng đến sức khẻo tim mạch ạ?
ThS.BS Nguyễn Hữu Tài trả lời: Nhiều bệnh nền thường gặp có thể tác động trực tiếp đến hệ tim mạch. Điển hình là tăng huyết áp. Khi huyết áp duy trì ở mức cao trong thời gian dài, tim phải tăng lực co bóp để bơm máu, đồng thời thành mạch cũng chịu tổn thương và quá trình xơ vữa động mạch được thúc đẩy. Đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim và nhồi máu cơ tim.
Đái tháo đường cũng ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tim mạch. Tình trạng đường huyết tăng cao đi kèm đề kháng insulin có thể gây rối loạn chức năng nội mô mạch máu, tăng stress oxy hóa và viêm mạn tính. Đồng thời, quá trình hoạt hóa tiểu cầu và hình thành huyết khối cũng gia tăng, từ đó làm tăng nguy cơ suy tim, đột quỵ.
Với rối loạn lipid máu, tăng LDL-cholesterol được xem là một yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch. Khi tình trạng này kéo dài, các mảng xơ vữa sẽ dần hình thành trong lòng động mạch.
Ngoài ra, béo phì cũng là một bệnh lý mạn tính đáng lưu ý trong đời sống hiện nay. Theo Hội Tim mạch Châu Âu (ESC), béo phì có liên quan đến nhiều bệnh lý tim mạch như suy tim, rung nhĩ và rối loạn nhịp tim.
2. Tim - thận - chuyển hóa: Một “team work” không thể điều trị tách rời
Hiện nay, tim - thận - chuyển hóa được xem như một “team work” có mối liên hệ rất chặt chẽ. Nhờ BS giải thích dễ hiểu, ba nhóm bệnh lý này tác động qua lại với nhau như thế nào ạ?
ThS.BS Nguyễn Hữu Tài trả lời: Trong những năm gần đây, hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa ngày càng được quan tâm do các bệnh lý thuộc ba nhóm này có tỷ lệ đồng mắc cao và tác động qua lại chặt chẽ.
Ở bệnh nhân đái tháo đường, 50% có nguy cơ tiến triển đến suy tim, trong khi 45% bệnh nhân suy tim mắc đái tháo đường. Nguy cơ nhập viện vì suy tim ở người bệnh đái tháo đường cũng tăng khoảng 4 lần. Đồng thời, 35% bệnh nhân đái tháo đường được chẩn đoán bệnh thận mạn, với tỷ lệ bệnh thận mạn tăng hơn 3 lần ở nhóm này.
Mối liên hệ giữa tim, thận và chuyển hóa thể hiện rõ ở người bệnh tăng huyết áp hoặc đái tháo đường. Tình trạng này kéo dài có thể gây tổn thương hệ thống mạch máu, trong đó có các mao mạch tại cầu thận, từ đó làm suy giảm chức năng thận.
Khi chức năng thận suy giảm, khả năng cân bằng muối, nước và điều hòa huyết áp cũng bị ảnh hưởng. Huyết áp trở nên khó kiểm soát hơn, kéo theo gánh nặng lên tim ngày càng tăng.
Vì vậy, thay vì tiếp cận riêng lẻ từng bệnh lý, xu hướng hiện nay là quản lý toàn diện tim mạch - thận - chuyển hóa, đồng thời kiểm soát nhiều yếu tố nguy cơ theo từng giai đoạn sức khỏe của người bệnh.
- Với người đồng thời có bệnh lý tim mạch, bệnh thận và rối loạn chuyển hóa, việc đánh giá tim mạch có gì khác và bác sĩ cần đặc biệt lưu ý những vấn đề nào?
ThS.BS Nguyễn Hữu Tài trả lời: Tại VietHope, với người có nguy cơ tim mạch cao do đồng thời mắc các bệnh lý tim mạch, thận và chuyển hóa, quá trình đánh giá bắt đầu từ thăm khám lâm sàng toàn diện. Người bệnh được đo huyết áp, chiều cao, cân nặng; khai thác triệu chứng, tiền sử cá nhân và gia đình; đồng thời thăm khám trực tiếp để xác định bệnh đã gây tổn thương cơ quan đích hoặc xuất hiện biến chứng của hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa hay chưa.
Tiếp theo là các xét nghiệm máu và nước tiểu, gồm công thức máu, bộ mỡ, chức năng gan, chức năng thận, điện giải đồ, HbA1c, đường huyết đói và tổng phân tích nước tiểu.
