5 dấu hiệu cảnh báo ống mở khí quản gặp sự cố, người chăm sóc cần biết

Vì sao ống mở khí quản có thể bị tắc chỉ trong vài phút?

Theo hướng dẫn của Bệnh viện K, mở khí quản thường được thực hiện ở một số người bệnh ung thư đầu cổ khi khối u gây hẹp đường thở, niêm mạc phù nề trong quá trình điều trị hoặc cần bảo vệ đường thở trước phẫu thuật.

Ống mở khí quản, còn gọi là canuyn, giúp không khí đi trực tiếp vào khí quản mà không qua mũi và họng.

Bình thường, mũi và họng có chức năng làm ấm, làm ẩm không khí trước khi đưa xuống phổi. Khi đường đi này bị bỏ qua, không khí lạnh và khô có thể khiến đờm trở nên đặc, đóng vảy hoặc hình thành nút nhầy bên trong ống.

Theo Bệnh viện K, tắc ống là một trong những biến chứng đáng lo ngại nhất khi chăm sóc người bệnh mở khí quản tại nhà, bởi tình trạng này có thể diễn tiến chỉ trong vài phút.

5 dấu hiệu cảnh báo người chăm sóc không được bỏ qua

1. Khó thở, thở rít hoặc tím tái

Người bệnh đột ngột khó thở, thở rít, tím môi hoặc đầu ngón tay có thể đang gặp vấn đề nghiêm trọng về đường thở.

Đây là tình huống cần cấp cứu ngay, không chờ xem triệu chứng có tự cải thiện hay không.

2. Nghi tắc hoặc tuột ống mở khí quản

Nếu người chăm sóc đã được đào tạo hút đờm nhưng không thể đưa ống hút qua canuyn, cần nghĩ đến khả năng ống bị tắc hoặc lệch khỏi vị trí.

Bệnh viện K đặc biệt lưu ý không cố đẩy ống hút khi gặp cản trở.

Trường hợp canuyn bị tuột ra ngoài cũng cần được xử trí khẩn cấp. Người nhà không tự đặt lại ống nếu chưa được nhân viên y tế huấn luyện và đánh giá đủ khả năng thực hiện.

3. Chảy máu đỏ tươi qua ống hoặc quanh lỗ mở

Chảy máu đỏ tươi từ canuyn hoặc vùng da quanh lỗ mở là dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp.

Nếu máu chảy nhiều hoặc kèm khó thở, người chăm sóc cần gọi cấp cứu ngay.

4. Sốt, đờm đổi màu hoặc vùng da quanh lỗ mở có mủ

Người bệnh sốt từ 38°C, đờm chuyển màu vàng xanh, có mùi hôi hoặc vùng da quanh lỗ mở sưng nề, chảy dịch mủ có thể đang gặp biến chứng nhiễm trùng.

Những biểu hiện này cần được nhân viên y tế kiểm tra sớm, không tự ý dùng kháng sinh hoặc thay đổi quy trình chăm sóc.

5. Vùng cổ, ngực sưng phồng bất thường

Bệnh viện K cảnh báo tình trạng vùng cổ hoặc ngực sưng phồng, khi sờ có cảm giác lép bép dưới da.

Đây có thể là dấu hiệu không khí lọt vào mô dưới da, cần được đánh giá y tế ngay.

Làm gì để giảm nguy cơ tắc ống khi chăm sóc tại nhà?

Bệnh viện K nhấn mạnh việc giữ đủ độ ẩm đường thở, không đợi đến khi đờm đặc mới bắt đầu chăm sóc.

Tùy tình trạng người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng bộ trao đổi nhiệt - ẩm (HME), khí dung hoặc các biện pháp hỗ trợ làm ẩm phù hợp.

Với loại canuyn có nòng trong, việc vệ sinh phải được thực hiện theo hướng dẫn dành riêng cho loại ống đang sử dụng.

Hút đờm cũng không phải thao tác vô hại. Nếu thực hiện sai, người bệnh có thể bị thiếu oxy, rối loạn nhịp tim hoặc tổn thương niêm mạc khí quản.

Vì vậy, người nhà chỉ thực hiện hút đờm, vệ sinh nòng trong hoặc các thao tác liên quan đến canuyn sau khi được nhân viên y tế hướng dẫn và kiểm tra kỹ năng.

Đặc biệt, không tự ý bơm hoặc xả bóng chèn của ống mở khí quản, không bơm nước muối trực tiếp vào ống để làm loãng đờm và không tự thay đổi cấu hình thiết bị.

Trong sinh hoạt, cần tránh để nước chảy vào lỗ mở khi tắm, không bơi, hạn chế tiếp xúc khói thuốc lá, bụi và các chất kích thích đường hô hấp.

Trước khi xuất viện, người nhà cần được hướng dẫn những gì?

Theo Bệnh viện K, gia đình cần được hướng dẫn và kiểm tra kỹ năng chăm sóc trước khi đưa người bệnh về nhà.

Những nội dung quan trọng gồm cách nhận biết ống bị tắc hoặc tuột, cách sử dụng thiết bị theo chỉ định, chăm sóc da quanh lỗ mở và xử trí ban đầu khi xảy ra sự cố.

Người chăm sóc cũng cần chuẩn bị bộ dụng cụ dự phòng phù hợp với loại canuyn của người bệnh, đặt ở nơi dễ lấy và mang theo khi di chuyển.

Ngoài ra, gia đình nên biết rõ số điện thoại liên hệ của cơ sở điều trị, địa điểm cấp cứu gần nhất và kế hoạch xử trí đã được nhân viên y tế hướng dẫn.

Khi người bệnh khó thở dữ dội, tím tái, nghi tắc hoặc tuột ống, cần gọi cấp cứu 115 ngay và thực hiện các bước ứng cứu đã được đào tạo. Không trì hoãn để tự thử những thao tác chưa được hướng dẫn.

Mở khí quản không đồng nghĩa người bệnh không thể tiếp tục sinh hoạt thường ngày. Tuy nhiên, việc duy trì đường thở thông thoáng và phát hiện sớm sự cố phải luôn được ưu tiên trong quá trình chăm sóc tại nhà.