4 chỉ số quan trọng trong tinh dịch đồ giúp phát hiện bất thường về tinh trùng
Tinh trùng ít, tinh trùng yếu và tinh trùng dị dạng đều là những bất thường có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới, nhưng mỗi tình trạng lại phản ánh một vấn đề khác nhau về số lượng, khả năng di động và hình thái của tinh trùng. Vậy làm thế nào để phân biệt 3 tình trạng này? Mức độ ảnh hưởng đến khả năng có con ra sao và liệu có thể cải thiện bằng điều trị, dinh dưỡng hay thay đổi lối sống? Những thắc mắc này sẽ được TS.BS Lê Vũ Tân - Bệnh viện Bình Dân giải đáp.
Tinh dịch đồ là gì?
Tinh dịch đồ là xét nghiệm đánh giá sức khỏe sinh sản của nam giới thông qua việc phân tích mẫu tinh dịch dưới kính hiển vi.
Để thực hiện xét nghiệm, người nam giới lấy mẫu tinh dịch bằng cách thủ dâm vào lọ chuyên dụng. Mẫu sẽ được chuyển đến phòng xét nghiệm, nơi các kỹ thuật viên tiến hành phân tích các chỉ số về số lượng, khả năng di động và hình dạng của tinh trùng.
Sau khi hoàn tất, phòng xét nghiệm sẽ trả kết quả để xác định tinh trùng của người bệnh có nằm trong giới hạn bình thường hay có bất thường.
Theo TS.BS Lê Vũ Tân, có thể hình dung tinh trùng giống như những "con cá" để dễ hiểu về các chỉ số của tinh dịch đồ. Trong đó, số lượng tinh trùng tương ứng với số lượng cá; khả năng di động là việc những "con cá" này bơi nhanh hay chậm; còn hình thái phản ánh hình dạng của từng "con cá" có bình thường hay không.
4 chỉ số quan trọng nhất trong tinh dịch đồ
Thể tích tinh dịch: Chỉ số đầu tiên bác sĩ quan tâm là thể tích tinh dịch sau mỗi lần xuất tinh. Nếu lượng tinh dịch thấp hơn bình thường, đây có thể là dấu hiệu của một số bất thường ở hệ sinh sản nam và cũng là một trong những nguyên nhân gây vô sinh.
Theo TS.BS Lê Vũ Tân, thể tích tinh dịch giảm có thể liên quan đến tình trạng tắc nghẽn đường dẫn tinh, chẳng hạn tắc ở mào tinh, ống dẫn tinh hoặc ống phóng tinh. Khi đó, lượng tinh dịch xuất ra sẽ ít hơn bình thường.
Số lượng và mật độ tinh trùng: Sau thể tích tinh dịch, bác sĩ sẽ đánh giá số lượng và mật độ tinh trùng.
Mật độ tinh trùng được tính bằng số lượng tinh trùng có trong 1 ml tinh dịch. Theo ngưỡng tham khảo hiện nay, nếu mật độ dưới 15 triệu tinh trùng/ml, người bệnh được chẩn đoán là thiểu tinh, tức số lượng tinh trùng thấp hơn bình thường.
Thiểu tinh đồng nghĩa với việc số lượng tinh trùng có khả năng gặp trứng để thụ tinh giảm đi, từ đó ảnh hưởng đến khả năng có con tự nhiên.
Khả năng di động của tinh trùng: Không chỉ cần đủ số lượng, tinh trùng còn phải có khả năng di chuyển tốt để tiếp cận trứng. Nếu có rất nhiều "con cá" nhưng chúng bơi yếu hoặc hoàn toàn không bơi thì cơ hội gặp được trứng sẽ giảm đáng kể.
Trong trường hợp này, người bệnh được chẩn đoán là nhược tinh, nghĩa là tinh trùng có tỷ lệ di động thấp hơn bình thường dù số lượng vẫn có thể đạt chuẩn.
Hình thái tinh trùng: Một chỉ số khác cũng rất quan trọng là hình thái tinh trùng.
Nếu tinh trùng có số lượng đủ, di động tốt và hình dạng bình thường thì khả năng thụ thai sẽ cao. Ngược lại, có những trường hợp số lượng tinh trùng nhiều, khả năng di động tốt nhưng hình dạng bất thường. Khi đó, chất lượng tinh trùng có thể bị ảnh hưởng, làm giảm khả năng tạo phôi khỏe mạnh hoặc ảnh hưởng đến quá trình phát triển của phôi sau khi thụ tinh.
Đặc biệt, trong các trường hợp thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), hình thái tinh trùng là một trong những yếu tố được bác sĩ đánh giá rất kỹ.

Khi nào được xem là tinh dịch đồ bình thường?
Một kết quả tinh dịch đồ bình thường cần đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí.
Trước hết, thể tích tinh dịch phải nằm trong giới hạn bình thường. Tiếp đó là số lượng tinh trùng đạt ngưỡng tham chiếu, khả năng di động tốt và tỷ lệ hình thái bình thường phù hợp.
Nếu một hoặc nhiều chỉ số kể trên bị bất thường thì đây có thể là dấu hiệu của tình trạng vô sinh nam hoặc làm suy giảm khả năng sinh sản.
Tinh dịch đồ bất thường không đồng nghĩa chắc chắn vô sinh
Kết quả tinh dịch đồ chỉ là một phần trong quá trình đánh giá khả năng sinh sản của nam giới. Để xác định chính xác nguyên nhân, bác sĩ cần kết hợp với bệnh sử, các triệu chứng lâm sàng, thói quen sinh hoạt cũng như thực hiện thêm các xét nghiệm cần thiết như xét nghiệm nội tiết sinh dục và siêu âm hệ sinh dục.
Những thăm khám này giúp phát hiện các nguyên nhân như tắc nghẽn đường dẫn tinh, teo tinh hoàn hoặc các bệnh lý khác ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh.
TS.BS Lê Vũ Tân cho biết, từ việc tổng hợp toàn bộ thông tin, bác sĩ nam khoa mới có thể xác định nguyên nhân khiến chất lượng tinh trùng suy giảm và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng người bệnh. Nam giới không nên tự diễn giải kết quả tinh dịch đồ hoặc quá lo lắng khi thấy một vài chỉ số bất thường. Việc đọc và đánh giá kết quả cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa Nam học trong bối cảnh toàn diện về sức khỏe sinh sản của từng người.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
