Y học Cổ truyền

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ: Xông lá trị cảm lạnh bao nhiêu phút là đủ?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ
BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ

Giảng viên Đại học Y dược TPHCM Xem thông tin

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ - Giảng viên ĐH Y Dược TPHCM, bác sĩ điều trị tại BV ĐH Y Dược TPHCM cơ sở 3 đã hướng dẫn cụ thể cách chọn dược liệu và hướng dẫn việc xông lá sao cho hiệu quả để trị cảm lạnh. Những ngày này nắng mưa thất thường, bạn hãy dắt túi những kinh nghiệm của BS Vũ phòng bị tốt nhất cho mình nhé!

Theo quan niệm dân gian, nhất là những người ở vùng nông thôn có thói quen mỗi khi cơ thể mệt mỏi, cảm thường lấy lá nấu nồi nước xông. Tuy nhiên, không phải ai cũng sử dụng được biện pháp xông lá, nếu dùng không đúng cách, có thể gây ra những nguy hại đối với sức khoẻ.

Theo quan điểm của y học cổ truyền gọi là ngoại cảm phong nhiệt và ngoại cảm phong hàn, dân gian gọi là cảm lạnh hoặc cảm tà thì điều trị bằng phương pháp xông lá rất hiệu quả. Nồi xông giải cảm kết hợp tác dụng vật lý của hơi nước nóng và tác dụng dược lý của các chất bay hơi chứa trong dược thảo kéo theo hơi nước. Hơi nước nóng làm giãn mạch ngoại biên, lượng máu được tăng cường. Kích thích tuyến mồ hôi hoạt động, đào thải các chất độc trong cơ thể ra ngoài giúp người bệnh có cảm giác rất dễ chịu.

Việc xông lá có tác dụng như thế nào trong việc điều trị bệnh cảm?

Tùy điều kiện từng vùng có thể tìm những thuốc xông sau đây: Lá cành kinh giới, tía tô, bạc hà, hương nhu, cúc tần, sả,... Ngoài ra còn lá chanh, bưởi, cam, quít,... Có thể là lá tươi mua sẵn ngoài chợ hay hái trong vườn nhà, cũng có thể là lá khô hay các dạng bào chế sẵn như gói thuốc xông. Quan trọng nhất cần chú ý là chất lượng các loại thảo dược, cần rửa sạch để không dính bụi, nếu khô chọn loại không bị nấm mốc.

Để làm giảm nhẹ những triệu chứng mà nguyên nhân do phong hàn hoặc phong nhiệt trên lâm sàng của cảm mạo như: sốt, đau đầu, đau người, sổ mũi, ho... cần phải:

- Làm ra mồ hôi (phát hãn giải biểu).

- Làm nóng đỏ da (khu phong tán hàn).

Khi xông thảo mộc, tinh dầu dễ dàng thâm nhập vào da, phổi rồi qua mao mạch vào hệ thống tuần hoàn. Tinh dầu có tác dụng kháng khuẩn, tốt và dễ chịu cho hô hấp. Hơi nước nóng giúp làm ẩm niêm mạc mũi họng, giảm sung huyết niêm mạc mũi. Độ nóng thích hợp sẽ tạo cảm giác thư giãn thoải mái, giảm đau nhức cơ.

Để có một nồi lá xông, cần chọn các loại lá thơm có tinh dầu mang tác dụng tân ôn giải biểu, trừ phong thông khiếu, kháng sinh khử trùng... Trong đó, thông dụng nhất là lá chanh, lá sả, hương nhu, ngải cứu, tía tô, kinh giới, bạc hà, lá gừng, lá nghệ,...

Khi nào chúng ta nên xông lá? Xông lá không đúng cách ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

Bạn có thể dùng nồi xông để chữa chứng phát sốt, sợ lạnh, đau đầu, đau người, sổ mũi, hắt hơi, ho, không ra mồ hôi, hoặc ra mô hôi ít. Tổng trạng bình thường.

