Nhi khoa

Trẻ em chịu hàng loạt ảnh hưởng tiêu cực do COVID-19, làm sao vực dậy tinh thần cho con?

BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh
BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh

Nguyên Trưởng khoa Nội 1, Bệnh viện Nhi đồng 2, TPHCM Xem thông tin

Dịch COVID-19 tác động đến mọi khía cạnh của cuộc sống, sức khỏe. Trong đó, trẻ em là nhóm nhạy cảm nhất, dễ bị ảnh hưởng tiêu cực và tổn thương. Làm sao để cùng con vượt qua giai đoạn này? Mời bạn đọc cùng theo dõi tư vấn bởi BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh - Nguyên trưởng khoa Nội 1 - Bệnh viện Nhi đồng 2 về vấn đề này.

1. Trẻ ở nhà thời gian dài vì COVID-19, ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe?

Chưa bao giờ trẻ em ở TPHCM phải trải qua một thời gian giãn cách xã hội lâu như vậy. Theo quan sát của BS, trẻ ở nhà trong thời gian dài với lối sống thụ động có thể gặp những vấn đề gì về sức khỏe ạ?

BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh trả lời: COVID-19 là đại dịch của toàn cầu, không riêng gì Việt Nam. COVID-19 tác động đến mọi mặt, từ sinh hoạt, đời sống đến sức khỏe, tâm sinh lý trên tất cả mọi người. Trong đó, những người bị tác động nhiều nhất là người lớn tuổi, trẻ em.

Riêng đối với trẻ em - nhóm nhạy cảm nhất, COVID-19 gây tác động lớn trên nhiều vấn đề:

- Thứ nhất là sức khỏe. Do giãn cách, việc cung cấp lương thực tuy có sự cố gắng từ chính quyền địa phương, đoàn thể cũng như mạnh thường quân nhưng trong gia đình, nhất là những nhà có hoàn cảnh khó khăn thì việc ăn uống, dinh dưỡng không đầy đủ, tác động về mặt thể chất của trẻ. Hơn nữa, nếu trước đại dịch trẻ bị bệnh thì sẽ được đi bác sĩ ngay, nhưng trong thời điểm giãn cách điều này không phải dễ dàng và thường là tư vấn qua online.

- Thứ hai là tâm sinh lý. Trong thời gian vừa qua, nhiều trẻ cũng thiếu sự chăm sóc của cha mẹ vì trở thành F0, bị mắc kẹt lại địa phương hoặc đi chống dịch... Hơn nữa, nếu chẳng may cha mẹ qua đời vì COVID-19 thì trẻ sẽ đối diện với nhiều mất mát và đau thương. Tất cả những vấn đề này đều tác động rất nhiều đến tâm sinh lý của trẻ và để lại vấn đề lớn cho xã hội.

Do đó, chúng ta thấy rằng, hiện nay các cơ quan, đoàn thể, người lớn đang tập trung chăm lo cho sức khỏe tâm thần cũng như giải quyết hậu quả do dịch COVID-19 gây ra cho trẻ em.

BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh - "bác sĩ kẹo ngọt" của những bạn đọc nhí AloBacsi

2. Những bệnh phổ biến nhất trong mùa dịch COVID-19?

Để hỗ trợ cho các bé và phụ huynh, thời gian qua BS đã thường xuyên trả lời online, khám từ xa trong thời gian việc đến bệnh viện, phòng khám trở nên khó khăn. Theo quan sát của BS, những bệnh nào ở trẻ được phụ huynh hỏi nhiều nhất trong mùa dịch?

BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh trả lời: Trong mùa dịch rất nhiều thắc mắc của các bậc phụ huynh đặt ra. Trong đó, thường gặp nhất là hỏi về tiêm ngừa (tiêm trễ lịch hẹn do dịch COVID-19), vấn đề da liễu, tiêu hóa (trào ngược dạ dày).

