Khỏe đẹp

Trà xanh: 8 Lợi ích bất ngờ - 3 Tác hại khó lường cho sức khỏe của bạn

Trà xanh hay chè xanh được biết đến là loại cây có lịch sử phát triển hơn 3.000 năm. Đến nay, trà xanh được trồng và phát triển ở hơn 40 quốc gia trên thế giới, ước tính sản lượng hằng năm có thể đạt từ 4 - 6 triệu tấn.

Trà xanh là thức uống khá phổ biến ở nhiều quốc gia, được xếp thứ hai trên thế giới, chỉ sau nước lọc. Trà xanh không chỉ là một thức uống giải khát đơn thuần mà nó còn góp phần hình thành nên những giá trị văn hóa tại một số quốc gia. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu thêm về công dụng của trà xanh đối với sức khỏe và tác dụng phụ khi sử dụng quá nhiều.

I. Trà xanh là gì?

Trà xanh (hay chè xanh) được làm từ lá của cây trà tươi, chưa qua công đoạn làm héo và oxi hóa.

Cây trà xanh sống lâu năm, mọc thành các bụi, có khả năng thích nghi và phát triển cao, sinh trưởng tốt trong điều kiện môi trường khác nhau. Nhất là trong điều kiện khí hậu cận nhiệt đới như Việt Nam, nhiệt độ giao động từ 23 - 40 độ C. Đặc trưng khí hậu này mang đến lượng mưa lớn, độ ẩm cao giúp cây trà phát triển và cho sản lượng cao hơn các vùng có khí hậu khô nóng.

Trà xanh được biết đến là loại cây có lịch sử phát triển hơn 3.000 năm. Đến nay, trà xanh được trồng và phát triển ở hơn 40 quốc gia trên thế giới, ước tính sản lượng hằng năm có thể đạt từ 4 - 6 triệu tấn.

Trà xanh (hay chè xanh) được làm từ lá của cây trà tươi, chưa qua công đoạn làm héo và oxi hóa

Trong đó, Trung Quốc, Ấn Độ, Sri Lanka, Việt Nam, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Nhật Bản là những quốc gia có sản lượng trà lớn và chất lượng được thế giới công nhận hiện nay. Mỗi quốc gia sẽ có những đặc trưng riêng về hương vị, chất lượng tùy thuộc vào phương pháp chế biến, quy trình chăm sóc.

Trong đó, Việt Nam nổi tiếng với những loại trà được trồng, chăm sóc, thu hoạch theo phương pháp cổ truyền, mang lại hương vị nhẹ nhàng, thanh khiết được nhiều người yêu thích. Các vùng như Tây Bắc và Đông Bắc của Việt Nam là nơi tập trung trồng nhiều nhất, ngoài ra khu vực Tây Nguyên và Lâm Đồng cũng nổi tiếng với các loại trà ngon.

Bên cạnh những địa phương được quy hoạch phát triển thành vùng nguyên liệu, thì cũng có những nơi mà cây chè được người dân trồng hoang vẫn rất nổi tiếng nhờ vào hương vị trà độc đáo tại các tỉnh như: Điện Biên, Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái và Hà Giang.

II. Quy trình sản xuất trà xanh?

Nguyên liệu dùng trong sản xuất trà là những búp trà 1 tôm (búp trà) hai hoặc ba lá non, màu lục nhạt, sẫm hoặc ở độ tuổi khác nhau. Lá dài tầm 4-15cm và rộng từ 2-5cm. Thông thường chỉ có lá chồi và 2 đến 3 lá mới mọc gần thời gian đó được thu hoạch để chế biến.

1. Phơi héo

Sau khi hái, lá trà được dàn ra bạt lưới để phơi héo.

Làm héo để cho lượng nước trong nguyên liệu chè bốc đi bớt, lá chè nguyên liệu trở nên mềm và dẻo dai hơn

2. Lên hương

Giai đoạn này được gọi là “lên hương” vì lá trà sẽ bắt đầu giải phóng mùi từ bước này. Nhiệt độ của mặt trời làm lá trà héo đi, đồng thời kích hoạt quá trình lên men vừa phải. Trong bước này, người phơi không nên để chè tiếp xúc ánh nắng mặt trời trực tiếp để tránh làm lá bị táp nắng.

