Thuốc

Thuốc tránh thai là gì? Dùng thuốc tránh thai liên tục có được không?

Thuốc tránh thai hay còn được gọi là thuốc ngừa thai, viên thuốc tránh thai… là thuốc để ngăn ngừa, ngăn chặn, phòng tránh việc có thai ngoài ý muốn khi quan hệ tình dục.

Thuốc tránh thai là biện pháp được nhiều người tin tưởng sử dụng vì có tác dụng nhanh chóng và hiệu quả. Tuy nhiên, sử dụng thuốc tránh thai có an toàn, cần lưu ý gì khi sử dụng? Bài viết sau đây sẽ giúp bạn đọc nắm bắt rõ kiến thức chính xác về cách sử dụng thuốc tránh thai an toàn cho sức khỏe mỗi người.

I. Thuốc tránh thai là gì?

Thuốc tránh thai hay còn được gọi là thuốc ngừa thai, viên thuốc tránh thai… là thuốc để ngăn ngừa, ngăn chặn, phòng tránh việc có thai ngoài ý muốn khi quan hệ tình dục.

Thuốc có chứa 2 loại hormone estrogenhormone progesterone - hormone cần thiết nhằm ức chế trứng rụng để ngăn ngừa quá trình thụ tinh giữa trứng và tinh trùng, như vậy quá trình mang thai sẽ không xảy ra. Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc tránh thai còn có tác dụng thay đổi lớp niêm mạc tử cung của phụ nữ, điều này sẽ không cho trứng và tinh trùng phát triển thành phôi thai để hình thành thai nhi.

Thuốc tránh thai còn được gọi là thuốc ngừa thai, viên thuốc tránh thai...

Đây là một trong những phương pháp hiệu quả nhất nhằm ngăn ngừa việc mang thai ngoài ý muốn hoặc không theo kế hoạch. Có dạng thuốc còn được sử dụng để điều hoà kinh nguyệt và các vấn đề khác liên quan đến phụ nữ.

Hiện nay, trên thị trường có 2 loại thuốc ngừa thai mà nữ giới có thể lựa chọn phù hợp với nhu cầu sử dụng của mình, bao gồm: thuốc tránh thai hàng ngày và thuốc tránh thai khẩn cấp.

>>> Chi tiết: Tất tần tật thông tin về thuốc tránh thai mà ai cũng cần biết

II. Thuốc tránh thai hàng ngày là gì?

Thuốc tránh thai hàng ngày là loại thuốc điều chỉnh nội tiết tố trong cơ thể nữ giới để kiểm soát thời gian trứng rụng và có kinh nguyệt. Thuốc tránh thai hàng ngày thường chứa estrogen và progesterone (đây là hai hormone sinh dục nữ), có tác dụng ngăn cản sự rụng trứng, làm dày lớp màng nhầy cổ tử cung, ngăn cản tinh trùng bơi về phía tử cung để thụ tinh, làm biến đổi thành tử cung không thích hợp cho trứng làm tổ.

Hiện nay, trên thị trường có 2 loại thuốc tránh thai hàng ngày là loại vỉ có 28 viên và vỉ có 21 viên, thường được bắt đầu sử dụng sau khi hết kinh nguyệt.

III. Các loại thuốc tránh thai hàng ngày và cách sử dụng

Thuốc tránh thai hàng ngày là một trong những loại được sử dụng khá phổ biến hiện nay. Dựa vào hình thức sử dụng, thuốc tránh thai hàng ngày được chia thành 2 loại, bao gồm: vỉ chứa 21 viên và vỉ 28 viên.

1. Đối với thuốc tránh thai vỉ 21 viên (chứa 21 viên tránh thai)

Dạng thuốc này chỉ chứa thành phần bên trong là estrogen. Thông thường, loại 21 viên cắt bỏ 7 viên giả dược vì liều lượng tránh thai đã đạt đủ và tiết kiệm chi phí sản xuất, để giá thành sản phẩm rẻ hơn.

Cách dùng thuốc ngừa thai 21 viên an toàn, hiệu quả

Cách dùng:

  • Uống mỗi ngày một viên tính từ ngày thứ 1 của chu kỳ kinh, uống liên tục như vậy cho đến đến 21 viên. Sau khi uống hết vỉ, nên ngưng 7 ngày cho đến hết chu kỳ rồi tiếp tục chuyển sang vỉ mới.

  • Trong trường hợp nếu vừa qua kỳ kinh nguyệt trong vòng 5 ngày, hãy uống bắt đầu từ ngày thứ 5 cho đến hết vỉ thuốc.

2. Đối với thuốc tránh thai vỉ 28 viên (chứa 21 viên tránh thai kèm 7 viên giả dược chứa đường hoặc sắt)

Hướng dẫn cách uống thuốc tránh thai 28 viên

Dạng thuốc này có thành phần bao gồm 2 hormone là estrogen và progesterone. Thuốc tránh thai 28 viên là lựa chọn được các chuyên gia khuyên dùng vì không phải nghỉ giữa chừng, giúp người dùng hình thành thói quen uống thuốc liên tục, không bị quên thuốc. Một số loại thuốc tránh thai 28 viên có 7 viên sắt (III) giúp hạn chế thiếu máu do những ngày kinh nguyệt.

Cách dùng:

Vỉ đầu tiên uống 1 viên/ngày bắt đầu từ ngày đầu tiên của kỳ kinh nguyệt, uống liên tục đến hết 21 viên tránh thai thì uống tiếp 7 ngày các viên giả dược. Hết vỉ thứ nhất uống liền vỉ thứ 2 dù kinh nguyệt xuất hiện ngày nào.

