Y học cổ truyền

ThS.BS Nguyễn Triệu Vũ: Thuốc nam, thuốc bắc có chữa được ung thư?

Theo dõi trên |
Ung thư là một trong ba căn bệnh gây tử vong hàng đầu hiện nay. Ở Việt Nam, tính riêng năm 2018 đã có gần 165.000 ca mắc mới, nằm trong 50 nước thuộc top 2 của bản đồ ung thư. Việc xây dựng phác đồ điều trị ung thư luôn là ưu tiên hàng đầu của các bác sĩ chuyên ngành Ung bướu.

Tuy nhiên, nhiều người bệnh đã không theo điều trị y học hiện đại mà tìm về với dân gian, truyền miệng. Vậy thực hư của những phương pháp này như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài tư vấn sau của ThS.BS Nguyễn Triệu Vũ - Trưởng khoa Ung bướu, Bệnh viện Quận Thủ Đức, TPHCM.

1. Khi một người có kết luận mình bị ung thư, họ đứng trước nhiều lựa chọn. Vậy có nên đến bệnh viện điều trị theo tây y, hay tìm đến các thầy thuốc “có tiếng” trong dân gian để điều trị theo đông y? Lý do để theo đông y là thuốc nam, thuốc bắc sẽ đỡ hại gan thận hơn. Còn phía tây y hóa trị, xạ trị vô cùng độc hại, hình ảnh rõ ràng nhất là bệnh nhân rụng tóc, sạm da, nôn ói, ăn uống kém… Thậm chí có người lo sợ là chưa chết vì ung thư đã chết vì hóa trị, xạ trị rồi. BS có ý kiến như thế nào về những thông tin này, để giúp bệnh nhân lựa chọn đúng ạ?

ThS.BS Nguyễn Triệu Vũ trả lời:

Thực dưỡng hiện nay đang nổi lên như một trào lưu được rất nhiều người quan tâm và tìm hiểu cũng như thực hành. Thực dưỡng là phương pháp ăn hạn chế thịt, ăn nhiều ngũ cốc.

Trên thực tế, những người theo quan điểm thực dưỡng sẽ rất ca tụng phương pháp này, nhằm cân bằng âm dương, liên quan đến thuyết tiến hóa về vũ trụ. Tính đến thời điểm này, tất cả những lý thuyết, quan niệm về thực dưỡng đều mang tính tự suy nghĩ. Những cơ quan lớn hiện nay ở Mỹ, Anh chỉ dừng ở mức khuyên bệnh nhân nên thận trọng khi thực hành thực dưỡng, không khuyến khích người bệnh sử dụng. Hiện cũng chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học nào ủng hộ cho quan điểm này.

Việc áp dụng thực dưỡng bằng phương pháp ăn uống cho bệnh nhân ung thư hoàn toàn là lựa chọn mang tính cá nhân. Nếu bệnh nhân áp dụng nhưng cảm thấy thoải mái, đảm bảo sức khỏe và dinh dưỡng thì vẫn có thể áp dụng.   

Quan điểm dinh dưỡng hiện nay đối với điều trị cho bệnh nhân ung thư vẫn là không cần chế độ ăn đặc biệt. Điều quan trọng nhất là phải ăn đủ chất và uống đủ nước, cân bằng các thành phần dinh dưỡng khác nhau như tinh bột, đạm, đường, sữa,... Bệnh nhân không cần ăn quá nhiều, quan trọng nhất là phải ăn một cách cân đối, đặc biệt là phải đảm bảo dinh dưỡng.

Người bệnh phải trải qua rất nhiều giai đoạn điều trị như mổ, hóa trị, xạ trị, cơ thể sẽ tốn rất nhiều năng lượng. Vì vậy, bệnh nhân ung thư luôn luôn đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân đối để có đủ sức khỏe trong quá trình điều trị. Nếu người bệnh có cảm giác mệt mỏi, chán ăn thì có thể chia nhỏ khẩu phần, ăn nhiều lần trong ngày. Chẳng hạn một ngày có thể chia thành 6 - 10 bữa, cố gắng ăn nhiều trái cây, rau củ, đồng thời đảm bảo đầy đủ thành phần đạm (như thịt, sữa, trứng,...) và uống nhiều nước.    

