Ung thư

Tắc mạch nuôi khối u - trợ thủ đắc lực của bác sĩ ngoại khoa, tránh cho bệnh nhân nguy cơ chảy máu tử vong trên bàn mổ

TS.BS Trần Chí Cường
TS.BS Trần Chí Cường

Giám đốc chuyên môn, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ Xem thông tin

AloBacsi xin giới thiệu bài viết của TS.BS Trần Chí Cường - Chủ tịch hội Can thiệp thần kinh TPHCM : "Vai trò tắc mạch nuôi u bằng can thiệp nội mạch DSA" chia sẻ về những vấn đề cần xem xét khi điều trị một khối u, trong đó nêu rõ vai trò của can thiệp tắc mạch nuôi khối u.

Những thử thách cho bác sĩ phẫu thuật ngoại khoa

Khi nói đến công tác điều trị y khoa hằng ngày để đạt được các mục tiêu điều trị, các bác sĩ luôn cân nhắc những phương pháp điều trị tối ưu, những loại thuốc ít tác dụng phụ, những phương pháp xâm lấn tối thiểu… Cho đến khi bệnh nhân không còn phương pháp nào khác, hay không còn gì để mất, lúc đó sẽ cân nhắc những nguy cơ: tử vong - tàn phế nếu điều trị và không điều trị bệnh nhân sẽ ra sao, từ đó, bác sĩ sẽ thảo luận cùng thân nhân bệnh nhân để tìm giải pháp và trong nhiều tình huống, đôi khi phải hy sinh nhiều chức năng hoặc thậm chí là một phần cơ thể để cắt bỏ những khối u.

Trong phẫu thuật ngoại khoa, việc điều trị cắt bỏ những “khối u” luôn là thử thách trong mọi thời đại. Có những khối u được điều trị một cách khá dễ dàng, có những khối u có thể được coi là bất khả xâm phạm, cho dù trong tay những nhà ngoại khoa hàng đầu với mọi công nghệ hỗ trợ thời 4.0 như robot phẫu thuật cũng có lúc phải đầu hàng.

TS.BS Trần Chí Cường thực hiện 1 ca can thiệp tắc mạch

Rất nhiều khó khăn làm cho việc điều trị những “khối u” không phải lúc nào cũng như mong đợi, có thể kể ra như:

  • Bản chất lành ác của khối u: đây là yếu tố thử thách hàng đầu cho y khoa. Với những “khối u” ung thư có độác tính cao thì việc điều trị bằng mọi phương pháp đều gặp nhiều khó khăn nếu chẳng may u được phát hiện muộn, u lan rộng di căn xa thì thường không thể làm gì thêm được, cuộc sống bệnh nhân chỉ còn đếm từng ngày.
  • Kích thước của khối u: có những trường hợp về bản chất u là lành tính không phải ung thư nhưng do khối u có kích thước quá lớn khiến cho việc điều trị gặp nhiều khó khăn, thậm chí là không thể phẫu thuật bởi vì không thể cắt bỏ một vùng cơ thể quá rộng.
  • Vị trí khối u trong cơ thể: có những khối u nằm ở những vị trí hiểm hóc mặc dù về bản chất là u lành, kích thước nhỏ… nhưng lại nằm ở những vị trí khó tiếp cận, hoặc những vùng nhiều chức năng không thể cắt bỏ của cơ thể, hoặc sẽ bị mất chức năng khi việc điều trị loại bỏ hoàn toàn khối u. Trong những trường hợp này, việc phải “sống chung với u” đôi khi là lựa chọn duy nhất.
  • Nguồn cấp máu nuôi cho “khối u”: đây là yếu tố không thể không xét đến trước khi cầm dao mổ. Đối với bác sĩ ngoại khoa, nỗi “sợ hãi kinh hoàng” là chảy máu không thể cầm được và bệnh nhân có thể tử vong trên bàn mổ do mất quá nhiều máu. Từ cổ chí kim, tai biến này luôn là nổi ám ảnh bác sĩ ngoại khoa. Có những khối u tưởng “đơn giản” nhưng khi cắt vào thì lại “đốt tới đâu chảy tới đó” khiến cho nhiều trường hợp việc lấy trọn khối u không khả thi.
  • Ngoài những khó khăn nêu trên thuộc về bản chất của khối u, chúng ta còn gặp nhiều thử thách khác ảnh hưởng đến việc điều trị các “khối u” không được như mong đợi:
  • Tổng trạng bệnh nhân: có quá nhiều yếu tố ảnh hưởng đến cuộc mổ như: tuổi tác người bệnh, tình trạng hô hấp, tim mạch, bệnh nền ( tiểu đường, huyết áp, tình trạng đông máu, cơ địa dị ứng…).
  • Điều kiện phẫu thuật: vô trùng phòng mổ, máy móc hỗ trợ, gây mê hồi sức, lượng máu dự trù, điều kiện chăm sóc sau mổ, thuốc men…
  • Các biến chứng sau mổ: nhiễm trùng, mất chức năng sau khi loại bỏ khối u.

