Truyền nhiễm

ThS.BS.CK2 Trần Ngọc Lưu Phương: Có nhất thiết mặc áo mưa để ngăn lây nhiễm COVID-19?

ThS.BS.CK2 Trần Ngọc Lưu Phương
ThS.BS.CK2 Trần Ngọc Lưu Phương

Trưởng khoa Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương Xem thông tin

ThS.BS.CK2 Trần Ngọc Lưu Phương chia sẻ quan điểm của ông về việc sử dụng buồng khử khuẩn toàn thân và mặc áo mưa chống COVID-19: lợi bất cập hại.

Thứ nhất nói về buồng thử khuẩn di động, đây là một ý tưởng khá hay, vì đúng mong muốn chúng ta cần phải sạch sẽ. Tuy nhiên từ ý tưởng đến thực tế là vấn đề khác, đặc biệt đây là khử khuẩn trực tiếp trên con người.

Qua theo dõi tôi thấy buồng khử khuẩn này dựa trên 1 nguyên lý là tạo chế độ phun sương để phun những giọt nước thường là anolic, tức là nó sẽ là một phản ứng cho ra một cái clo hoạt tính có tính sát khuẩn và người đi vào như tắm mưa sương vậy đó.

Vấn đề là cần đứng trong đó thời gian là bao lâu và khử khuẩn bề mặt đó có đủ làm sạch và chết hết vi khuẩn, virus trên da con người hay không? Có người muốn đứng lâu cho chắc chắn đã diệt sạch virus, liệu có đúng không? Nếu virus SARS-CoV-2 này bay lơ lửng hay nằm trước miệng chúng ta, hay trên da chúng ta, có chết sạch hay không? Chưa có một nghiên cứu nào chứng minh điều đó.

Chỉ thấy rằng trên thí nghiệm clo hoạt tính có thể bất hoạt nhiều loại virus, như vậy đặt giả dụ là nó cũng có thể bất hoạt được con virus corona này, thì coi như có tác dụng.

FDA - cục quản lý dược Hoa Kỳ thì hoàn toàn không khuyến cáo việc dùng clo hoạt tính phun sương để khử khuẩn bề mặt trên cơ thể con người, chúng ta không thể dễ dãi đối với cơ thể con người. Bởi vì clo khử khuẩn tốt đấy nhưng mà còn tác động trên cơ thể con người như thế nào?

Clo là một chất gây kích ứng rất mạnh nó có thể gây dị ứng, bong tróc da, gây dị ứng đường hô hấp, mà đặc biệt ở chế độ phun sương này thì ngoài những giọt lớn còn có những giọt nhỏ, mà giọt nhỏ kích thước rất nhỏ, có thể 5micromet, vô tình chúng ta hít clo này vào trong cơ thể. Với phun sương, hạt nhỏ nó có thể vào tận trong phế nang, nghĩa là từng ngóc ngách trong cùng của phổi và nó có thể gây viêm phế quản mãn, hen suyễn… thậm chí còn nguy cơ gây ung thư về lâu về dài.

Như vậy mức độ an toàn cho con người chưa được chứng minh và tất cả hiệp hội chuyên ngành về môi trường an toàn sức khỏe con người cũng như Cục quản lý dược của Hoa Kỳ không có 1 khuyến cáo nào dùng dạng phun sương này để khử khuẩn bề mặt cho con người.

Nói như vậy thì một số bạn đọc lại nghĩ rằng: thôi bây giờ chuyện ung thư, dị ứng hay bệnh khác nó chết lâu, còn bây giờ cứ phun như thế đi vì sợ nhiễm COVID-19 sẽ chết liền bây giờ. Quan điểm đó lại càng sai nữa!

Thứ nhất, virus corona lây lan mạnh và gây bệnh COVID-19, tuy nhiên không phải ai nhiễm bệnh này cũng chết. Chỉ có khoảng 10% số người bị nhiễm là chuyển biến thành thể nặng, trong đó khoảng 5-6% là nhu cầu phải chăm sóc đặc biệt và thở máy.