Đặc biệt, trong dịch bệnh vừa qua thì câu hỏi phổ biến là các bậc phụ huynh hay con trẻ trở thành F0. Khi đó, trong khả năng của mình thì BS cũng đưa ra lời khuyên giúp các bậc phụ huynh bình tĩnh hơn. Bởi lúc này tinh thần rất quan trọng, nếu bố mẹ lo lắng con cái cũng sẽ lo lắng theo, như vậy cũng làm suy giảm hệ miễn dịch. Đồng thời, BS cũng tư vấn nên theo dõi khuyến cáo, hướng dẫn của địa phương.

Ngoài ra, nhiều trẻ do rối loạn giấc ngủ, dinh dưỡng nên xảy ra tình trạng táo bón. Thêm nữa, trẻ còn xuất hiện tình trạng tiểu dầm, đau đầu… Trong khi trước đây không mắc phải nhưng kể từ khi dịch bệnh thì xảy ra nhiều hơn. Đó có thể là một trong những biểu hiện rối loạn nhẹ về tâm sinh lý, tâm thần của trẻ. Tất cả những điều này đều có thể ảnh hưởng về lâu dài, nhất là với trẻ không được đi chơi, thư giãn, tương tác với các bạn trẻ khác.

3. Giãn cách lâu ngày, làm sao để đừng tăng cân, phát phì?

Nhiều phụ huynh có cùng nỗi băn khoăn là trong mùa dịch, giãn cách lâu ngày không biết làm sao để tránh cho trẻ bị thừa cân, nhờ BS hướng dẫn ạ?

BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh trả lời: Thực tế cũng có những trường hợp trẻ tăng cân trong mùa dịch. Vì vậy, các bậc phụ huynh nên cho con tham gia các hoạt động trong gia đình như tập cho trẻ làm việc nhà (quét nhà, phụ sắp xếp đồ đạc), tạo cho trẻ cơ hội vận động. Ngoài ra, cha mẹ cũng có thể chủ động tập thể dục cùng con.

BS Thanh thấy nhiều cha mẹ rất sáng tạo, vừa thể dục, vừa chơi cùng con hay nhảy theo điệu nhạc… Ngoài ra, cha mẹ cũng cần hạn chế tinh bột và đường. Đây đều là những hoạt động và việc cần làm để giúp trẻ không bị tăng cân.

4. Trì hoãn tiêm ngừa cho trẻ, tối đa trong bao lâu?

Tiêm ngừa cũng là chuyện rất đáng lưu tâm trong mùa dịch này. BS có thể cho biết, có những mũi tiêm ngừa nào bị trễ sẽ đáng ngại? Liệu sau 4 tháng giãn cách, việc hối hả tiêm ngừa cho trẻ có ảnh hưởng đến sức khỏe các bé không ạ?

BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh trả lời: Miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện, vì vậy cần phải nhắc lại bằng các mũi vắc xin. Như vậy mới giúp hệ miễn dịch của trẻ dần trưởng thành, tạo ra những kháng thể khi gặp mầm bệnh. Tuy nhiên, do dịch bệnh nên việc tiêm nhắc lại không tuân thủ được theo liệu trình đã khuyến cáo.

Đối với mũi thứ 2 có thể cách mũi thứ 1 tối đa là 3 tháng. Ví dụ như bé chích tháng 2, mũi 2 cần tiêm vào tháng 3 nhưng không thực hiện được thì có thể trễ tối đa 3 tháng, mũi 3 có thể cách mũi 2 từ 5-6 tháng.

Trước khi tiêm ngừa, bác sĩ sẽ xem lại hồ sơ, đồng thời khám lại cho trẻ để chỉ định trẻ nên tiêm lại từ đầu hoặc tiếp tục tiêm các mũi khác. Song như BS đã nói ở trên, khoảng cách giữa các mũi có thể kéo dài hơn, do đó các bậc phụ huynh không cần quá lo lắng.

Thời điểm tiêm tốt nhất vẫn là theo lịch, song nếu do dịch bệnh thì sau khi hết giãn cách các bạn nên đưa trẻ đi tiêm ngừa ngay. Khi vào bệnh viện, các bậc phụ huynh không nên đi nhiều nơi, nên giữ khoảng cách và đeo khẩu trang. Khi tiêm xong, sau khi đã theo dõi tại điểm tiêm đủ thời gian thì đưa trẻ về ngay.