Theo chuyên gia, tùy vào giống, thời điểm thu hoạch, thời tiết ở thời điểm chế biến khác nhau khiến trà có đặc tính riêng, do đó quy trình chế biến trà cần linh hoạt để tạo ra sản phẩm ngon.

Trong khâu lên hương, đối với trà PH8, Phúc Vân Tiên, chỉ cần khoảng 1 giờ để phơi chè trên bạt. Nếu thời tiết thuận lợi, lá héo đều, mép hơi xoăn lại.

Với trà Kim Tuyên hay Ô long Thanh Tâm, các loại dùng để làm trà ô long, sau khi lên hương trên bạt sẽ tiếp tục được lên hương trên nong tre. Tiếp đó, lá được hong héo trong xưởng 45 phút-1 giờ. Người canh thực hiện khoảng 2 lần vò trà, mỗi lần khoảng 3 phút, cách nhau một giờ. Trong thời gian này, búp và lá trà được ma sát với nong tre, dập sơ nhằm kích thích quá trình lên men bắt đầu.

Thao tác tiếp theo là quay hương trong lồng. Trà được chuyển vào một lồng quay để xáo tung lên, các lá trà va đập vào nhau, tiếp tục lên men. Bước này lặp đi lặp lại cho đến khi quá trình hoàn tất. Lúc này, lá trà bắt đầu tỏa ra mùi thơm đầy đặn, gần giống như hương hoa.

Khi người trông trà thấy lên hương đã đủ (chỉ người kỹ sư hoặc người nghệ nhân làm nghề mới nhận ra điều này), trà được rải ra nia để tiếp tục ủ hương trong 30 phút.

3. Giai đoạn diệt men

Dùng độ nhiệt cao để hủy diệt các enzyme, khử tanin, giảm đắng, chát, giữ màu xanh và “khóa hương” vị ban đầu của trà.

Tùy từng loại trà mà số lượng vòng quay của máy, nhiệt độ và thời gian “diệt men” sẽ khác nhau.

Do từ máy sao dùng gas ra còn nóng, chè cần được đánh tơi ra, dùng quạt hạ thấp nhiệt độ thật nhanh để tránh tình trạng ủ lâu gây đỏ nước.

4. Vò trà

Khi vừa kết thúc giai đoạn diệt men, người làm chè tiến hành vò qua bằng tay để bỏ đi những vụn chèn còn sót lại, rồi cho chè vào cối để tiến hành vò chè.

Thông hường, một cối chế biến được 4-5 nia chè sau khi diệt men, thời gian 20 phút mỗi lần vò. Trong bước này, tế bào lá bị làm dập, khiến dịch tiết ra bề mặt. Nước thành phẩm nhờ đó xanh hơn, khi pha cũng tạo màu nhanh hơn và giữ màu qua nhiều nước pha. Thao tác này cũng làm chè xoăn lại, giữ được hương và giảm thể tích.

5. Sấy

Sấy khô trà để chuyển hóa các chất và tạo thành hương thươm và mùi vị đặc trưng cho trà

Tiêu chuẩn để kết thúc giai đoạn sấy khô là trà có mùi thơm mạnh, không có mùi cao lửa, khê cháy và độ ẩm còn lại trong trà khoảng 4-6%.

III. Phân loại trà xanh

Tùy thuộc vào chất lượng trà xanh sản xuất ra mà phân thành các loại sau: OP, P, PS, BP, BPS, D và F.

Trong đó, 2 mặt hàng trà D và F thường không có giá trị sử dụng nên thông thường người ta tận dụng để chuyển hóa chúng thành các mặt hàng trà đen hoặc để sản xuất trà túi lọc.

IV. Thành phần của trà xanh

Thành phần hóa học của trà xanh gồm:

- Caffein: Chất không bị thay đổi trong quá trình chế biến trà. Trong đọt trà tươi, mỗi vị trí sẽ có hàm lượng caffein khác nhau.

- L-theanin: Là axit amin tự do, không có trong protein. Hàm lượng L-theanin trong trà khô chỉ có 1%.