IV. Những lưu ý khi sử dụng thuốc tránh thai hàng ngày

Uống thuốc tránh thai hàng ngày như thế nào? Dùng thuốc tránh thai liên tục có được không?

  • Trên thực tế, thuốc ngừa thai hàng ngày có thể dùng bất cứ thời điểm nào trong ngày. Các chuyên gia chuyên gia khuyên rằng, nên chọn một giờ uống thuốc cố định trong ngày để tránh tình trạng quên liều. Tốt nhất, nên uống thuốc vào buổi sáng, để trong trường hợp quên thuốc thì có thể uống bù một viên vào buổi chiều hoặc tối cùng ngày. Thuốc có thể uống cùng hoặc xa bữa ăn và cần nuốt nguyên viên, có thể sử dụng đồ uống phù hợp.

  • Nếu muốn thay đổi khung giờ sử dụng, người dùng nên bắt đầu từ vỉ thuốc mới. Trong trường hợp phải thường xuyên di chuyển đến những khu vực có sự chênh lệch múi giờ, người dùng vẫn có thể sử dụng thuốc theo giấc. Nếu buộc phải thay đổi, không nên uống thuốc muộn quá 12 tiếng.

  • Một số nhóm thuốc dưới đây khi dùng chung với thuốc tránh thai sẽ gây tương tác thuốc, thay đổi hiệu lực của thuốc tránh thai: Thuốc chống lao (rifampicin), thuốc chống động kinh (hydantoin, phenobarbital, carbamazepin), kháng sinh penicillin, tetracyclin và các dẫn xuất, than hoạt và các chất hấp phụ khác, các thuốc chống trầm cảm loại 3 vòng, vitamin C, cimetidin, promethazin, các sulfamid kháng khuẩn, các loại hormon tuyến giáp, thuốc chống tăng huyết áp, thuốc nhuận tràng.

V. Nên làm gì nếu quên uống thuốc hoặc nôn sau khi uống?

  • Nếu quên uống thuốc trong khoảng thời gian dưới 12 giờ so với giờ uống thuốc hàng ngày: cần uống ngay viên thuốc đã quên (kể cả trong trường hợp ngày hôm đó phải uống 2 viên), sau đó tiếp tục uống các viên khác theo đúng lịch định kỳ cho đến viên cuối cùng trong vỉ. Không cần sử dụng các biện pháp tránh thai bổ sung trong những lần quan hệ tình dục tiếp theo.

  • Nếu quên uống thuốc trong khoảng thời gian trên 12 giờ so với giờ uống thuốc hàng ngày: cần uống ngay viên thuốc đã quên (kể cả trong trường hợp ngày hôm đó phải uống 2 viên), sau đó tiếp tục các viên khác theo đúng lịch định kỳ cho đến viên cuối cùng trong vỉ.

  • Nếu đã quan hệ tình dục trong vòng 5 ngày trước khi quên: nên sử dụng dự phòng bằng một phương pháp tránh thai khẩn cấp (nếu chưa vượt quá giới hạn sử dụng phương pháp này).

Nên làm gì khi quên uống thuốc tránh thai?

  • Nếu quên uống thuốc trong tuần cuối cùng: nên áp dụng đồng thời với biện pháp tránh thai cơ học (như dùng bao cao su). Nếu người dùng đang sử dụng dạng viên thuốc kết hợp estrogen và progesteron (vỉ 21 viên), cần bắt đầu luôn vỉ thuốc tiếp theo mà không cần dừng trong vòng 7 ngày. Sau khi quên, nếu thấy mất kinh, chậm kinh (từ 5 ngày trở lên) hoặc thay đổi chu kỳ kinh nguyệt, cần thực hiện test thử thai để kiểm tra.

  • Nếu bị nôn trong vòng 3 hoặc 4 giờ sau khi uống thuốc: Xử trí tương tự như trường hợp quên uống một viên trong vòng 12 giờ, uống ngay một viên tiếp theo. Nếu liên tục bị nôn (hoặc tiêu chảy), người sử dụng cần sử dụng đồng thời các biện pháp tránh thai cơ học khi quan hệ tình dục.

VI. Sai lầm phổ biến khi dùng thuốc tránh thai hàng ngày

  • Quan hệ không an toàn ngay sau khi bắt đầu dùng thuốc: Thông thường, thuốc tránh thai đường uống sẽ bắt đầu được uống vào ngày thứ 2 hoặc thứ 5 của chu kỳ. Nếu bắt đầu dùng thuốc tránh thai vào giữa chu kỳ, người dùng không được có quan hệ tình dục không an toàn trong ít nhất 7 ngày đầu. Vì vậy, hãy yêu cầu bạn tình sử dụng bao cao su trong khoảng thời gian đó.

  • Tự ý mua thuốc tránh thai: Hầu hết nữ giới thường chỉ ra nhà thuốc và tự ý mua thuốc về dùng theo hướng dẫn của dược sĩ hay trong toa thuốc mà không hề biết rằng việc sử dụng thuốc tránh thai sẽ làm chu kỳ kinh nguyệt thay đổi khiến cơ thể bị mất đi sự cân bằng. Do đó, nếu có nhu cầu sử dụng, tốt nhất nên hỏi ý kiến của bác sĩ trước khi dùng.

Nếu có nhu cầu sử dụng thuốc tránh thai, tốt nhất nên hỏi ý kiến của bác sĩ trước khi dùng

  • Quên dùng thuốc: Khi mới bắt đầu dùng thuốc, nếu quên uống, thậm chí chỉ cần một ngày cũng có thể khiến phụ nữ mang thai ngoài ý muốn. Bởi tuần đầu tiên dùng thuốc rất quan trọng trong việc ngăn ngừa trứng hình thành.