2. Về những vị thuốc nam được mọi người tin tưởng có thể điều trị ung thư như: lá đu đủ, xáo tam phân, xạ đen, tam thất, nấm linh chi, nấm lim xanh… Theo BS, những cây thuốc này có công dụng thế nào đối với bệnh ung thư?

Đông y đóng vai trò quan trọng trong nền y học của Việt Nam. Tuy nhiên, một mình Đông y không thể thay thế các liệu pháp điều trị ung thư. Hiện nay, trong Đông y có rất nhiều vị thuốc tốt có thể thanh lọc cơ thể, mát gan giải độc như atiso, rễ tranh mía lau rất tốt, bệnh nhân có thể sử dụng như một thức uống giải khát, đồng thời còn giúp người bệnh thanh nhiệt, lợi tiểu.

Có thể nói Đông y đóng vai trò hỗ trợ cho Tây y trong vấn đề điều trị, nhất là cho các bệnh nhân ung thư khi quá trình điều trị kéo dài. Cũng không nên sử dụng Đông y để điều trị thay thế cho Tây y. Đại đa số các thuốc Tây y khi đua vào điều trị đều phải trải qua các nghiên cứu rất nghiêm ngặt, khi người ta thấy mang lại hiệu quả thì mới được ứng dụng cho bệnh nhân. Có thể nói Đông y rất quan trọng nhưng chỉ dừng ở mức hỗ trợ chứ không thay thế và cũng không là phương pháp chính trong điều trị bệnh ung thư hiện nay.

3. Bên cạnh những vị thuốc nam có vẻ thô sơ, mộc mạc thì còn có một số sản phẩm được sản xuất, đóng gói nghiêm chỉnh, có một số nghiên cứu về công dụng điều trị ung thư như: fucoidan, nano cucumin… Vậy bệnh nhân ung thư có nên sử dụng những sản phẩm này được không ạ?

Thực phẩm chức năng có bản chất là một loại thực phẩm bổ sung một số yếu tố như vi lượng và trở thành thực phẩm chức năng. Có thể nói rằng thực phẩm chức năng bản chất vẫn là thực phẩm chứ không phải là thuốc và cũng không điều trị bệnh, vai trò chính vẫn là hỗ trợ cho bệnh nhân ung thư. Đồng thời những yếu tố vi lượng, khoáng chất trong thực phẩm chức năng giúp bệnh nhân ung thư tăng sức đề kháng tốt, dung nạp tốt khi điều trị hóa trị và xạ trị.

Hiện nay, ngành thực phẩm chức năng không được quản lý nghiêm ngặt và có nhiều cơ sở sản xuất có nguồn gốc không rõ ràng. Với thực phẩm chức năng, nếu bệnh nhân sử dụng có thể ăn được, ngủ được, nếu có điều kiện sử dụng thì vẫn có thể dùng bình thường. Tuy nhiên tuyệt đối không sử dụng thực phẩm chức năng thay thế các phương pháp điều trị do bác sĩ chuyên khoa chỉ định.

4. Nếu bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối, đang điều trị chăm sóc giảm nhẹ thì ngoài việc dùng thuốc tây y, họ muốn kết hợp điều trị bằng thuốc nam, hay fucoidan, nano cucumin… thì có nên hay không ạ?

Khi điều trị bệnh nhân ung thư, những phương pháp điều trị hóa trị và xạ trị thường đi kèm với những tác dụng phụ khác nhau và đây là chuyện không tránh khỏi. Tất cả các loại thuốc, mỗi thuốc đều có tác dụng phụ riêng biệt nhưng chúng ta không nên chỉ nghĩ đến tác dụng phụ mà bỏ qua những tác dụng chính vì điều trị ung thư là một quá trình phức tạp và cần sử dụng rất nhiều loại thuốc.

Thứ hai, bệnh nhân ung thư không có thể trạng tốt, những tác dụng phụ trong hóa trị, xạ trị là có nhưng tác dụng chính hiệu quả của các phương pháp này vẫn lớn hơn rất nhiều so với tác dụng phụ mà nó gây ra.