Riêng ở người mắc bệnh lý tim mạch - thận - chuyển hóa, microalbumin niệu là xét nghiệm cần được thực hiện để tầm soát sớm bệnh lý thận trên nhóm nguy cơ cao, ngay cả khi độ lọc cầu thận chưa giảm.
Về chẩn đoán hình ảnh, người bệnh có thể được chụp X-quang, đo điện tâm đồ, siêu âm động mạch cảnh và siêu âm đánh dấu mô cơ tim. Trong đó, bên cạnh việc đánh giá cấu trúc các buồng tim, hệ thống van tim và chức năng co bóp như siêu âm tim thông thường, kỹ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim còn giúp bác sĩ đánh giá sự co rút của các sợi cơ tim. Nhờ đó, những rối loạn chức năng co bóp mà siêu âm tim thông thường có thể chưa đánh giá được có thể được phát hiện sớm hơn.
Sau khi tổng hợp kết quả xét nghiệm máu và hình ảnh học, bác sĩ sẽ cân nhắc người bệnh có cần thực hiện thêm các kỹ thuật chuyên sâu để xác định nguyên nhân hay không, chẳng hạn chụp cắt lớp vi tính, nghiệm pháp gắng sức tim phổi (CPET) hoặc siêu âm tim gắng sức.
3. Ai nên chủ động tầm soát tim mạch từ sớm?
Khi nào một người khỏe mạnh nên kiểm tra sức khỏe tim mạch?
ThS.BS Nguyễn Hữu Tài trả lời: Tầm soát tim mạch có vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Nhờ các phương tiện hiện đại như Holter điện tâm đồ, siêu âm tim gắng sức với xe đạp lực kế, CT mạch vành hoặc MRI tim, nhiều bệnh lý tim mạch có thể được phát hiện từ sớm, ngay cả khi chưa biểu hiện triệu chứng ra bên ngoài.
Nhóm đầu tiên nên quan tâm đến tầm soát tim mạch là người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên, đặc biệt ở giai đoạn 40-50 tuổi. Việc kiểm tra từ sớm có ý nghĩa bởi một số rối loạn bẩm sinh, đặc biệt là rối loạn nhịp như hội chứng Brugada hoặc Wolff-Parkinson-White, có thể tiềm ẩn nguy cơ đột tử dù người bệnh còn trẻ.
Tầm soát cũng cần được lưu ý ở người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc đã xuất hiện những dấu hiệu gợi ý như đau tức ngực, khó thở, giảm khả năng gắng sức, hồi hộp, đánh trống ngực, choáng váng, ngất hoặc tiền ngất.
Bên cạnh đó, những người có yếu tố nguy cơ tim mạch cũng nên được kiểm tra định kỳ, gồm người hút thuốc lá thường xuyên, sử dụng rượu bia, thừa cân béo phì, ít vận động, thường xuyên căng thẳng, stress hoặc đã mắc các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường.

4. Khi nào người bệnh rối loạn chuyển hóa cần xét nghiệm tim mạch chuyên sâu?
Với người mắc các bệnh về rối loạn chuyển hóa như: mới phát hiện đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc các rối loạn chuyển hóa khác, việc đánh giá nguy cơ tim mạch được thực hiện khi nào?
ThS.BS Nguyễn Hữu Tài trả lời: Việc đánh giá nguy cơ tim mạch được thực hiện ngay từ thời điểm người bệnh được chẩn đoán.
Chẳng hạn, với rối loạn lipid máu, sau khi xác định bệnh, bác sĩ sẽ dựa trên các thang điểm y khoa để phân tầng nguy cơ tim mạch thành các mức rất cao, cao, trung bình hoặc thấp. Kết quả phân tầng là cơ sở để lựa chọn chiến lược can thiệp và điều trị phù hợp với từng người bệnh.
Ở nhóm nguy cơ thấp, thay đổi lối sống có thể được ưu tiên trước khi can thiệp bằng thuốc. Ngược lại, với người thuộc nhóm nguy cơ rất cao, bên cạnh điều chỉnh lối sống, việc sử dụng thuốc cần được tiến hành sớm và tích cực hơn.
Ví dụ, ở nhóm nguy cơ rất cao, mục tiêu LDL-cholesterol cần đạt dưới 55 mg/dL và giảm ít nhất 50% so với mức nền ban đầu, qua đó giúp bảo vệ hệ tim mạch cho người bệnh.
- Khi nào người bệnh cần kiểm tra các xét nghiệm chuyên sâu hơn?