  • Sử dụng thuốc không đều: Khoảng cách giữa các lần uống không nên quá 24 giờ. Các chị em cần lưu ý rằng, nên uống thuốc vào cùng thời điểm hàng ngày vì nếu uống vào các thời điểm khác nhau sẽ làm giảm hiệu quả của thuốc.

  • Bị tiêu chảy hoặc nôn: Nếu đang bị tiêu chảy kéo dài hơn 24 giờ hoặc thậm chí bị nôn trong vòng vài giờ sau khi uống thuốc thì rất có thể thuốc không được hấp thu vào cơ thể. Điều này cũng có thể dẫn tới mang thai ngoài ý muốn. Vì vậy, nên tránh có quan hệ không an toàn khi gặp trường hợp này (đặc biệt nếu đã bị tiêu chảy một vài ngày) vì thuốc sẽ mất tác dụng.

  • Để thuốc ở nơi có nhiệt độ cao: Không nên để thuốc tránh thai ở nơi có nhiệt độ cao (trong ô tô hoặc ở cửa sổ, đặc biệt là vào mùa hè khi nhiệt độ tăng trên 40 độ C) vì có thể làm giảm hiệu quả của thuốc. Thay vào đó, hãy bảo quản thuốc ở nơi tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời. Nên mua thuốc chỉ đủ để dùng 1 tháng, tránh mua thuốc trước khi dùng quá 6 tháng và bảo quản chúng quá lâu vì chất lượng thuốc có thể bị ảnh hưởng.

>>> Tham khảo thêm: Phải làm sao khi quên dùng thuốc tránh thai hàng ngày?

VII. Thuốc tránh thai khẩn cấp là gì?

Thuốc tránh thai khẩn cấp là loại thuốc khẩn cấp thường được đóng gói dưới dạng 1 viên hoặc 2 viên được sử dụng để phòng ngừa tình trạng mang thai ngoài ý muốn.

Thuốc được chỉ định khi việc quan hệ tình dục không dùng biện pháp tránh thai hoặc có sử dụng nhưng thất bại, chẳng hạn trường hợp sử dụng bao cao su nhưng lại bị thủng hay rách.

VIII. Các hoạt động của thuốc tránh thai khẩn cấp

Thuốc tránh thai khẩn cấp là phương pháp sử dụng hormone hoặc thuốc ngăn chặn mang thai (hầu hết các hormone này giống với các hormone có trong thuốc tránh thai hàng ngày). Thuốc hoạt động bằng cách trì hoãn việc phóng trứng hoặc rụng trứng.

Khả năng mang thai chỉ 1-2% khi sử dụng thuốc tránh thai

Nên dùng thuốc một cách nhanh chóng, tốt nhất là trong vòng 24 giờ sau khi quan hệ vì càng dùng nó sớm, thuốc sẽ càng hiệu quả. Nếu thực hiện biện pháp tránh thai khẩn cấp trong vòng 72 giờ sau khi quan hệ tình dục, khả năng mang thai chỉ khoảng 1 - 2%.

IX. Những tình huống có thể sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp

Tránh thai khẩn cấp có thể được sử dụng trong một số tình huống sau khi quan hệ tình dục. Bao gồm:

- Khi quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp tránh thai.

- Tấn công tình dục khi người phụ nữ không được bảo vệ bằng một biện pháp tránh thai hiệu quả.

- Khi có lo ngại về khả năng tránh thai có thể xảy ra, từ việc sử dụng không đúng hoặc không dùng, chẳng hạn như: bao cao su bị vỡ, tuột, hoặc sử dụng không chính xác; 3 hoặc nhiều hơn 3 lần liên tiếp bỏ lỡ thuốc tránh thai kết hợp đường uống.

- Xuất tinh ngoài âm đạo bị thất bại.

- Sử dụng thuốc diệt tinh trùng bị thất bại hoặc thuốc bị tan chảy trước khi giao hợp.

- Tính toán sai thời gian kiêng khem, hoặc không kiêng.

Xuất tinh ngoài âm đạo bị thất bại có thể sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp

- Liên tiếp bỏ lỡ thuốc tránh thai kết hợp uống như:

  • Trễ hơn 3 giờ so với thời gian uống thuốc chỉ có progestogen (minipill), hoặc hơn 27 giờ sau khi uống thuốc trước đó.

  • Trễ hơn 12 giờ so với thời gian uống thuốc chứa desogestrel thông thường (0,75 mg) hoặc hơn 36 giờ sau khi uống thuốc trước đó.

  • Trễ hơn 2 tuần đối với thuốc tiêm progestogen norethisterone enanthate (NET-EN).

  • Trễ hơn 4 tuần đối với thuốc chỉ chứa progestin-depot medroxyprogesterone acetate (DMPA).

  • Trễ hơn 7 ngày đối với biện pháp tránh thai tiêm kết hợp (CIC)

X. Lưu ý khi sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp

  • Nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi uống thuốc tránh thai khẩn cấp. Lưu ý tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc sử dụng thường xuyên mà không có bất kỳ chỉ dẫn nào của bác sĩ, dược sĩ. Bởi việc lạm dụng một cách thường xuyên có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí ảnh hưởng đến việc mang thai sau này.

  • Cần nắm rõ thành phần thuốc để tránh bị dị ứng. Nên xem kỹ hướng dẫn sử dụng, cùng những mặt hạn chế mà thuốc có thể mang lại.