Đối với những trường hợp bệnh nhân già yếu, bệnh quá nặng khi sử dụng xạ trị, hóa trị có thể gây ra những tác dụng phụ và rất hiếm khi bệnh nhân xảy ra tử vong. Đây là chuyện không tránh khỏi vì bất kỳ loại thuốc nào cũng có tác dụng phụ hoặc dẫn đến thất bại nhưng tác dụng phụ và tỉ lệ thất bại này rất hiếm khi xảy ra và không nên lấy một cái “ít” để làm quan trọng hơn một cái “nhiều”. Điều quan trọng nhất vẫn là hiệu quả, thành công của phương pháp này mang lại.

Ví dụ như ung thư phổi, những loại ung thư ác tính mà trước đây 10-15 năm bệnh nhân thường phát hiện trễ và chỉ có thể sống trong 3-6 tháng. Nhưng với những loại thuốc hiện nay bệnh nhân chỉ cần uống rất nhẹ nhàng và không có tác dụng phụ, nhiều người vượt qua 3-4 năm rất dễ dàng. Không nên vì những tin đồn thiếu cơ sở khoa học để mất đi cơ hội của mình.  

Con hẻm "thuốc nam" đối diện cổng Bệnh viện K Tân Triều - Ảnh: AloBacsi

5. Các loại cây cỏ ở Việt Nam có tác dụng điều trị ung thư như thế nào?

Trong dân gian có rất nhiều loại lá khác nhau như cây dừa cạn, cây bìm bìm hay cây trinh nữ hoàng cung… được truyền miệng là điều trị ung thư. Điều quan trọng đối với Tây y là phải có nghiên cứu và chứng minh trên một số lượng lớn bệnh nhân thì có thể nói lá đu đủ hay các phương pháp Đông y khác chỉ dừng ở mức hỗ trợ cho bệnh nhân.

Những tin đồn rất nhiều, nhưng khi rà soát thì tính xác thực của nó không cao. Tôi đã làm trong ngành khoảng 11 năm, số lượng bệnh nhân lên đến vài nghìn người. Những bệnh nhân có đầy đủ xét nghiệm, siêu âm, chụp CT thì tôi chưa từng thấy họ có thuyên giảm nhờ vào lá đu đủ. Khi đến nơi xác thực, chúng tôi không biết là có người đó hay không.

Điều thứ hai, đối với dân gian, ung thư khác những loại u nhọt bình thường. U nhọt bình thường có thể là những ổ áp xe do vi trùng, ký sinh trùng gây ra. Còn ung thư là một loại khối u ác tính xâm lấn và di căn sang nơi khác. Nhiều khi trong dân gian, người ta thường gọi chung tất cả những điều trên là ung thư, do sự nhầm lẫn giữa ung thư và u nhọt.

Đối với người nào đó không bị ung thư, chỉ bị lành tính hay những u nhọt thông thường, có thể một thời gian sau sẽ hết. Đứng về mặt quan điểm khoa học sẽ cần những nghiên cứu cũng như bằng chứng khách quan để có thể khẳng định phương pháp hoặc bài thuốc đó có hiệu quả trong điều trị bệnh.

Có thể nói, tự bản thân lá đu đủ... không thay thế được các phương pháp Tây y đang sử dụng. Và các phương pháp Tây y như mổ, hóa/ xạ trị tự bản thân của nó cũng mang một tỉ lệ tác dụng phụ hoặc tai biến nhất định. Nhưng bệnh nhân không nên chỉ nhìn thấy một vài trường hợp thất bại của Tây y mà bỏ qua cơ hội điều trị.

Trên thực tế, vẫn có một số loại cây có thể chiết xuất thành một số hóa chất điều trị ung thư như cây thông đỏ - là một trong những chất chủ lực trong điều trị ung thư hiện nay. Hay hoạt chất khác cũng có tác dụng điều trị ung thư được chiết xuất từ cây bình bát.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa rằng bệnh nhân ăn cây thông đỏ hoặc bình bát sẽ chống được ung thư. Vì để bào chế được những hoạt chất này cần có phòng thí nghiệm và trang thiết bị đầy đ, số lượng nhiều. Nhưng hiện nay, các chất này đều được điều chế trong phòng thí nghiệm, hạn chế khai thác từ tự nhiên.