Lưu ý, không nên xông khi có sốt cao, sợ nóng không sợ lạnh, ra nhiều mô hôi, không khát nước. Cơ thể suy nhược, vừa ốm khỏi, già yếu, mệt mỏi, thiếu máu, đang mang thai hoặc vừa mới sanh, đang bị tiêu chảy. Không xông đối với trường hợp cảm thử (cảm nắng), có triệu chứng ra nhiều mồ hôi, hoa mắt chóng mặt, buồn nôn, mặt đỏ, chao đảo, mệt lả.

Trước khi xông hơi cần làm sạch cơ thể. Không tắm ngay sau khi xông vì lỗ chân lông đang hở nếu gặp lạnh sẽ bít lại, không thoát được nước dẫn đến máu huyết không lưu thông.

Trong quá trình xông nếu thấy khó thở, tức ngực, choáng váng, bủn rủn... cần ngừng ngay, trường hợp bị sốc nặng phải đưa tới bệnh viện để cấp cứu. Nếu bệnh nhân sốt cao, co giật do nhiễm khuẩn (như viêm họng, ho, chấn thương, nhiễm trùng...) thì không nên tùy tiện xông hơi mà phải đi khám ở cơ sở y tế.

Không nên xông quá 15-20 phút, vì nếu xông quá lâu có thể gây đổ mồ hôi nhiều, làm mất nước, người chóng mặt, khó chịu. Cẩn thận khi xông để tránh bị bỏng.

Bệnh nhân già yếu, có bệnh mãn tính, suy nhược cơ thể… khi xông cần phải có người hỗ trợ ngồi phía sau giữ vai tránh cho người bệnh khỏi ngã.

Xông lá sao cho hiệu quả?

Thời gian xông hơi khoảng 10-15 phút. Xong, bạn mở chăn ra, lau sạch mồ hôi bằng khăn khô sạch.

Nơi đặt nồi xông phải kín gió, vững chắc. Người bệnh ngồi cạnh nồi xông, chống 2 tay bên cạnh nồi xông cúi khom sao cho đầu cổ ngực ở phía trên miệng nồi, nơi trực tiếp hứng nhiều hơi thuốc.

Người nhà dùng chăn mỏng phủ kín toàn bộ người bệnh và nồi xông. Người bệnh mở hé nắp nồi để hơi thuốc thoát ra từ từ vừa đủ sức chịu đựng. Khi mồ hôi đã ra nhiều ướt áo thì ngừng xông lau khô người thay áo đắp chăn nằm nghỉ. Có thể sau 6-8 giờ xông lần nữa.

Có lưu ý gì trong việc dùng phương pháp xông lá để trị cảm?

Xông lá trị cảm có tác dụng khá tốt, tuy nhiên hiện nay cảm có nhiều biến thể, không phải chỉ xông lá là đủ, nên đến các cơ sở y tế để được thăm khám và cho thuốc, không nên chủ quan.

Cảm có thể do virus hay nguyên nhân khác (nhiệt độ lạnh, nắng nóng...) với triệu chứng thường gặp ho, hắt hơi, sổ mũi, đau đầu và cổ gáy, nhức mỏi nhưng hầu như không nặng nề và mau phục hồi. Cảm thường hồi phục sau 7-10 ngày.

Khác với cảm, cúm kéo dài hơn, thường có triệu chứng nặng nề hơn, sốt và mệt mỏi hơn, đôi khi biến chứng viêm phổi nặng phải nhập viện, nhất là người lớn tuổi và trẻ em. Vì thế, cần lắng nghe cơ thể nếu thấy các triệu chứng nặng cần đi khám tại các cơ sở y tế ngay.

Ngoài phương pháp xông, cần làm gì thêm khi bị cảm cúm để bệnh mau khỏi?

Ăn nhiều thức ăn dễ tiêu, đủ dinh dưỡng. Cháo cá, cháo gà hoặc súp gà rất tốt cho người cảm cúm. Gừng và hành tỏi giúp ấm và hỗ trợ, tăng cường miễn dịch và kháng khuẩn, chống oxy hóa, thông đường hô hấp… giúp giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Uống sữa và ăn yogurt (sữa chua): Men vi sinh trong yogurt tốt cho người bị tiêu lỏng (có thể gặp ở người nhiễm siêu vi).