  • Tuân thủ liệu trình, cũng như thời gian dùng thuốc. Theo đó, không nên uống quá 2 liệu trình trong một tháng và quá 3 lần/năm.

  • Thuốc tuy có hiệu quả ngừa thai nhưng không thể ngăn các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục.

  • Nếu nhận thấy tác dụng phụ diễn ra quá lâu hoặc xuất hiện thêm những biểu hiện bất thường, cần đến bệnh viện để kiểm tra ngay.

>>> Cần chú ý: Lỡ uống thuốc tránh thai khẩn cẩp khi mang bầu, có ảnh hưởng?

XI. Những trường hợp nào không nên dùng thuốc tránh thai?

1. Những ai không nên dùng thuốc tránh thai?

  • Người bị bệnh tiểu đường: Một số tác dụng phụ của thuốc có thể làm tăng nguy cơ biến chứng tiểu đường. Mặt khác, thuốc trị bệnh tiểu đường là chất cảm ứng enzym gan nên có thể làm giảm hiệu quả của viên uống tránh thai.

Người bị bệnh tiểu đường không nên uống thuốc tránh thai

  • Người bị bệnh tăng huyết áp: Các viên thuốc tránh thai hỗn hợp estrogen và progesteron có khuynh hướng làm tăng huyết áp (trung bình tăng 5/3mmHg, khoảng 1% những trường hợp dùng thuốc có tăng huyết áp nặng). Ngoài ra, estrogen hay COC (thuốc tránh thai khẩn cấp dạng phối hợp) có liên quan đến việc làm tăng nồng độ các yếu tố đông máu II, VII, X, XII, VIII và fibrinogen. Theo đó, thuốc sẽ tác động tăng phiên mã gen tổng hợp protein làm tăng nồng độ các yếu tố đông máu trong huyết tương. Chính vì thế những người bị tăng huyết áp, đau nửa đầu, tiền sử huyết khối... cần thận trọng hoặc chống chỉ định đối với thuốc tránh thai khẩn cấp phối hợp COC.

  • Người mắc bệnh lý về gan, mật, thận cấp, mạn tính: Tất cả các thuốc ngừa thai bằng nội tiết đều chuyển hóa qua gan. Vì vậy, nên tránh dùng trong những trường hợp chức năng gan bị suy giảm do bệnh lý gan cấp tính hay mạn tính. Do thuốc bị phân hóa ở gan sau đó bài tiết qua thận, làm tăng gánh nặng cho gan và thận, từ đó gây tổn thương nghiêm trọng đến quá trình bài tiết các chất cặn bã ra khỏi cơ thể. Lâu dần, bệnh viêm gan, viêm thận ngày càng nghiêm trọng hơn.

  • Người từng bị ứ đọng đường mật thời kỳ mang thai (vàng da tự phát, tái phát của thai nghén): nếu đối tượng uống thuốc ngừa thai có thể bị vàng da.

  • Người có lượng kinh nguyệt ra quá ít: Nếu uống thuốc tránh thai lâu dài khiến niêm mạc trong tử cung co lại, dẫn đến mất kinh.

  • Phụ nữ trên 40 tuổi: Đối tượng này nên hạn chế sử dụng thuốc tránh thai vì estrogen trong thuốc có khả năng làm tăng tỉ lệ mắc bệnh ung thư vú.

  • Người hút thuốc lá: Dùng thuốc tránh thai sẽ tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Thuốc tránh thai lại kết hợp làm giảm khả năng chống đông máu.

  • Bệnh nhân có các khối u vú: Những người có khối u vú lành tính, u xơ tử cung cũng như một loạt bệnh nhân có các khối u ác tính là đối tượng không phù hợp để sử dụng biện pháp tránh thai dạng thuốc vì có thể sẽ ảnh hưởng xấu đến khối u.

  • Người đau đầu mãn tính, đau nửa đầu: Những phụ nữ bị đau đầu mãn tính, đặc biệt là chứng đau nửa đầu không nên sử dụng thuốc tránh thai, nếu không nó sẽ làm trầm trọng thêm các triệu chứng của các bệnh này.

Những phụ nữ bị đau đầu mãn tính không nên sử dụng thuốc tránh thai

  • Mắc chứng tắc nghẽn mạch máu: Người mắc chứng tắc nghẽn mạch máu (tắc nghẽn mạch máu não, nhồi máu cơ tim, viêm động mạch vành…) dù là ở quá khứ hay hiện tại nên tránh xa thuốc tránh thai bởi estrogen trong thuốc có thể làm tăng khả năng đông máu, gây thêm áp lực cho huyết quản vốn đang mắc bệnh.

  • Người mắc các bệnh về tim mạch hay suy nhược chức năng tim mạch: Thành phần estrogen trong thuốc tránh thai ngăn chặn sự lưu thông của các phân tử nước, natri (Na). Điều đó, đồng nghĩa với việc hệ thống tim mạch phải tăng công suất hoạt động. Dùng thuốc tránh thai trong thời gian dài sẽ gây quá tải cho hệ tim mạch, dễ dàng làm bệnh trở nên trầm trọng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

>>> Cần lưu ý: Sau khi tiêm vắc xin COVID-19 có thể dùng thuốc tránh thai hàng ngày không?