Tỉ lệ tử vong chung đâu đó khoảng 2-3%. Ở các nước phòng chống tốt thì khoảng 0,1 - 1%. Còn những nơi hệ thống y tế “vỡ trận”, không đáp ứng nổi khi số ca bệnh nặng gia tăng quá nhanh thì tỉ lệ tử vong có thể lên tới 10%, như Ý chẳng hạn.

Như vậy, nhiễm COVID-19 không đồng nghĩa là chết.

Thứ 2, đứng về mặt cơ quan bảo vệ sức khỏe cho nhân dân thì ngành y tế không thể theo luận điểm đó được. Ngành y tế muốn đưa cái gì sử dụng trên con người là phải có nghiên cứu, phải có sự chuẩn y, cũng như tài liệu khoa học từ những cơ quan y tế ở cấp quốc tế ví dụ như Tổ chức Y tế Thế giới, Cục quản lý Dược hay Hiệp hội bảo vệ sức khỏe và vệ sinh môi trường của Hoa Kỳ chẳng hạn.

Và thật sự mới đây Sở Y tế TPHCM và Bộ Y tế có công văn gửi cho các cơ quan, các địa phương là không sử dụng buồng khử khuẩn này để khử khuẩn bề mặt cho con người.

Tiếp theo, chúng ta phải nhớ rằng là bệnh COVID-19 này lây qua giọt bắn và bàn tay bẩn. Giả sử tôi đang bị bệnh, tôi nói chuyện, tôi thở thì phát tán giọt bắn đó, nếu bạn đứng đối diện tôi khoảng 1-2m thì có thể bạn hít phải giọt bắn của tôi, bạn có thể bị lây.

Hoặc những giọt bắn của tôi sau khi bay lên, nguyên tắc giọt bắn phóng bay ra ngoài rơi trên những bề mặt dụng cụ, vật dụng trong nhà hay xung quanh môi trường. Rồi bàn tay chúng ta chạm vào.

Từ bàn tay đó chúng ta đưa lên ngoáy mũi, đưa vào miệng hay dụi mắt thì mầm bệnh theo những dịch đó tới họng để gây bệnh. Và đương nhiên tốc độ lây cao, chỉ số R0 của SARS-CoV-2 khoảng 1,5 đến 2. Tức là 1 người có thể lây cho mấy người.

Như vậy chuyện chúng ra khử khuẩn toàn thân, tắm toàn thân thì nó không có giải quyết được vấn đề. Chúng ta khử khuẩn toàn thân xong, bước vô nhà rồi lại nói chuyện không có khẩu trang thì đâu lại vào đấy.

Rồi chúng ta khử khuẩn toàn thân xong chẳng thèm rửa tay, ngồi chung bàn hay đi lại, vặn nắm cửa, rồi lại chạm vật này vậy kia thì nó vẫn lây như thường. Chẳng lẽ chúng ta cứ đi ra đi vô buồng khử khuẩn liên tục?

Thêm nữa, chúng ta biết rằng, clo hoạt tính này rất độc, do đó khi phun khử khuẩn phòng ốc là phải đợi 2 giờ sau con người mới quay trở vào phòng được phun khử khuẩn đó. Chứ không phải vừa phun xong phòng kín là chúng ta vào thì không đúng.

Tuy nhiên, việc khử khuẩn clo này nó cũng có giá trị, tức là khử khuẩn đầu ra của những vật liệu dơ bẩn, ví dụ dụng cụ phòng mổ hay đồ đã qua sử dụng của bệnh nhân, chúng ta khử khuẩn như vậy sẽ giảm tác hại lây lan ra môi trường. Khử khuẩn dao mổ trước khi hấp luộc lại hay là các đồ dùng, áo quần của bệnh nhân chẳng hạn. Như vậy khi áp dụng cho vật vô tri vô giác, nó hữu dụng và không gây hại.