Các phương pháp khác điều trị “khối u”

Có nhiều trường hợp khối u ác tính không thể phẫu thuật cắt bỏ vì nhiều lý do hay chưa có chỉ định cắt bỏ, cũng như điều trị phối hợp sau phẫu thuật. Hiện nay việc điều trị khối u còn có các phương pháp điều trị khác: hóa trị (dùng thuốc diệt tế bào ung thư), xạ trị (dùng chất phóng xạ để diệt tế bào ung thư), hay dùng các chùm tia xạ để điều trị (xạ trị gamma knife, cyber knife…) nhưng nói chung mỗi phương pháp đều ít nhiều có những nguy cơ, lợi ích và khả năng đáp ứng cũng tùy thuộc khá nhiều vào cơ địa và sự dung nạp của mỗi bệnh nhân.

Vai trò gây tắc mạch nuôi “khối u”

Trong hơn 10 năm qua, với sự phát triển mạnh của ngành can thiệp nội mạch (trong lòng mạch máu) đã đem lại nhiều hy vọng hơn cho bệnh nhân đặc biệt là trong lĩnh vực tim mạch, đột quỵ và các bệnh của hệ thống mạch máu. Bên cạnh đó, việc ứng dụng phương pháp này trong việc điều trị “khối u” cũng đã mang lại nhiều kết quả tốt đẹp cho bệnh nhân.

Có thể kể đến: đặc biệt là trong ứng dụng điều trị ung thư gan: các thuốc chống ung thư được bơm qua các ống thông đi từ động mạch đùi vào đến tận khối u để vừa tiêu diệt tế bào ung thư trực tiếp, vừa gây tắc nguồn nuôi làm cho khối u ngừng phát triển hay nhỏ lại, và nhiều trường hợp chỉ với phương pháp này nhiều bệnh nhân ung thư gan đã sống thêm được hơn 5 năm.

Trong những năm gần đây, việc ứng dụng can thiệp nội mạch gây tắc mạch nuôi u còn phát triển mạnh ra nhiều chuyên khoa khác như: tắc mạch u xơ tử cung, tắc mạch bướu lành tuyến tiền liệt… phương pháp này đôi khi có thể là lựa chọn tối ưu khi phẫu thuật không thuận lợi.

Đặc biệt là trong lĩnh vực thần kinh học, việc ứng dụng phương pháp gây tắc mạch nuôi u cho các loại u giàu mạch máu: u màng não, u máu (Hemangiomna)… đã giúp cho việc điều trị những khối u đạt hiệu quả cao hơn.

Nếu trước đây việc cắt bỏ khối u là không thể vì nguy cơ chảy máu gây tử vong trên bàn mổ thì nay với phương pháp gây tắc mạch trước mổ đã giúp phẫu thuật viên loại bỏ hoàn toàn khả năng này, hay ít nhất là giảm lượng máu mất hay không cần truyền máu.

Việc tắc mạch nuôi u giúp cho việc lấy trọn khối u được dễ dàng hơn, giảm nguy cơ tái phát sau mổ

Sự phối hợp tắc mạch nuôi u và phẫu thuật cắt bỏ khối u sau đó đã giúp giảm tỷ lệ tử vong và biến chứng cho bệnh nhân. Trong trường hợp này, phẫu thuật nên được thực hiện sớm sau tắc mạch một vài ngày để hạn chế việc phát triển tuần hoàn bàng hệ thông nối quanh u nếu các nguồn nuôi u chưa được kiểm soát tốt.

Khối u não của bệnh nhân nam, 63 tuổi ở vị trí khó xử lý

Can thiệp gây tắc mạch máu nuôi u

Phẫu thuật lấy trọn khối u sau khi tắc mạch

Bệnh nhân bình phục tốt sau can thiệp và phẫu thuật loại bỏ khốu u

Trong nhiều trường hợp khối u không có chỉ định phẫu thuật (còn nhỏ, chưa gây triệu chứng, hay ở vùng chức năng) hoặc không thể phẫu thuật được do tình trạng bệnh nhân không cho phép, thì phương pháp này có thể trở thành lựa chọn duy nhất cho bệnh nhân với độ an toàn cao và xâm lấn tối thiểu.

Nhiều nghiên cứu trên thế giới cũng đã chứng minh hiệu quả lâu dài của phương pháp tắc mạch nuôi u màng não có thể ngăn chặn khối u phát triển thêm hay có thể làm khối u giảm kích thước.

Khối u não của bệnh nhân nữ, 65 tuổi trước khi can thiệp tắc mạch

Khối u trước khi được điều trị (trái), sau khi được can thiệp tắc mạch và phẫu thuật (phải)

Nói chung, phương pháp can thiệp nội mạch gây tắc mạch nuôi u hiện nay có rất nhiều ưu điểm ngoài khả năng giúp phương pháp phẫu thuật đạt hiệu quả cao hơn, an toàn hơn, mà đôi khi phương pháp này cũng có thể là phương pháp lựa chọn duy nhất và tối ưu cho người bệnh.

TS.BS Trần Chí Cường


Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi.com
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Tin liên quan

Mới cập nhật