- Tanin: Hàm lượng tanin trà càng cao thì chất lượng trà càng tốt.

- Tinh dầu và các axit đi cùng tinh dầu: Acetic, butyric, cafeic, caproic, palmitic, propionic, valeric,..

- Các vitamin: Tiền sinh tố A, B2, B3, B5, C

- Các nguyên tố vi lượng có trong trà chủ yếu là: kali và fluor

Trà xanh sau khi được sơ chế sẽ giữ lại cũng như cô đặc một cách tối giản nhất các dưỡng chất trong lá trà. Một ly trà không chứa hàm lượng dinh dưỡng, calo cũng rất ít, nhưng bù lại sẽ có nhiều các chất như polyphenol, cafein, EGCG, flavanol,…

V. Chất chống oxy hóa trong trà xanh

Trà xanh chứa hợp chất chống oxy hóa polyphenol nổi bật là EGCG (Epigallocatechin-3-gallate), thuộc hợp chất catechin.

Trà xanh chứa hợp chất chống oxy hóa polyphenol nổi bật là EGCG

EGCG là một trong một nhóm các chất chống oxy hóa, được gọi là flavonoid có trong thực vật. Chúng có nhiều lợi ích sức khỏe như chống ung thư hoặc giảm nguy cơ mắc bệnh tim.

1. Chất chống oxy hóa trong trà xanh có thể bảo vệ não

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Thần kinh học, các nhà nghiên cứu đã xem xét tác động của việc điều trị chuột biến đổi gen, để phát triển bệnh Alzheimer với liều cao chất chống oxy hóa trong trà xanh.

Sau vài tháng tiêm EGCG hàng ngày, kết quả cho thấy các tế bào thần kinh của chuột được điều trị tạo ra protein beta-amyloid ít hơn 54% so với tế bào thần kinh chuột không được điều trị.

Nhà nghiên cứu Jun Tan - Tiến sĩ Thần kinh học tại Đại học Nam Florida, cho biết: “Các phát hiện cho thấy, thành phần đậm đặc của trà xanh có thể làm giảm sự hình thành mảng bám beta-amyloid trong não.

Trà xanh có thể bảo vệ bộ não của bạn khi về già, giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer và Parkinson

Nếu bệnh lý beta-amyloid trong mô hình chuột Alzheimer này là đại diện cho bệnh lý Alzheimer ở ​​người, thì việc bổ sung chế độ ăn uống EGCG có thể có hiệu quả trong việc ngăn ngừa và điều trị bệnh”.

2. Chất chống oxy hóa trong trà xanh chống lại ung thư

Nghiên cứu mới cho thấy chất chống oxy hóa, được gọi là EGCG, liên kết với một loại protein trên các tế bào khối u và làm chậm đáng kể sự phát triển của chúng. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng trà xanh giúp bảo vệ chống lại nhiều loại ung thư, như ung thư phổi, tuyến tiền liệt và vú.

Công dụng của EGCG trong trà xanh là gì?

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Sinh học cấu trúc & phân tử, các nhà nghiên cứu đã xác định tiềm năng chống ung thư của EGCG đối với các tế bào ung thư phổi ở người ức chế sự phát triển của tế bào ung thư.

Các nhà nghiên cứu cho biết, nồng độ chất chống oxy hóa cần thiết để tạo ra các tác dụng chống ung thư này tương đương với các chất được tìm thấy trong cơ thể sau khi uống chỉ 2-3 ly trà xanh.

VI. 8 Công dụng trà xanh với sức khỏe

Trà xanh được coi là một thức uống tốt cho sức khỏe với nhiều công dụng như giúp tỉnh táo, nâng cao sức đề kháng của cơ thể... Ngoài ra, trà xanh còn có nhiều lợi ích khác như:

1. Giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư

Ung thư xảy ra do sự phát triển không kiểm soát của các tế bào trong cơ thể. Đây là căn bệnh nguy hiểm, có tỉ lệ tử vong cao trên thế giới.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tổn thương tế bào do sự oxy hóa cũng là nguyên nhân gây ra bệnh mãn tính bên cạnh bệnh ung thư. Và chất oxy hóa có thể giúp cơ thể chống lại sự gây hại của quá trình oxy hóa.