Sẽ có người lại nói tiếp: clo là nước javen, ở trong hồ bơi người ta khử khuẩn bằng nước javen thì chúng ta cứ bơi thoải mái có bị gì đâu. Xin thưa rằng những hồ bơi đó luôn có một ngày nghỉ để thay nước và hòa tan clo hay nước javen, ngày đó người ta đóng cửa hồ bơi, qua ngày hôm sau chúng ta mới được xuống hồ bơi.

Nên nhớ trường hợp clo phun sương, chúng hít vô phổi rất nhiều những hạt nhỏ, trong khi tại hồ bơi clo chỉ ở ngoài ta thôi, chắc chắn là chúng ta không khi nào chủ động uống hay hít nước hồ bơi. Và nồng độ nước javen trong nước cũng thấp, ít gây độc hại cho người đi bơi.

Theo ThS.BS.CK2 Trần Ngọc Lưu Phương, việc mặc áo mưa để ngăn lây nhiễm COVID-19 là không cần thiết và có thể làm gia tăng lượng rác thải nhựa, ô nhiễm môi trường

Một số người sợ quá, mặc áo mưa đi ngoài đường cho khỏi bị nhiễm khuẩn rồi về lột bỏ áo mưa dùng 1 lần, xin thưa rằng virus nó lây qua giọt bắn hít thở trực tiếp giữa người tiếp xúc trực tiếp với người, giọt bắn của người bệnh chứa virus.

Chúng ta nhớ con virus rất dữ dằn nhưng cực kỳ mong manh, dễ vỡ. Nó ở trong cơ thể con người thì hung hăng là thế nhưng ra khỏi cơ thể con người, nó phải nằm trong giọt bắn.

Giống như bây giờ tôi phun nước miếng vào bạn, nếu phun vào da tay, chân hay bụng của bạn chứ không phải phun thẳng vào mặt bạn - tôi ví dụ như vậy - thì virus chỉ tồn tại vài phút trên da người thôi vì da người có tính kháng khuẩn vậy thì khi rơi trúng da, nó không còn khả năng lây nhiễm nữa, và sau đó cũng chết thôi vì môi trường này không phù hợp với cơ thể của nó.

Do đó bạn mắc áo mưa cho người sạch thì cũng không cần thiết, chỉ cần bàn tay sạch và bảo vệ mũi, miệng, mắt để không có giọt bắn văng vào.

Một điều nữa, khi chúng ta đi ngoài nắng, đặc biệt khí hậu nước ta là nóng ẩm, ánh nắng rất mạnh, mà virus rất sợ tia UV, tức là tia cực tím. Tia UVA, UVB ở đâu? Chính là trong ánh nắng mặt trời, đặc biệt là ánh nắng rực rỡ của miền nhiệt đới chúng ta.

Trưa nắng chang chang mà bạn chạy xe ngoài đường thì dù tôi có phun cả đống virus vào lưng, ngực bạn, bảo đảm không quá 3 phút dưới ánh nắng là con vius này “băng hà” luôn. (Tuy nhiên, UVA, UVB cũng làm tăng nguy cơ ung thư da nên 30 phút trước khi chạy xe ngoài đường cần bôi kem chống nắng).

Như vậy ở miền nhiệt đới chúng ta, nắng trưa hè đã là một thiên địch đối với virus rồi, bạn không cần mặc áo mưa để che chắn virus.

Nói vui thì chắc chắn 1 điều mình không như con chó hay con mèo, đưa mũi xuống liếm lông, ngửi lưng hay ngửi bụng. Mình chỉ có bàn tay đưa lên chùi mũi hoặc đưa vô miệng. Cho nên quan trọng nhất vẫn là giữ cho đôi tay sạch sẽ.

Vậy chuyện mặc áo mưa để chống virus chẳng những không cần thiết mà còn làm tăng ô nhiễm môi trường, vì bạn xài áo mưa 1 lần rồi bạn vứt bỏ, trong nó là rác thải khó phân hủy.

Như vậy những bạn nào có ý định đó thì chúng ta nên bỏ ý tưởng đi nhé.

ThS.BS.CK2 Trần Ngọc Lưu Phương


Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi.com
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Tin liên quan

Mới cập nhật