ThS.BS Nguyễn Hữu Tài trả lời: Dựa trên thăm khám lâm sàng, triệu chứng và những bất thường ghi nhận qua xét nghiệm, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định các kỹ thuật cận lâm sàng chuyên sâu phù hợp cho từng người bệnh.
Chẳng hạn, khi người bệnh có triệu chứng hồi hộp, đánh trống ngực, điện tâm đồ có thể được thực hiện trước. Nếu điện tâm đồ chưa phát hiện bất thường, bác sĩ có thể chỉ định Holter điện tâm đồ để theo dõi trong 24 giờ, 48 giờ, 72 giờ, 5 ngày hoặc 7 ngày tùy trường hợp.
Nếu siêu âm tim ghi nhận rối loạn vận động vùng, người bệnh có thể được chỉ định các nghiệm pháp không xâm lấn như siêu âm tim gắng sức với xe đạp lực kế. Kỹ thuật này giúp đánh giá chức năng co bóp của tim khi người bệnh đạt đến ngưỡng gắng sức, đồng thời theo dõi vùng thiếu máu cơ tim hoặc vùng rối loạn vận động có lan rộng hơn hay không.
Tùy kết quả đánh giá, bác sĩ cũng có thể cân nhắc thêm những phương tiện chẩn đoán chuyên sâu khác, chẳng hạn chụp cắt lớp vi tính mạch vành.
5. VietHope có kỹ thuật nào trong tầm soát tim mạch ở người bệnh nền?
Tại VietHope hiện được đầu tư nhiều kỹ thuật hiện đại trong thăm khám và chẩn đoán tim mạch. Với người đã có bệnh nền, những kỹ thuật này giúp bác sĩ phát hiện sớm các tổn thương hoặc biến chứng tim mạch như thế nào, thưa BS?
ThS.BS Nguyễn Hữu Tài trả lời: Tại Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VietHope, Khoa Tim mạch được đầu tư hệ thống trang thiết bị hiện đại, hướng đến chẩn đoán đa mô thức trong hình ảnh học tim mạch.
Các kỹ thuật đang được triển khai gồm siêu âm tim gắng sức bằng xe đạp lực kế, điện tâm đồ gắng sức và nghiệm pháp gắng sức tim phổi (CPET). Những phương tiện này hỗ trợ bác sĩ trong chẩn đoán, phát hiện sớm và tầm soát bệnh tim mạch ở người có yếu tố nguy cơ.
Không chỉ áp dụng cho người bệnh, các kỹ thuật gắng sức còn có thể được sử dụng ở vận động viên thi đấu cường độ cao, giúp đánh giá ngưỡng thể lực cũng như khả năng gắng sức của từng người.

6. VietHope đồng hành cùng người bệnh từ lúc có kết quả đến suốt quá trình điều trị
Người bệnh sau khi thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán thường rất mong có kết quả sớm. Tại VietHope, sau khi chụp hoặc thực hiện các kỹ thuật chuyên sâu, thông thường bao lâu người bệnh có thể nhận được kết quả?
ThS.BS Nguyễn Hữu Tài trả lời: Khoa Tim mạch, Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope đã xây dựng các gói tầm soát từ cơ bản đến nâng cao. Với các kỹ thuật đã thực hiện, bác sĩ luôn cố gắng trả kết quả cho người bệnh ngay trong ngày, qua đó giúp người bệnh yên tâm hơn trong quá trình thăm khám.
- Sau khi có kết quả, VietHope sẽ hỗ trợ người bệnh như thế nào để được tư vấn, giải đáp, hiểu rõ tình trạng của mình và sớm có hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp?
ThS.BS Nguyễn Hữu Tài trả lời: Sau khi có đầy đủ kết quả cận lâm sàng và hình ảnh học, bác sĩ sẽ trực tiếp tư vấn, giải thích từng kết quả cụ thể để người bệnh hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình.
Từ những dữ liệu này, bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch điều trị riêng cho từng người bệnh trong khoảng 6-12 tháng. Bởi phần lớn các bệnh lý được theo dõi tại Khoa Tim mạch là bệnh mạn tính, cần được quản lý và điều trị lâu dài.
Ngoài ra, Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VietHope còn duy trì các kênh liên lạc 24/24, giúp người bệnh có thể liên hệ và nhận hỗ trợ khi cần trong quá trình điều trị.
Trân trọng cảm ơn ThS.BS Nguyễn Hữu Tài đã đồng hành cùng AloBacsi trong số podcast này!
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