2. Phụ nữ đang cho con bú có nên dùng thuốc tránh thai?

Thời điểm mang thai trở lại sau khi sinh con ở mỗi người phụ nữ là khác nhau, điều này còn tùy vào thể trạng của các chị em. Tuy nhiên, thông thường, sau khi sinh con khoảng 6 tuần, kinh nguyệt sẽ quay trở lại. Điều này đồng nghĩa với việc chị em có thể “vỡ kế hoạch” nếu quan hệ tình dục mà không có biện pháp phòng tránh hiệu quả.

Trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ, bạn nên chọn loại thuốc tránh thai chỉ chứa một hormone progestin (mini-pill), theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Đây là loại thuốc thuốc tránh thai hàng ngày cho con bú không gây ảnh hưởng đến tiết việc tiết sữa và chất lượng sữa và có thể sử dụng ngay sau khi sinh khoảng 6 tuần. Nếu bạn có kinh trở lại trước mốc thời gian này, hãy uống thuốc ngay ngày đầu tiên của chu kỳ kinh nguyệt.

Trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ, bạn nên chọn loại thuốc tránh thai chỉ chứa một hormone progestin (mini-pill)

Thuốc tránh thai chỉ chứa Progestin hoạt động bằng cách “báo hiệu” giả cơ thể đang mang thai để ngừng phóng thích trứng. Hormone này tạo ra các điều kiện bất lợi làm cho tinh trùng khó tiếp cận được trứng hoặc phôi thai không thể làm tổ được trong tử cung.

Đối với loại thuốc tránh thai chỉ chứa một hormone progestin, bạn phải uống đúng giờ mỗi ngày. Thuốc chịu tác động của chu kỳ sinh học, khi bạn uống đúng giờ các bộ phận trong cơ thể sẽ hoạt động tốt hơn, giữ hormone ở mức ổn định, đảm bảo đạt hiệu quả cao nhất.

Lưu ý, thuốc tránh thai phối hợp (có 2 thành phần progestin và estrogen) chỉ nên dùng khi trẻ được ít nhất 6 tháng tuổi và bắt đầu ăn dặm.

XII. Các tác dụng phụ của thuốc tránh thai khẩn cấp

Theo chỉ định, thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ áp dụng với người khỏe mạnh, không dùng quá 2 lần/1 tháng. Việc lạm dụng thuốc ngừa thai khẩn cấp sẽ có một số tác dụng phụ và biến chứng xấu.

Tác dụng phụ của thuốc tránh thai là gì?

Các tác dụng phụ của thuốc tránh thai phổ biến nhất dạng uống bao gồm:

  • Làm thay đổi chu kỳ kinh nguyệt, chậm kinh, rối loạn kinh, không có hoặc bị nhiều lần trong tháng, gây rong kinh: Lý do xảy ra tình trạng này là bởi thuốc tránh thai đường uống có chứa các thành phần gây ức chế hormone sinh dục nữ làm ngăn sự rụng trứng nên ảnh hưởng phần nào đến chu kỳ kinh nguyệt. Điều này cũng phụ thuộc vào thể trạng của từng cá nhân mà chu kỳ kinh nguyệt có thể đến sớm hoặc trễ hơn bình thường. Vấn đề này có thể sẽ làm người dùng cảm thấy lo lắng, bởi lẽ kỳ kinh nguyệt chính là một trong các yếu tố để nhận biết việc thụ thai đã diễn ra hay chưa.

  • Có cảm giác chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, hoa mắt, ngực căng tức, bụng chướng hay đau râm ran: Theo thống kê, có đến khoảng 50% phụ nữ khi lựa chọn uống thuốc tránh thai khẩn cấp có hiện tượng buồn nôn. Tác dụng phụ này được quan sát là sẽ tự nhiên biến mất sau 2 tháng. Nhưng nếu quá 2 tháng mà vẫn chưa dứt, người dùng cần xem xét lại chế độ ăn uống của mình, đồng thời nên loại trừ những thực phẩm dễ gây kích ứng ra khỏi thực đơn.

Khoảng 50% phụ nữ khi lựa chọn uống thuốc tránh thai khẩn cấp có hiện tượng buồn nôn

  • Ảnh hưởng đến tâm trạng, cảm xúc: Người phụ nữ khi sử dụng thuốc có thể cảm thấy bồn chồn, lo lắng, bứt rứt trong người, gây giảm ham muốn, lãnh cảm, suy giảm hưng phấn đối với tình dục, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình. Mệt mỏi, khó chịu trong người là tác dụng phụ khá phổ biến khi uống thuốc tránh thai khẩn cấp vào buổi sáng. Tuy nhiên, tình trạng này chỉ kéo dài khoảng một hoặc hai ngày. Khi cảm thấy mệt mỏi, khó chịu tốt nhất cần tham khảo ý kiến của bác sĩ ngay. Một vài biểu hiện ít gặp khác như: tức ngực, đau đầu, tăng cân, giảm ham muốn… Những triệu chứng trên đều sẽ biến mất sau một khoảng thời gian.

  • Gây ra tình trạng tắc ống dẫn trứng: Lạm dụng thuốc có thể khiến teo niêm mạc tử cung, không rụng trứng dẫn đến vô sinh. Nhiều trường hợp nguy hiểm còn gây ra ung thư cổ tử cung do dùng thuốc quá nhiều.

  • Tăng nguy cơ mang thai ngoài tử cung: Sử dụng nhiều thuốc tránh thai khẩn cấp có thể khiến nữ giới tăng nguy cơ mang thai ngoài tử cung.