Việc tiêm ngừa rất quan trọng, giúp cho trẻ chủ động phòng ngừa các bệnh nguy hiểm như viêm phế cầu, viêm màng não… Do đó, không chỉ COVID-19 mà trong đời sống bình thường cũng còn rất nhiều mầm bệnh khác. Nếu bạn không cho trẻ tiêm ngừa thì con sẽ không được bảo vệ, rất thiệt thòi.

5. Trẻ học online căng thẳng, có nên uống thuốc bổ não?

Năm học này, trẻ em tiếp tục học online. Để giúp trẻ giảm căng thẳng, học online tiếp thu tốt thì có cần cho trẻ uống thuốc bổ não không ạ?

BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh trả lời: Một trẻ ăn uống bình thường, đầy đủ chất dinh dưỡng, thịt cá, rau củ, trái cây… thì điều này không cần thiết, nhưng nếu phụ huynh có điều kiện và tìm hiểu kỹ sản phẩm uy tín thì có thể sử dụng thêm omega, các vitamin…

Điều quan trọng khi nuôi con là tinh thần thoải mái. Vì nếu không cho con được, các bạn sẽ luôn cảm thấy trẻ bị thiếu thốn. Do đó, cha mẹ nên mạnh dạn trao đổi với bác sĩ để được tư vấn cụ thể nhất.

Mỗi đứa trẻ là một cơ thể đặc biệt, khác với mọi người. Có trẻ khỏe mạnh, không cần uống gì cả, nhưng ngược lại cũng có trẻ cần bổ sung. Thực tế, khi cho con uống giúp mẹ yên tâm, cảm thấy nhờ uống chất này, chất kia giúp con thông minh hơn, giỏi hơn… từ đó con cũng yên tâm và thoải mái hơn.  Nhưng các bạn cần nhớ rằng, tuy là thực phẩm chức năng nhưng cũng cần có sự hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ và không được tự ý cho con sử dụng, không uống thường xuyên, kéo dài.

Hiện nay, xu hướng trở về với các sản phẩm từ thiên nhiên, điều này tốt nhưng nếu những thành phần có trong đó không đảm bảo sạch, an toàn thì cũng gây hại. Do đó, rất khó khăn trong vấn đề lựa chọn thức ăn hay thực phẩm sạch cho con. Cha mẹ nên tìm hiểu kỹ để lựa chọn cho trẻ.

>>> Cách giúp trẻ học online tại nhà hiệu quả và không ảnh hưởng sức khỏe

6. Bí quyết giúp trẻ vượt qua stress

Tin tức dồn dập về đại dịch COVID-19 khiến người lớn căng thẳng stress, tâm lý trẻ cũng bất an. Có cách nào để trấn an các bé, giữ được sự hồn nhiên vui tươi cho các bé không, thưa BS?

BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh trả lời: Đây là vấn đề thực tế. Bởi COVID-19 tác động đến tất cả mọi người, từ người trẻ, người lớn tuổi hay trẻ em; từ người lao động đến chủ doanh nghiệp… Do đó, trẻ em bị tác động là chuyện có thể xảy ra.

Chúng ta ai cũng bị stress nhưng hãy nghĩ những điều tích cực hơn. Chẳng hạn như, “mình may mắn vì có trở thành F0 nhưng qua được đại nạn này; hoặc mình may mắn khi con cái, người thân trong gia đình không phải trở thành F0; mình may mắn vì còn có cơ hội việc làm; hoặc là tuy mất việc làm nhưng mình có thời gian nhiều bên gia đình…”. Những năng lượng tích cực này từ chính bản thân người lớn cũng sẽ tác động đến con trẻ.

Ngoài ra, các bậc phụ huynh cũng không nên ép buộc con trẻ, không nên “con phải thế này, con phải làm cái kia”, vì mỗi đứa trẻ sinh ra đều có bản năng riêng. Đúng là chúng ta sẽ giáo dục con theo cách mình muốn hướng đến nhưng cũng cần biết rằng, cha mẹ là tấm gương của các con. Khi cha mẹ vui, con cũng vui. Ngược lại, khi cha mẹ buồn cũng ảnh hưởng đến tâm trạng của trẻ. Vì vậy, khi cha mẹ làm điều tích cực cũng sẽ lan tỏa đến con cái.

