5 lưu ý giúp người cao tuổi phòng tắc thực quản khi ăn
Thức ăn quá lớn, dai hoặc chưa được nhai kỹ có thể mắc kẹt trong thực quản người cao tuổi. Từ trường hợp cụ ông 95 tuổi phải nội soi cấp cứu, bác sĩ Bệnh viện Nhân dân 115 hướng dẫn cách chuẩn bị bữa ăn và xử trí khi người thân đột ngột nuốt nghẹn.
Khoa Nội soi, Bệnh viện Nhân dân 115 vừa gắp thành công một miếng thịt gà lớn gây bít tắc hoàn toàn thực quản cho cụ ông 95 tuổi, ngụ Đồng Tháp. Trước khi nhập viện, người bệnh nuốt vướng, không thể ăn uống hơn một ngày, nôn trớ ngay sau khi nuốt thức ăn hoặc nước.
Qua nội soi, các bác sĩ lấy khối thức ăn ra an toàn, đồng thời ghi nhận tình trạng co thắt nhẹ vùng tâm vị, nơi tiếp giáp giữa thực quản và dạ dày. Đây là yếu tố thuận lợi khiến miếng thức ăn lớn, chưa được nhai kỹ bị mắc lại.

Răng yếu, khô miệng làm tăng nguy cơ mắc nghẹn
Theo BS Huỳnh Phạm Thanh Trúc - Khoa Nội soi, Bệnh viện Nhân dân 115, thức ăn cần được răng nghiền nhỏ, trộn với nước bọt thành khối mềm trước khi nuốt. Sau đó, hoạt động co bóp của thực quản và sự giãn nở của cơ vòng tâm vị giúp đưa thức ăn xuống dạ dày.
Ở người cao tuổi, quá trình này có thể gặp khó khăn do mất răng, răng yếu hoặc răng giả không khít. Tuyến nước bọt giảm bài tiết cũng khiến thức ăn khô, khó nuốt hơn. Bên cạnh đó, nhu động thực quản suy yếu, co thắt tâm vị hoặc hẹp thực quản có thể làm thức ăn ứ đọng.
Khối thức ăn mắc kẹt lâu có nguy cơ gây loét, hoại tử, thủng thực quản hoặc trào ngược dịch tiết vào đường thở, gây viêm phổi hít.

5 nguyên tắc cần nhớ khi chuẩn bị bữa ăn
Để phòng ngừa tắc thức ăn, người cao tuổi và gia đình cần chú ý:
1. Ăn chậm, nhai kỹ
Tập trung vào bữa ăn, tránh vừa ăn vừa nói chuyện, cười đùa hoặc xem tivi, hạn chế nuốt vội và sặc thức ăn.
2. Cắt thức ăn thành miếng nhỏ
Không để nguyên miếng thịt lớn khi dọn ăn. Theo hướng dẫn trong bài viết, mỗi miếng thức ăn không nên lớn hơn 1,5 × 1,5 cm.
3. Ưu tiên món mềm, dễ nuốt
Thức ăn nên được nấu mềm đến mức có thể dùng nĩa ấn bẹp dễ dàng, không cần dùng dao để cắt.
4. Hạn chế thực phẩm cứng, dai, khô hoặc nhiều xơ
Những món như thịt gà dai, thịt bò miếng lớn, gân, sụn, măng khô hoặc trái cây có múi dai có thể khiến người lớn tuổi khó nhai, khó nuốt.
5. Điều chỉnh riêng cho người mất răng, nhai yếu
Gia đình nên chuẩn bị thức ăn nghiền nhuyễn hoặc băm nhỏ, có độ ẩm cao, kết hợp nước sốt, canh hoặc súp. Với thức ăn băm nhỏ, kích thước hạt được hướng dẫn là dưới 4 mm.
Nuốt nghẹn đột ngột, không cố ăn uống để đẩy xuống
Nếu người cao tuổi đột ngột nuốt vướng, tức nghẹn sau xương ức, nôn trớ ngay sau ăn hoặc không nuốt được cả nước bọt, cần ngừng ăn uống ngay.
Gia đình không cho người bệnh cố nuốt thêm cơm, uống nhiều nước để đẩy thức ăn xuống hoặc tự dùng tay móc họng. Cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Nội soi để được đánh giá và can thiệp an toàn.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
