Tối ưu hóa dự phòng bệnh lý não mô cầu xâm lấn

Bệnh diễn tiến nhanh, nguy cơ tử vong chưa đầy 24 giờ

Bệnh não mô cầu xâm lấn do vi khuẩn Neisseria meningitidis, một tác nhân chỉ tồn tại ở người, gây ra. Đây là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính có thể gây nhiễm trùng huyết và tổn thương não nghiêm trọng. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên đến hơn 50%. Trong số các bệnh nhân sống sót, hơn 10% phải đối mặt với những di chứng nặng nề như mất thính lực, suy giảm nhận thức, động kinh hoặc tàn tật do hoại tử chi. Ngay cả khi được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, vẫn có 5-10% bệnh nhân tử vong, thường chỉ trong vòng 24-48 giờ sau khi khởi phát triệu chứng. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, cứ 6 người mắc viêm màng não mô cầu thì có 1 người tử vong, và 1 trong 5 người sống sót phải đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng.

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên từ 16 đến 23 tuổi, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch suy giảm. Tại Việt Nam, số trường hợp mắc bệnh được ghi nhận cao ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi và nhóm thanh thiếu niên; trong nhóm trẻ dưới 5 tuổi, trẻ dưới 1 tuổi là nhóm có số ca cao nhất. Đặc biệt, 81% số ca ở trẻ dưới 1 tuổi được ghi nhận trong 6 tháng đầu đời.

Chủ động dự phòng sớm và bao phủ rộng để giảm gánh nặng bệnh tật

Theo các chuyên gia, với mức độ nguy hiểm, khả năng gây tử vong nhanh và nguy cơ để lại di chứng nặng nề, bệnh não mô cầu xâm lấn cần được chủ động phòng ngừa từ sớm.

TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Giảng viên Bộ môn Nhi, Trường Y, Đại học Y Dược TPHCM, Phó Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TPHCM, nói: “Theo hướng dẫn dự phòng bệnh não mô cầu của Hội Y học dự phòng Việt Nam, để phòng bệnh do não mô cầu, cần chủ động tiêm vắc-xin phòng ngừa sớm. Các nhóm nguy cơ cao cần được ưu tiên gồm trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên, người lớn tuổi, người có bệnh nền, và những người sống hoặc làm việc tại nơi tập trung đông người như trường học, nhà dưỡng lão, doanh trại quân đội”.

Vi khuẩn não mô cầu có 12 nhóm huyết thanh. Khoảng 95% trường hợp được báo cáo trên toàn cầu là do 5 nhóm huyết thanh A, C, W, Y và B gây bệnh. Tuy nhiên, phân bố nhóm huyết thanh có thể thay đổi theo vùng địa lý và theo thời gian.

PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa, Chủ nhiệm Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP.HCM, chia sẻ: “Dịch tễ bệnh não mô cầu không cố định mà có thể thay đổi theo thời gian, khu vực, nhóm tuổi và nhóm huyết thanh lưu hành. Điều này cho thấy bệnh não mô cầu cần được nhìn nhận như một vấn đề dịch tễ động; vì vậy, bao phủ rộng là chìa khóa để bảo vệ tốt hơn”.

TS Raffaella Iantomasi, Tiến sĩ Vi sinh y học và Vi khuẩn học, Giám đốc Y khoa vắc-xin não mô cầu, Công ty Pfizer, chia sẻ: “Dữ liệu đời thực tại các quốc gia khác cho thấy sử dụng vắc-xin não mô cầu, bao gồm các vắc-xin cộng hợp tứ giá (MenACWY), có hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh, giảm tỷ lệ mang mầm bệnh và giảm lây truyền trong một số trường hợp nhất định. Do đó, tiêm vắc-xin đầy đủ và đúng thời điểm theo khuyến nghị khoa học là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ cá nhân và cộng đồng khỏi căn bệnh nguy hiểm này”.