Trong quan điểm Đông y hay cây cỏ tự nhiên, tự bản thân trong cây cỏ đã có một số hoạt chất có khả năng diệt ung thư và kháng vi trùng (như nhiễm trùng nấm...). Tuy nhiên, để một lọ thuốc có đầy đủ hoạt chất chống khối u cần phải nghiên cứu rất lâu và khó khăn.

Trong quan điểm của các bác sĩ về y học cổ truyền, tất cả các bác sĩ được đào tạo bài bản về y học cổ truyền ở Việt Nam và thế giới đều đang miệt mài tìm kiếm những hoạt chất chống ung thư trong tự nhiên và dựa vào đó có thể tổng hợp lại, sản xuất với số lượng lớn bệnh nhân.

Điều quan trọng là những hoạt chất đều phải trải qua rất nhiều nghiên cứu trên nhiều bệnh nhân. Bác sĩ, nhà nghiên cứu có thể tìm kiếm, thử nghiệm, phối hợp các chất với nhau để tìm ra 1 loại thuốc để bệnh nhân sử dụng là điều không đơn giản.

Bên cạnh đó, đối với bệnh nhân, điều trị ung thư và phối hợp với y học cổ truyền là điều rất quan trọng.

Hiện nay tất cả bệnh viện ở các tỉnh thành đều có khoa Y học Cổ truyền. Nếu như bệnh nhân không phải là bệnh nhân ung thư nhưng muốn tìm hiểu về y học cổ truyền nên đến bệnh viện có khoa Y học cổ truyền hoặc Bệnh viện Y học cổ truyền - những nơi này có các bác sĩ đã được đào tạo bài bản và đưa ra những lời khuyên hợp lý hơn những phương pháp dân gian truyền miệng.

Bản thân tôi cũng đã gặp nhiều bệnh nhân điều trị theo những thang thuốc dân gian truyền miệng và sau khi xem qua, tôi cũng không rõ có những gì trong thang thuốc đó. Tôi thấy điều này không tốt cho bệnh nhân.

ThS.BS Nguyễn Triệu Vũ hiện là Trưởng khoa Ung bướu - BV Quận Thủ Đức

6. BS có ý kiến như thế nào về chế độ ăn uống “bỏ đói” tế bào ung thư? Theo kinh nghiệm thực tế của BS thì bệnh nhân ăn uống đầy đủ và bệnh nhân chỉ ăn gạo lứt muối mè, nhóm nào khỏe mạnh hơn, nhóm nào đáp ứng điều trị tốt hơn ạ?

Quan niệm bỏ đói tế bào ung thư là một quan niệm sai lầm. Ung thư có thể ví như cây tầm gửi, hay con bọ chét bám lên cơ thể và liên tục hút các chất dinh dưỡng của vật chủ; thì cho dù vật chủ có đói hay no thì chúng vẫn diễn tiến quá trình hút chất dinh dưỡng.

Vì vậy, quan niệm bỏ đói tế bào ung thư sẽ khiến người bệnh bị đói, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và cơ thể dần dần bị suy kiệt. Và trong khi cơ thể bị suy kiệt thì tế bào ung thư vẫn tiếp tục hút chất dinh dưỡng trong cơ thể bệnh nhân. Tế bào ung thư sẽ sống và bất chấp sự điều hòa của cơ thể nên bệnh nhân có nhịn đói như thế nào đi nữa thì tế bào ung thư vẫn tiếp tục hút cạn dinh dưỡng và sức lực của người bệnh.

Từ đó, nếu người bệnh suy nhược cơ thể, mệt mỏi, suy dinh dưỡng thì sẽ không đủ sức khỏe để chịu đựng những phương pháp điều trị như hóa/ xạ trị, phẫu thuật. Và nếu sức khỏe không đáp ứng điều trị thì tế bào ung thư càng có khả năng phát tán. Vì vậy, quan điểm bỏ đói tế bào ung thư là rất sai lầm và nên truyền thông đến mọi người về quan niệm sai lầm này.