Cha mẹ nên tìm hiểu về năng khiếu, sở thích của con. Chẳng hạn, bé thích vẽ thì mẹ nên hướng cho con đến sở thích này. Hoặc nếu bé năng động quá, mẹ có thể tạo điều kiện cho con làm việc nhà, khi con làm tốt thì nên khen ngợi. Điều này để giải tỏa năng lượng và cũng giúp cho con học được tính tự lập…

Bên cạnh đó, cha mẹ cũng có thể tập cho anh/ chị chăm em; cả gia đình cũng có thể cùng nhau ngồi lại để xem một bộ phim hoạt hình, thể loại này có rất nhiều câu chuyện hay, kinh điển giúp dạy cho trẻ có tính tự lập, nhân hậu…

Thời gian bên con không bao giờ là lãng phí, qua đó sẽ có nhiều kỷ niệm, hồi ức đẹp trở thành hành trang cho các con về sau.

>>> Stress: khi nào là bình thường, khi nào thì đáng lo?

7. Những điều cha mẹ cần biết khi chăm con

Thưa BS, bên cạnh nỗi lo thường trực về dịch bệnh, cha mẹ nên quan sát con mình như thế nào để kịp thời phát hiện những bất ổn về tâm sinh lý để kịp thời giúp bé điều chỉnh? Ngoài ra nên chăm sóc trẻ ra sao ạ?

BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh trả lời: Điều quan trọng nhất là tâm lý thoải mái khi nuôi con. Thương con là điều dĩ nhiên, nhưng đôi khi cha mẹ thương nhưng thành ra “thái quá” nên lo lắng đủ thứ. Tất cả hành trình này đều theo quy luật vốn có.

Các bậc phụ huynh nên cho con ăn, dinh dưỡng đầy đủ và thay đổi liên tục, không nên bắt ép bản thân mình phải chuẩn bị hoàn hảo cho con. Ví dụ hôm nay thiếu trái cây thì mai bù lại, không nhất thiết phải đầy đủ theo thực đơn này, thực đơn kia sẽ khiến mẹ rất áp lực. Chỉ trừ những trường hợp em bé có bệnh, suy dinh dưỡng.

Trẻ sơ sinh bú mẹ càng nhiều càng tốt. Nhưng nếu không bú mẹ được vì nhiều lý do thì cũng cần bình tĩnh, đừng lo lắng và suy nghĩ do con không được bú mẹ mà hay ốm đau, bệnh tật… Hãy nuôi con thoải mái nhất có thể, các bậc phụ huynh ạ. Chúng ta càng thoải mái, con càng thoải mái.

Cha mẹ cũng nên tìm hiểu kiến thức chăm con trẻ, để có thể xử lý những tình huống thường gặp. Ví dụ trẻ táo bón thì nên cho con ăn thêm chất xơ, tập đi cầu cho bé, massage bụng… Nếu không được nữa thì cho bé dùng thêm các loại làm mềm phân. Ở trẻ nhỏ hệ miễn dịch còn yếu, nhưng khi lớn thì hệ miễn dịch nằm dọc theo ống tiêu hóa rất nhiều, vì thế dinh dưỡng của con rất quan trọng.

Ngoài ra, môi trường sống của trẻ phải vui tươi. Trẻ em rất dễ bị tác động, cho dù bữa ăn đầy đủ thịt cá nhưng cha mẹ bất hòa thì trẻ cũng sẽ khó chịu, không được vui vẻ. Bên cạnh đó, đừng quên chích ngừa đầy đủ cho con.

Về mặt tâm thần, cha mẹ cần theo dõi sát sao để xem con có tương tác, có phát triển như trẻ cùng trang lứa hay không. Mặc dù nhiều cha mẹ bận việc mưu sinh nhưng cũng đừng quên dành thời gian cho con để kịp thời phát hiện những bất thường của trẻ. Nhất là những lứa tuổi lên 3, lên 5, giai đoạn chuyển cấp 1, cấp 2 hoặc cấp 3. Đây là khoảng thời gian rất quan trọng.