>>> Lưu ý thêm: Mối quan hệ giữa thuốc tránh thai và u xơ tử cung

  • Gây ra các bệnh lý về da: Nồng độ hormone thay đổi nội tiết tố trong cơ thể có thể làm người phụ nữ xuất hiện nhiều mụn trứng cá, nám, tàn nhang, sạm da…

  • Tử cung ra máu: Đa số những trường hợp này không mấy ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Cũng có một số trường hợp sử dụng bị ra máu nhiều hơn hai ngày. Lúc này, cần đến tìm gặp bác sĩ để có hướng giải quyết. Nguyên do là tình trạng tử cung ra máu bất thường cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề nghiêm trọng hơn có thể xảy ra.

  • Tăng cân: Đây là tác dụng phụ lâu dài phổ biến nhất của những loại thuốc tránh thai nội tiết tố.

  • Gây mất ổn định cơ thể: Trong các tình huống không thường xuyên dẫn đến rối loạn hô hấp.

  • Trầm cảm: Những viên thuốc này cũng là tác nhân của vấn đề trầm cảm.

  • U nan buông trứng: Ở một số phụ nữ cũng có trường hợp gặp phải chứng u nang buồng trứng khi dùng thuốc.

U nan buồng trứng là một trong những tác dụng phụ của thuốc tránh thai

  • Một tác dụng phụ phổ biến khác: mất cân bằng huyết áp, thậm chí là gây cao huyết áp.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên sử dụng loại thuốc này. Bởi những ảnh hưởng từ tác dụng phụ có thể gây hại cho thai kỳ. Các chuyên gia khuyên rằng, những người gặp vấn đề bị rối loạn đông máu, PCOS (hội chứng buồng trứng đa nang), huyết áp cao và trầm cảm cũng nên tránh sử dụng loại thuốc này.

XIII. Hiệu lực của thuốc tránh thai khẩn cấp

Theo khuyến cáo, thuốc tránh thai khẩn cấp nên được uống càng sớm càng tốt, không sử dụng thuốc quá muộn sau khi quan hệ tình dục để tăng hiệu quả ngừa thai. Sau khi uống thuốc mà bị nôn thì phải uống bù liều khác, sau 2 giờ thì không cần phải uống bù nữa.

Nếu đang dùng một số loại thuốc bao gồm thuốc an thần, thuốc điều trị lao, thuốc ngủ, thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc giảm đau hạ sốt... thì có thể làm giảm hiệu quả tránh thai của thuốc tránh thai khẩn cấp.

Nên lưu ý rằng, thuốc tránh thai chỉ có tác dụng ngừa thai chứ không có tác dụng phá thai. Vì vậy, thuốc chỉ có tác dụng khi chưa có hiện tượng thụ thai. Đó là cũng chính là lý do vì sao thuốc được khuyến cáo sử dụng càng sớm càng tốt.

>>> Tham khảo: Ngưng uống thuốc tránh thai thai bao lâu có thể dính bầu?

XIV. Xử trí triệu chứng bất thường sau khi uống thuốc tránh thai khẩn cấp

Thông thường, phụ nữ sẽ không gặp vấn đề gì quá nghiêm trọng sau khi dùng thuốc tránh thai.

Tuy nhiên, một số trường hợp có thể sẽ gặp phải các triệu chứng bất lợi như:

  • Căng ngực, đau ngực: Đây là tác dụng phụ thường gặp nhất. Triệu chứng này là do tác dụng của hormone gây giữ nước và làm căng ngực. Do đó, khi nồng độ hormone giảm, thuốc sẽ hết tác dụng và hiện tượng đau, căng ngực cũng sẽ không còn nữa.

Căng ngực, đau ngực là tác dụng phụ thường gặp nhất

  • Tác dụng phụ trên hệ tiêu hóa (đau bụng, buồn nôn, nôn...): Nếu bị nôn ngay sau khi uống thuốc thì cần uống liều khác để thay thế. Nhưng sau 2 giờ uống thuốc mới bị nôn thì không cần uống bổ sung liều khác. Để khắc phục tác dụng phụ này, người dùng nên uống thuốc cùng với thức ăn hoặc trước khi đi ngủ.

  • Xuất huyết âm đạo ngoài kỳ kinh nguyệt: Trong thuốc tránh thai khẩn cấp có chứa progestin, estrogen hàm lượng cao và gây ra máu âm đạo. Theo đó, khi tới kỳ kinh tiếp theo sẽ không bị xuất huyết bất thường nữa. Tuy nhiên, cũng có trường hợp chảy máu âm đạo là biểu hiện bất thường như sảy thai, có thai ngoài tử cung (do trước khi dùng thuốc đã có thai hoặc dùng thuốc nhưng không ngăn được việc mang thai…). Do đó, cần đi khám ngay khi nhận thấy hiện tượng xuất huyết bất thường (ra máu nhiều, đau bụng, xuất huyết kéo dài kể cả sau kỳ kinh tiếp theo…).

  • Nhức đầu, chóng mặt, loạn thị, rong kinh, rối loạn kinh nguyệt, thay đổi tâm trạng…: một số ít trường hợp sẽ có các triệu chứng này sau khi uống thuốc tránh thai khẩn cấp. Với những trường hợp này, cần theo dõi triệu chứng sau uống thuốc. Nếu triệu chứng tăng dần thì nên đi bệnh viện.

XV. Các loại thuốc tránh thai khẩn cấp hiện nay và cách dùng

Có 3 loại biện pháp tránh thai khẩn cấp ở dạng thuốc viên được bán ngay cả khi được kê đơn và không có đơn thuốc. Tùy thuộc vào nhãn hiệu và liều lượng mà có thể uống loại 1 viên thuốc hoặc 2 viên.