Tôi muốn nhắc lại một lần nữa là người bệnh ung thư lúc nào cũng cần dinh dưỡng, ăn uống đủ bữa và chất, giúp cơ thể khỏe mạnh, hệ miễn dịch hoạt động tốt, như vậy tế bào ung thư mới dễ bị tiêu diệt.

7. Trong những ngày tạm nghỉ giữa 2 lần hóa trị, hay xạ trị, bệnh nhân thường có suy nghĩ muốn thải độc, do đó họ dùng thuốc nam, thực phẩm chức năng với mong muốn thanh lọc cơ thể. Việc này có ảnh hưởng đến kết quả điều trị không ạ?

Đây cũng chỉ là một cách ăn uống. Thanh lọc như thế nào là đúng thì hiện nay cũng có chưa các nghiên cứu phải thực hiện như thế nào mới có thể thanh lọc cơ thể chính xác.

Về cơ bản, thanh lọc cơ thể là thực hiện chế độ ăn ít đạm; rau quả, trái cây nên dùng nhiều; hoặc sử dụng nước có pha hương thảo, chanh,... Những loại cây, quả như thế này có tính thanh mát, giúp giải khát khiến bệnh nhân nghĩ chúng có thể thanh lọc cơ thể. Nước thải độc xét về mặt khoa học thì chúng không có ý nghĩa nhiều cho người điều trị ung thư.

Tốt nhất, trong điều trị ung thư, bệnh nhân nên ăn điều độ, đảm bảo dinh dưỡng cần thiết và uống nhiều nước (có thể là nước chanh, dừa, nước trà hoặc nước thanh lọc…), không bắt buộc phải kiêng cữ theo bất kỳ liệu pháp nào, chẳng hạn như thực dưỡng, bởi nếu bệnh nhân chỉ áp dụng thực dưỡng sẽ khiến cơ thể bị suy kiệt.

Đồng thời, thực dưỡng hiện nay được bán trên thị trường với giá rất cao. Khi bệnh nhân ăn đầy đủ dưỡng chất cần thiết sẽ rất tốt cho cơ thể, nên người bệnh không cần quá lo lắng về những thực phẩm có chứa thịt, mỡ. Chẳng hạn như thực phẩm có mỡ như mỡ cá hồi rất tốt cho gan, tim, mắt... khi dùng với liều lượng hợp lý.

Trừ những trường hợp bệnh nhân bị suy tim, thận nặng cần được các bác sĩ chuyên khoa áp dụng chế độ ăn đặc biệt, còn đối với bệnh nhân ung thư vẫn nên ăn uống bình thường, không cần theo thực dưỡng hay thanh lọc. Những quan niệm về thực dưỡng, bỏ đói tế bào ung thư đều do tự phát, chưa có các nghiên cứu khoa học xác thực.

8. Tựu trung lại, theo BS thì các thuốc đông y (thuốc nam, thuốc bắc), thực phẩm chức năng, chế độ ăn gạo lứt muối mè… có vai trò thế nào trong việc điều trị ung thư ạ?

Khi được chẩn đoán ung thư, ai cũng lo sợ. Vì vậy, điều quan trọng nhất trong điều trị là bệnh nhân phải có niềm tin, kiên trì điều trị và nên điều trị với các bác sĩ chuyên khoa.   

Đối với phương pháp Đông y, thực phẩm chức năng hay các cách ăn uống đặc biệt không nên chỉ áp dụng những phương pháp này mà bỏ qua sự hỗ trợ của Tây y về lợi ích trong điều trị ung thư và đã được khoa học chứng minh về công dụng của chúng.

Nếu bệnh nhân có nhu cầu khám bệnh về Y học cổ truyền thì nên đến các bệnh viện có khoa Y học cổ truyền như Viện Y học Cổ truyền, các bác sĩ đã được đào tạo về Y học cổ truyền hơn là khám các bác sĩ bên ngoài, không có chuyên môn cao.

Những chia sẻ của ThS.BS Nguyễn Triệu Vũ - Trưởng khoa Ung bướu, bệnh viện Quận Thủ Đức, TPHCM đã giúp bạn đọc có thêm thông tin trong điều trị ung thư. Thay mặt bạn đọc, xin chân thành cảm ơn bác sĩ!


Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi.com
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Tin liên quan

Mới cập nhật