Trà xanh chống ung thư, tiểu đường, tim mạch làm sạch gan cực tốt

Trà xanh được chứng minh là nguồn cung cấp chất chống oxy hóa mạnh mẽ cho cơ thể. Nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy, những người có thói quen uống trà xanh đều giảm tỉ lệ mắc các loại bệnh ung thư thấp hơn.

Trà xanh giúp ngăn ngừa các loại ung thư khác nhau như ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư ruột kết, ung thư dạ dày, ung thư phổi, ung thư gan, bệnh bạch cầu và ung thư da liên quan đến ánh sáng mặt trời.

2. Giúp gan khỏe mạnh

Trà xanh giàu cachein - một loại chất chống oxy hóa thực vật có thể cải thiện chức năng gan và làm giảm lượng chất béo trong gan. Do đó, uống trà xanh vào buổi sáng rất tốt cho gan.

3. Giúp tỉnh táo

Trà xanh làm tăng cường hoạt động các chức năng của não và giúp bạn tỉnh táo hơn. Mặc dù hàm lượng cafeine trong trà xanh ít hơn trong cà phê nhưng đủ để tạo ra phản ứng kích thích sự hoạt động của dẫn truyền thần kinh ức chế (gọi là adenosine). Nghĩa là nó sẽ làm tăng quá trình dẫn truyền các tế bào thần kinh và số lượng các chất dẫn truyền thần kinh.

Trà xanh làm tăng cường hoạt động các chức năng của não và giúp bạn tỉnh táo hơn

Hơn nữa, trà xanh còn chứa axit amin L-theanine, giúp tăng hoạt động của chất dẫn truyền thần kinh ức chế GABA, chống lại tâm trạng lo âu. Đồng thời, axit amin này cũng làm tăng dopamine và sản xuất sóng alpha trong não.

Sự có mặt của cả hai chất caffeine và L-theanine trong trà xanh đã giúp loại trà này có tác dụng đặc biệt trong việc cải thiện chức năng hoạt động của não, giúp tỉnh táo.

4. Giảm nguy cơ mất trí nhớ

Nhờ thành phần có chứa nhiều hợp chất catechin như epigallocatechin-3-gallate (EGCG) và các hợp chất hoạt tính sinh học khác, trà xanh có tác dụng làm giảm nguy cơ mất trí nhớ, hay gặp ở người lớn tuổi như: bệnh Alzheimer, bệnh Parkinson.

5. Ngừa sâu răng, giảm hôi miệng

Uống trà xanh có tác dụng ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn dẫn đến chứng hôi miệng. Bên cạnh đó, các thành phần có trong trà xanh có khả năng tiêu diệt vi khuẩn và virus gây bệnh răng miệng.

6. Giúp huyết áp ổn định

Trà xanh giúp kiềm chế angiotensin, một hormone gây ra sự co mạch và tăng huyết áp. Do đó, uống trà xanh giảm huyết áp, tốt với những ai mắc huyết áp cao.

7. Chăm sóc da

Nhiều người tin rằng trà trong các sản phẩm chăm sóc da có thể giúp tránh ung thư da và các dấu hiệu lão hóa. Ngoài ra, trà xanh làm mát cơ thể, ngăn quá trình thải độc qua da, giúp da được khỏe mạnh, ngăn ngừa sự hình thành mụn.

Lá trà xanh có chứa EGCG có khả năng hấp thụ chất tannin và thực hiện bài trừ các hắc sắc tố trong cơ thể, từ đó da sẽ sáng mịn, hồng hào, ngăn ngừa mụn

8. Giảm cân hiệu quả

Trà xanh giúp đốt cháy mỡ, tăng cường khả năng trao đổi chất bình thường, đốt cháy gần như hết calo khi đi vào cơ thể mỗi ngày.

Trà xanh ngăn ngừa quá trình chuyển hóa glucose thành các tế bào mỡ, giúp tạo một chế độ dinh dưỡng lành mạnh, an toàn. Trà xanh sẽ giúp kiểm soát cân nặng rất hiệu quả, đảm bảo giảm cân nhanh, sức khỏe ổn định.