Các loại thuốc ngừa thai phổ biến hiện nay và cách sử dụng hiệu quả nhất

  • Thị trường có đa dạng lựa chọn như: thuốc tránh thai 24h, thuốc 36h, thuốc 48h, thuốc 72h và thuốc 120h. Tùy theo nhu cầu thực tế mà người mua lựa chọn. Hiện loại thuốc tránh khẩn cấp phổ biến nhất là loại thuốc tránh thai 24h và 72h vì mang lại hiệu quả cao.

  • Đối với loại thuốc có 1 viên: nên uống ngay sau khi quan hệ tình dục càng sớm càng tốt, tối đa là 48h khi đã quan hệ tình dục xong để có kết quả tránh thai như mong muốn.

  • Đối với loại thuốc có 2 viên (thuốc 48h hoặc 72h và 120h): Viên đầu tiên được uống ngay sau khi quan hệ tình dục, còn viên còn lại sẽ uống cách đó 12 tiếng sau. Cần phải uống đủ cả 2 viên mới có hiệu quả ngừa thai.

Phụ nữ nên xem việc sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp là phương pháp ngừa thụ thai dự phòng, không nên lạm dụng vì có thể gây ra nhiều nguy hiểm cho sức khỏe sinh sản của nữ giới. Theo đó, chỉ nên dùng tối đa 2 liều thuốc tránh thai cấp tốc mỗi tháng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

>>> Tham khảo: Một số tác dụng của thuốc tránh thai nếu dùng đúng cách

XVI. Các biện pháp tránh thai phổ biến nhất hiện nay

Bên cạnh biện pháp ngừa thai bằng thuốc tránh thai, còn có một số biện pháp tránh như sau:

1. Bao cao su

Cách tránh thai an toàn bằng bao cao su là một trong các biện pháp tránh thai hiện đại được nhiều cặp đôi tin dùng. Phương pháp này giúp các cặp đôi đạt hiệu đến 99% hiệu quả nếu sử dụng đúng cách.

Bên cạnh đó, trong các biện pháp tránh tránh thai, việc sử dụng bao cao su còn nổi bật với ưu điểm bảo vệ sức khỏe, hạn chế một số bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Cách tránh thai an toàn bằng bao cao su là một trong những biện pháp tránh thai hiện đại được các cặp đôi tin dùng

Trên thị trường hiện có hai loại bao cao su: bao cao su dành cho nam và bao cao su dành cho nữ.

  • Bao cao su dành cho nam: Chất liệu bao cao su dành cho nam giới thường làm từ cao su mỏng, dài với những thiết kế đặc trưng, phù hợp với kích thước dương vật và công dụng ngăn ngừa tinh trùng xâm nhập âm đạo.

  • Bao cao su cho nữ: Trong khi đó, bao cao su nữ là một túi làm từ cao su polyurethane có chất bôi trơn, vừa khít bên trong âm đạo, có vòng ở một đầu giúp việc đưa bao cao su vào và đặt nó nằm yên trong âm đạo dễ dàng hơn. Ở đầu kia có một vòng lớn khá linh hoạt nằm ở phía ngoài và phủ kín miệng âm đạo giúp tăng cường khả năng bảo vệ.

2. Miếng dán tránh thai

Miếng dán tránh thai tuy không phổ biến như các biện pháp tránh thai khác, nhưng vẫn được tin dùng bởi những công dụng hiệu quả.

Theo đó, miếng dán tránh thai giúp cung cấp một số Hormone cần thiết thông qua da để phòng ngừa hiệu quả khả năng mang thai ngoài ý muốn.

Theo thống kê cho thấy, có hơn 99% chị em phụ nữ đạt hiệu quả trong vấn đề sử dụng miếng dán tránh thai.

Miếng dán tránh thai là phương pháp ngừa thai an toàn, đơn giản và hợp lý

Một số tác dụng phụ thường xuất hiện khi sử dụng phương pháp này là: chảy máu giữa chu kỳ kinh nguyệt, có triệu chứng đau ở ngực, buồn nôn hoặc nôn. Nếu tình trạng trên kéo dài, nên gặp bác sĩ để thay đổi phương pháp phù hợp hơn hoặc thăm khám, kiểm tra, chẩn đoán bệnh lý nếu có.

3. Xuất tinh ngoài âm đạo

Xuất tinh ngoài âm đạo là phương pháp người đàn ông rút dương vật ra khỏi âm đạo người phụ nữ khi bắt đầu có xuất hiện tình trạng xuất tinh. Lúc này, tinh dịch sẽ bắn ra ngoài, hạn chế vấn đề mang thai ngoài ý muốn. Trong các biện pháp tránh thai, đây được xem là phương pháp tự nhiên, an toàn, hiệu quả. Tuy nhiên, cần lưu ý:

  • Người phụ cần nắm rõ chu kỳ về thời gian xuất hiện kinh nguyệt, khuyến cáo nên chuẩn bị một biện pháp dự phòng, đặc biệt là trong khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao.

  • Người đàn ông cần trang bị đầy đủ kiến thức và khả năng kiểm soát cơ thể để cảm nhận được tình trạng xuất tinh, tránh không để tinh trùng xuất ra tại âm đạo.

4. Sử dụng thuốc diệt tinh trùng

Thuốc diệt tinh trùng tinh trùng là một chế phẩm hóa học, được đặt vào âm hộ người phụ nữ trước khi bắt đầu quan hệ tình dục. Đây cũng là một phương pháp tránh thai an toàn khi thực hiện quan hệ tình dục. Tuy nhiên, nếu có nhu cầu cân nhắc trước khi tiến hành sử dụng, bởi phương pháp này thường có một số hạn chế không mong muốn sau:

  • Gây kích ứng cho cả nam và nữ nếu sử dụng nhiều lần trong ngày.