Tăng cường vitamin C bằng cách ăn nhiều rau quả tươi (kiwi, trái thơm, cam, quýt, bưởi, chanh, cóc, ổi, trái dâu tây, bông cải xanh, cà chua, ớt chuông đỏ, cải xoăn...). Vitamin C giúp giảm mệt mỏi, tỉnh táo hơn, mau hồi phục bệnh. Nên thường xuyên bổ sung vitamin C chứ không phải đợi đến bệnh mới dùng.

Ưu tiên nghỉ ngơi: Không đến chỗ làm và trường học cùng những hoạt động thể lực cho đến khi phục hồi. Thức khuya, thiếu ngủ sẽ làm suy yếu hệ miễn dịch, giảm khả năng chống lại mầm bệnh. Đi ngủ sớm buổi tối và nên có giấc ngủ ngắn trong ngày. Nếu nghẹt mũi khi nằm, có thể kê gối đầu cao sẽ giúp giảm áp lực trong xoang mũi và dễ thở.

Uống nhiều nước: Giúp loãng đàm, dễ khạc nhổ ra ngoài, giảm sung huyết niêm mạc đường hô hấp. Ho khạc, sốt sẽ gây mất nước trong cơ thể, làm triệu chứng nhức đầu, mệt mỏi nặng lên. Uống đủ nước sẽ ngăn ngừa và cải thiện triệu chứng. Không uống rượu bia, cà phê, soda... Vì gây lợi tiểu và không cải thiện triệu chứng khô họng. Có thể uống trà ấm, trà gừng hoặc nước trái cây, nước chanh, cam, bưởi ép...

Súc họng thường xuyên với nước muối ấm: Giúp giảm phản ứng viêm, kháng khuẩn nhẹ, cải thiện triệu chứng đau rát khó chịu họng, giảm sưng họng. Loại bỏ, rửa trôi tác nhân gây bệnh và mảng bám vùng hầu họng, làm loãng đàm nhớt giúp dễ khạc ra ngoài.

Uống mật ong: Mật ong có độ bám dính lên họng sẽ làm dịu cơn ho. Có thể pha vào trà hay nước chanh, cam. Lưu ý không dùng cho trẻ em dưới 1 tuổi.

Sử dụng thuốc: Theo chỉ định của thầy thuốc.

Rửa mũi xoang hay xịt với nước muối ấm giúp làm sạch và tạo độ ẩm cho mũi, giảm kích thích mũi.

Không dùng kháng sinh nếu không có nhiễm trùng.


AloBacsi.com
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Tin liên quan

Mới cập nhật

  • dung quen nuoc chanh am gung va co muc tuoi khi bi cum

    Đừng quên nước chanh ấm, gừng và cỏ mực tươi khi bị cúm

    Là một bác sĩ Tây y, TS.BS Cao Xuân Thục - Phó Trưởng khoa Hô hấp Bệnh viện Chợ Rẫy vẫn có cái nhìn khách quan về các bài thuốc trong dân gian nếu được áp dụng đầy đủ, triệt để thì hiệu quả rất tốt. Một trong số đó là bài thuốc trị cúm phù hợp với từng giai đoạn xâm nhập của virus, từ nước chanh ấm, gừng tươi, cỏ mực đều là những nguyên liệu dễ kiếm, không có tác dụng phụ đáng kể.
    28/07/2020 21:54 Y học Cổ truyền
  • laser cong suat cao giup nang cao hieu qua phuc hoi sau dot quy

    Laser công suất cao giúp nâng cao hiệu quả phục hồi sau đột quỵ

    Bệnh viện Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ hiện đã ứng dụng laser công suất cao, nhờ có nhiều ưu điểm như tác dụng giảm đau mạnh mà không cần dùng thuốc, hạn chế việc can thiệp phẫu thuật, có tác dụng lâu dài... nên mang lại hiệu quả điều trị tối ưu cho các bệnh lý cơ xương khớp, thần kinh, cột sống và đặc biệt là phục hồi sau đột quỵ.
    22/07/2020 15:06 Y học Cổ truyền