VII. Cách uống trà xanh hiệu quả

Trà xanh không chỉ là một loại đồ uống mà nó được coi là một loại dược liệu. Để trà xanh phát huy hết tác dụng của nó, bạn nên lưu ý một số điều dưới đây:

Rửa sạch trà trước khi dùng (đối với trà tươi) sau đó tráng sơ trà qua 1 lần trước trước khi pha (áp dụng cả với trà khô và trà tươi)

Nhiệt độ pha trà phù hợp là khoảng 80 độ C, bạn không nên pha trà với nước đang sôi. Bạn cũng không nên uống trà quá nóng vì điều này sẽ gây tổn thương vách trong của dạ dày, dẫn đến đau loét dạ dày.

Mỗi ngày chỉ nên uống khoảng 500ml nước trà, không nên uống quá nhiều. Nếu uống quá nhiều sẽ gây hại cho sức khỏe như: rối loạn tiêu hóa, đau đầu, mất ngủ,… Bạn không nên để trà qua đêm, kể cả cho vào tủ lạnh.

Mỗi ngày chỉ nên uống khoảng 500ml nước trà, không nên uống quá nhiều

• Việc cho đường kết hợp với nước trà có thể làm mất chất dinh dưỡng. Bạn có thể dùng mật ong thay đường, ngoài ra không nên cho thêm bất kỳ chất thứ gì vào trà.

• Nhiều người có thoái quen uống trà đặc, điều này là không nên. Để tận dụng hết ưu điểm của trà xanh, bạn hãy pha trà ở mức vừa phải, không quá đặc.

• Một điều đáng lưu ý là không uống trà với thuốc, vì các chất có trong trà xanh khi “gặp” các hoạt chất trong thuốc sẽ tạo ra những phản ứng hóa học làm cho thuốc giảm tác dụng và cơ thể khó hấp thu.

Việc uống trà lúc đói sẽ gây kích thích dạ dày tiết ra nhiều chất chua, làm mất cảm giác ngon miệng, cơ thể hấp thu thức ăn kém đi. Hơn nữa, trong khi dạ dày trống rỗng, nếu uống trà xanh, chất chát trong trà sẽ đi vào tạng phế và làm lạnh tì, vị, tạo cảm giác cồn cào, nôn nao trong người, chóng mặt, hoa mắt, rất khó chịu.

• Ngoài ra, nhiều người có thói quen uống trà xanh ngay sau khi ăn và điều này làm cản trở quá trình hấp thu dinh dưỡng vào cơ thể. Hơn nữa, Catechins trong trà xanh cũng có thể làm giảm sự hấp thụ sắt từ thực phẩm, tăng nguy cơ thiếu máu. Do vậy, bạn cũng không nên uống trà xanh trong bữa ăn. Tốt nhất, nên duy trì khoảng cách dùng trà xanh sau bữa trưa ít nhất 1 tiếng.

Nên uống trà xanh trước giờ đi ngủ từ 1 đến 2 giờ

• Bạn nên nhớ, nước trà xanh chứa hàm lượng cafein khá cao, khi uống vào gây kích thích thần kinh, làm cho thần kinh hưng phấn, từ đó gây khó ngủ. Vì thế, vào buổi tối, nên uống trà xanh trước giờ đi ngủ từ 1 đến 2 giờ.

Thời gian lý tưởng nhất để uống trà xanh là một giờ trước và sau bữa ăn. Nếu bạn đang ăn kiêng và muốn kiểm soát sự thèm ăn thì nên uống trà xanh một giờ trước bữa ăn.

Thai phụ cũng nên hạn chế uống nước trà xanh. Nếu uống nhiều nước trà xanh đậm đặc sẽ có nguy cơ bị thiếu máu, ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Mặt khác, trà xanh còn kích thích hệ thần kinh, làm tim đập nhanh, gây mất ngủ. Phụ nữ mang thai nếu thiếu ngủ sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi và sức khỏe của chính họ.

• Nhiều đấng mày râu thường sử dụng trà thay nước lọc. Tuy nhiên, trà xanh có tác dụng lợi tiểu, nếu uống quá nhiều trà xanh sẽ gây ra tình trạng mất nước. Vì vậy, không sử dụng trà xanh thay cho nước lọc.