  • Có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường tiểu cho cả hai.

  • Môi trường pH bên trong âm đạo mất tính ổn định, cân bằng.

5. Sử dụng nắp chụp cổ tử cung

Nắp chụp cổ tử cung có dạng vòm tròn mỏng và được làm bằng silicone mềm. Dụng cụ này được đưa vào âm đạo và cổ tử cung trước khi quan hệ tình dục để ngăn tinh trùng tiến vào tử cung. Khi dùng loại này, cần sử dụng kèm thuốc diệt tinh trùng. Nắp phải được đặt trong vòng sáu giờ sau khi quan hệ tình dục.

Sau thời gian đó, nữ giới có thể lấy nắp ra và rửa sạch. Nắp chụp cổ tử cung có thể tái sử dụng được nhiều lần. Sản phẩm này có nhiều kích thước khác nhau. Vì vậy, nữ giới phải chọn được loại có kích thước chính xác với mình thông qua sự giúp đỡ của bác sĩ hoặc y tá có chuyên môn về việc này.

Khi được sử dụng đúng cách, nắp chụp cổ tử cung có hiệu quả tránh thai ở khoảng 92-96%. Tương tự như cách tránh thai an toàn bằng bao cao su, nắp chụp cổ tử cung có thể giúp cặp đôi chống lại các bệnh lây lan qua đường tình dục (STIs).

6. Đặt vòng tránh thai

Biện pháp tránh thai ưu việt, đạt hiệu quả đến 99% trong vấn đề ngăn ngừa khả năng mang thai ngoài ý muốn là đặt vòng tránh thai.

Đây là quá trình đặt một vòng nhỏ tại âm đạo, có công dụng giải phóng Estrogen và Progesterone. Từ đó khiến cho trứng và tinh trùng không gặp được nhau hoặc làm ngừng quá trình sản xuất trứng.

Đặt vòng tránh thai là biện pháp ưu việt, khiến cho trứng và tinh trùng không gặp được nhau

Vòng tránh thai giúp khắc phục một số hạn chế của các biện pháp tránh thai thông thường khác như:

  • Đạt hiệu quả cả khi người phụ nữ xuất hiện tình trạng nôn ói, tiêu chảy.

  • Có thể giúp ngăn ngừa hiệu quả khả năng mang thai từ 5 đến 10 năm.

  • Dễ dàng sử dụng, không gây ảnh hưởng đến quá trình giao hợp.

  • Sản phẩm không chứa hóa chất gây hại, an toàn ngay cả khi cho con bú.

Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng, có thể xuất hiện một số hiện tượng tạm thời như: làm tăng nguy cơ nhiễm các bệnh phụ khoa, rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, rong kinh, mất kinh,…

7. Thắt ống dẫn tinh (đối với nam), thắt ống dẫn trứng (đối với nữ)

Đây là biện pháp được áp dụng đối với cả nam giới và nữ giới, có hiệu quả lâu dài và chỉ cần thực hiện một lần bằng cách can thiệp ngoại khoa thông qua kỹ thuật thắt hoặc cắt bỏ ống dẫn dẫn tinh hoặc ống dẫn trứng. Thông qua quá trình này, sẽ ngăn quá sự gặp nhau của tinh trùng và trứng sau khi được phóng noãn.

Sau khi tiến hành phẫu thuật, cần nghỉ ngơi, hạn chế vận động hay tham gia thể dục thể thao. Bên cạnh đó, để đạt hiệu quả tốt nhất, hạn chế mang thai ngoài ý muốn, cần kiêng quan hệ tình dục ít nhất 2 tháng sau khi kết thúc phẫu thuật. Nếu có nhu cầu trong thời gian này, nên sử dụng kèm theo các biện pháp an toàn khác.

Khả năng mang thai sau khi người nam thắt ống dẫn tinh chỉ khoảng 1 trong 1000 trường hợp. Tuy nhiên, người nam vẫn nên sử dụng bao cao su hoặc người nữ đừng quên sử dụng thuốc ngừa thai hoặc các biện pháp tránh thai khác khi quan hệ cho đến khi xét nghiệm cho thấy rằng nam giới không còn tinh trùng nữa. Điều này thường mất 3-4 tháng, cũng có trường hợp mất đến 6 tháng.

Khả năng mang thai sau khi người nam thắt ống dẫn tinh chỉ khoảng 1 trong 1000 trường hợp

Tuy nhiên, phương pháp này chỉ áp dụng nếu các cặp đôi đã sinh đủ con và không có nhu cầu sinh thêm nữa.

8. Cấy que tránh thai

Que tránh thai có cấu tạo từ chất nhựa dẻo, chứa thuốc tránh thai và được cấy vào tay không thuận của người phụ nữ thông qua lớp da tay. Sau 24h cấy, que tránh thai bắt đầu phát huy công dụng và kéo dài trong khoảng thời gian từ 3 đến 5 năm.

Trong quá trình sử dụng phương pháp này, người phụ nữ có thể gặp một số tác dụng phụ như: rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, vô kinh, giảm ham muốn tình dục,... Nếu xuất hiện những dấu hiệu bất thường khác, nên đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, kiểm tra.

Thuốc tránh thai và những điều chưa biết:

https://alobacsi.com/khi-uong-thuoc-tranh-thai-ma-van-co-thai-thi-phai-lam-sao-n413377.html

Minh Huy - AloBacsi
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Tin liên quan

Mới cập nhật