Đặc biệt khi gia đình có thêm con thứ 2, mọi người tập trung vào em nhỏ mà quên mất trẻ cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý. Hoặc nếu trẻ nhìn thấy một hành động của cha mẹ hoặc hàng xóm cũng sẽ tác động lên suy nghĩ của con. Khi cha mẹ theo dõi con sát sao sẽ kịp thời phát hiện những bất thường và điều chỉnh cho phù hợp.

Nuôi dạy trẻ là nghệ thuật, rất kỳ công nhưng cũng đừng vì thế mà lo sợ, quá gò ép với chính cha mẹ và đứa trẻ. Đừng lo lắng quá mức và cũng đừng lơ là với con trẻ.

Trẻ dưới 2 tuổi thì mỗi 2 tháng đi khám 1 lần, vừa tiêm ngừa vừa kiểm tra biểu đồ chiều cao - cân nặng của con, trong khi bác sĩ khám cũng sẽ kịp thời phát hiện những bất thường, chẳng hạn như triệu chứng của còi xương, thiếu máu, thiếu sự tương tác với cha mẹ…

>>> Những điều cần biết về HO ở trẻ

Trong 4 tháng qua, BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh đã luôn đồng hành cùng tổ tư vấn AloBacsi, kể cả ngày chủ nhật vẫn nhận câu hỏi từ các ông bố bà mẹ trẻ.

Hai thành viên trẻ của gia đình BS Thanh: ca sĩ Julie Thanh Nguyên dành tặng những bài hát cổ vũ y bác sĩ tuyến đầu. Còn con trai của BS Thanh cũng là một bác sĩ nhi khoa hết sức nhiệt tình, tham gia tuyến đầu chống dịch tại BV Nhi đồng 2.

Thay mặt khán giả của AloBacsi, xin gửi lời tri ân đến gia đình bác sĩ về những đóng góp cho những bệnh nhân nhí online và cho cộng đồng.


Phương Nguyên (ghi) - AloBacsi.vn
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Mới cập nhật

  • tre em chiu hang loat anh huong tieu cuc do covid 19 lam sao vuc day tinh than cho con

    Trẻ em chịu hàng loạt ảnh hưởng tiêu cực do COVID-19, làm sao vực dậy tinh thần cho con?

    Dịch COVID-19 tác động đến mọi khía cạnh của cuộc sống, sức khỏe. Trong đó, trẻ em là nhóm nhạy cảm nhất, dễ bị ảnh hưởng tiêu cực và tổn thương. Làm sao để cùng con vượt qua giai đoạn này? Mời bạn đọc cùng theo dõi tư vấn bởi BS.CK2 Nguyễn Thị Thanh - Nguyên trưởng khoa Nội 1 - Bệnh viện Nhi đồng 2 về vấn đề này.
    13/10/2021 14:09 Nhi khoa
  • giup tre phat trien cao lon moc thoi gian nao can quan tam

    Giúp trẻ phát triển cao lớn, mốc thời gian nào cần quan tâm?

    Bổ sung dinh dưỡng và tập luyện thế nào để trẻ đạt được chiều cao, cân nặng tốt là điều được rất nhiều bậc phụ huynh quan tâm. BS Trương Hữu Khanh - Bệnh viện Nhi đồng 1, sẽ hướng dẫn cụ thể quá trình phát triển của trẻ qua các mốc thời gian.
    12/06/2021 17:35 Nhi khoa
  • day tre tap di the nao la dung cach an toan

    Dạy trẻ tập đi thế nào là đúng cách, an toàn?

    Khoảng 10 tháng tuổi, trẻ bắt đầu chập chững những bước đi đầu đời. Một số sai lầm khi dạy trẻ tập đi sẽ khiến trẻ lười đi, sợ đi hoặc bị cong chân. Những thắc mắc về tập đi đúng cách sẽ được giải đáp với chia sẻ của BS Trương Hữu Khanh - Bệnh viện Nhi đồng 1.
    10/06/2021 15:20 Nhi khoa