Không sử dụng trà xanh thay cho nước lọc

• Đặc biệt, không nên uống trà với rượu vì sự kết hợp này có thể gây hại cho thận và hệ thống bài tiết.

VIII. 3 Tác dụng phụ của trà xanh

Uống nước trà xanh là sở thích của không ít người vì nó này giúp cơ thể thanh nhiệt và giảm cân hiệu quả. Tuy nhiên, bên cạnh các lợi ích cho cơ thể, trà xanh cũng có nhiều tác dụng phụ, bao gồm:

1. Gây thiếu máu

Chất catechin có trong trà xanh làm suy giảm khả năng hấp thụ chất sắt từ thức ăn, về lâu dài có thể dẫn tới bệnh thiếu máu. Do đó, bạn cần từ bỏ thói quen uống trà xanh ngay sau bữa ăn vì cơ thể không có khả năng sử dụng hết tất cả chất dinh dưỡng từ thức ăn đã nạp vào cơ thể.

Nếu bạn lạm dụng trà xanh thì vô tình biến lợi thành hại, gây thiếu sắt, thiếu máu...

Nếu không thể từ bỏ thói quen này, bạn cần ăn nhiều những thực phẩm giàu chất sắt và vitamin C để ngăn ngừa bệnh thiếu máu.

2. Căng thẳng và áp lực tâm lý

Trong trà chứa một lượng các chất kích thích khiến cơ thể tỉnh táo. Việc can thiệp vào nhịp sinh học tự nhiên chính là nguyên nhân chính khiến các căn bệnh về tâm lý ngày càng tăng cao.

3. Ảnh hưởng đến sự phát triển của bào thai và trẻ sơ sinh trong giai đoạn bú mẹ

Uống trà xanh có an toàn khi mang thai không?

Nếu đang mang thai hoặc đang cho con bú, bạn không nên uống quá hai ly trà xanh mỗi ngày (tương đương khoảng 400ml). Khi nạp lượng caffeine nhiều hơn mức này vào cơ thể, bạn phải đối mặt với nguy cơ bị sẩy thai. Caffeine còn bài tiết qua sữa mẹ và có thể ảnh hưởng bất lợi đến sự phát triển trẻ sơ sinh.

Hỏi đáp và thảo luận chi tiết về trà xanh:

AloBacsi tổng hợp
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Tin liên quan

Mới cập nhật

  • nuoc tu truong ho tro suc khoe te bao

    Nước từ trường hỗ trợ sức khỏe tế bào

    Nước từ trường thu được bằng cách cho nước đi qua nam châm vĩnh cửu được sản xuất đặc biệt có thể kích hoạt và ion hóa các phân tử nước để thay đổi cấu trúc của các cụm phân tử nước thành hình lục giác dễ dàng thẩm thấu vào tế bào. Khi thiếu nước, tế bào sẽ bị mệt mỏi, các hoạt động bị suy yếu, các độc tố và chất thải bị tích tụ lại bên trong nội bào, và gây hại cho tế bào.
    19/10/2021 11:00 Khỏe đẹp
  • thuc pham can bang noi tiet to ameva duoc danh gia cao vi dau

    Thực phẩm cân bằng nội tiết tố AmEva được đánh giá cao vì đâu?

    Trên thị trường hiện nay, viên uống AmEva được người tiêu dùng ưa thích lựa chọn hàng đầu và phản hồi tích cực về chất lượng sau một quá trình sử dụng. Bên cạnh đó, sản phẩm AmEva được các chuyên gia đánh giá cao về độ an toàn cũng như phù hợp cho phụ nữ ở độ tuổi 30 tuổi trở lên thường bị suy giảm và thiếu hụt nội tiết tố - nguyên nhân khiến phụ nữ ngày càng “kém xinh” và gặp nhiều vấn đề về sức khỏe cũng như những chị em thường xuyên bị rối loạn kinh nguyệt, thay đổi tính cách, hán ăn, mất ngủ, đồ mồ hôi, đau nhức xương khớp, tê bì tay chân,… bởi hội tụ một số ưu điểm dưới đây.
    15/10/2021 14:00 Khỏe đẹp