Cơ - Xương - Khớp

TS.BS Tăng Hà Nam Anh: Cái gai cột sống có tội tình gì? Khi nào cần điều trị gai cột sống?

TS.BS Tăng Hà Nam Anh
TS.BS Tăng Hà Nam Anh

+ Trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình - Bệnh viện Nguyễn Tri Phương Xem thông tin

TS.BS Tăng Hà Nam Anh giúp mọi người phân biệt các khái niệm thường gặp khi đau lưng: thoái hóa cột sống, gai cột sống, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa.

alobacsi TS.BS Tăng Hà Nam AnhTS.BS Tăng Hà Nam Anh

I. Thoái hóa cột sống là gì?

Cột sống bao gồm nhiều đốt sống chồng lên nhau, ở giữa có những mấu khớp giữ cho cột sống không bị lệch đi, những mấu khớp này dễ bị thoái hóa.

Đồng thời, thớ thịt bám theo cột sống cũng rất chắc (các bà nội trợ hay mua thịt cốt lết sẽ nắm rõ điều này) để giữ cho cột sống thẳng. Gân, cơ bám vào xương cột sống theo thời gian cũng bị thoái hóa.

Thoái hóa cột sống là bệnh lý diễn tiến theo tuổi, khi chúng ta lớn tuổi mới bị. Con người tới tuổi 25 là tới giai đoạn “đi ngang”, là không phát triển nữa nhưng cũng chưa già đi. Sau tuổi 35, chúng ta bắt đầu thấy mọi thứ đi xuống, bắt đầu thoái hóa dần dần. Cho nên nếu là các em học sinh ngồi học nhiều, than đau lưng mà chúng ta chẩn đoán thoái hóa cột sống là không đúng vì các em chưa tới độ tuổi lão hóa.

Thoái hóa cột sống là tình trạng thoái hóa các mấu khớp và điểm bám của gân và các dây chằng vào vùng cột sống đó.

II. Thoái hóa cột sống ở người trẻ là vì sao?

Mời quý bạn đọc xem bài: Vì sao chưa tới 30 tuổi đã bị thoái hóa cột sống?

III. Thoái hóa cột sống có biểu hiện gì?

Thoái hóa cột sống xảy ra do thoái hóa mấu khớp, khi bị đau bệnh nhân sẽ không cúi khom được. Chúng ta thấy trẻ em có thể cúi xuống, tay chạm ngón chân được nhưng người bị thoái hóa cột sống chỉ cúi xuống nửa chừng là đau.

Thêm 1 triệu chứng quan trọng là buổi sáng ngủ dậy, người bệnh sẽ thấy lưng mình bị cứng, phải vặn vẹo một hồi mới mềm ra, và khi ngồi/đứng lâu để làm việc thì buổi chiều đau lưng trở lại, khi nằm nghỉ thấy đỡ.

IV. Phân biệt khái niệm thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa

Rất nhiều bà con nhầm lẫn các khái niệm này, hoặc xem thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm và đau thần kinh tọa là tương đương nhau. Điều này không đúng.

Khi những đốt sống chồng lên nhau, bên trong nó có tủy sống, từ đó có những rễ thần kinh chạy ra ngoài.

Chúng ta tưởng tượng rễ thần kinh, dây thần kinh giống như sợi dây điện trong nhà mình. Những “dây điện” này dẫn truyền tín hiệu từ não ra ngoài và ngược lại, bạn muốn co cái tay thì phải có tín hiệu từ não theo sợi “dây điện” truyền tới cánh tay.

Trên đường đi của sợi thần kinh chui ra từ cột sống thắt lưng, nếu mấu khớp bị thoái hóa thì có thể xuất hiện những “gai xương”, hoặc dây chằng dày lên do canxi lắng tụ, không còn mềm dẻo nữa. Con đường đi ra lúc này của dây thần kinh bị hẹp lại (giống như đường xe đi mà 2 bên mọc ra lô cốt, rất dễ kẹt xe), lúc này dây thần kinh bị chèn ép, gây ra triệu chứng đau thần kinh tọa.

Vùng đốt sống thắt lưng khi bị thoái hóa, vị trí càng ở dưới thấp càng dễ bị thoát vị, càng dễ chèn vào dây thần kinh, gây đau thần kinh tọa.

Hình ảnh thoái hóa đốt sống, xẹp đĩa đệm, chèn ép thần kinh

Vậy thoát vị đĩa đệm là gì? Giữa các đốt sống có một nhân đĩa đệm, nó giống phuộc nhún xe gắn máy, giúp giảm xóc cho cột sống. Theo thời gian, nhân đĩa đệm này bị thoái hóa, mất nước, khi chụp MRI bác sĩ sẽ đọc là “thoái hóa mất nước nhân đĩa đệm”. (Có người hỏi vậy giờ uống nhiều nước thì nước có đổ lại vào trong nhân đĩa đệm không? Xin thưa là không, bởi đây là quá trình lão hóa).

Khi nhân đĩa đệm bị mất nước, nó không còn độ đàn hồi, mỗi lần chúng ta đứng lâu, ngồi lâu, đi nhiều sẽ bị đau thắt lưng.

Theo thời gian, những dây chằng giữ cho nhân đĩa đệm không chạy qua chạy lại bị rách ra, nhân đĩa đệm chui ra đằng sau, đè vào rễ thần kinh, gây ra đau thần kinh tọa, lúc này gọi là: thoát vị đĩa đệm có triệu chứng thần kinh.

Thành ra nếu có thoát vị đĩa đệm mà không có chèn rễ thần kinh thì chưa phải vấn đề quá lớn, vẫn còn nằm trong bệnh lý “thoái hóa cột sống”.

V. Gai cột sống là gì, khi nào cần điều trị?

“Gai cột sống” là hình ảnh mà bác sĩ thường chỉ cho bệnh nhân thấy trên phim Xquang. Chúng tôi học cả mười mấy năm trời về vấn đề này, nhưng khi khám cho bệnh nhân chỉ có 5-7 phút giải thích thì không thể nói hết quá trình thoái hóa cột sống như thế nào, phải chỉ hình ảnh chiếc gai trên phim cho dễ hiểu.

alobacsi Đốt sống bình thường (trái) và đốt sống bị thoái hóa, hình thành gai cột sống (phải)Đốt sống bình thường (trái) và đốt sống bị thoái hóa, hình thành gai cột sống (phải)

Gai cột sống hình thành do quá trình tự sửa chữa của cơ thể. Bởi vì khi nhân đĩa đệm bị thoái hóa, mất nước, cột sống mất vững thì cơ thể “nghĩ rằng” phải đưa vật liệu đến gia cố thêm cho cột sống, tạo thành hình ảnh cái gai (giống như bờ sông, bờ biển chỗ nào sóng đánh nhiều quá thì phải làm thêm bờ kè).

Tuy nhiên, bản thân cái gai đó không phải nó đâm vào thịt hay xương rồi gây đau, mà nó chèn vào rễ thần kinh thì mới gây đau. Cho nên cái gai cột sống khi bình thường sẽ không có vấn đề gì, chỉ khi nào nó chèn ép vào dây thần kinh thì mới cần điều trị.

Như vậy “gai cột sống” có thể hiểu tương đương với “thoái hóa cột sống”.

VI. Có phải hễ đau lưng là nghĩ tới thoái hóa cột sống?

Tóm lại, thoái hóa cột sống là một trong những nguyên nhân gây đau lưng, nhưng đau lưng thì không chắc chắn có thoái hóa cột sống. Bởi đau lưng có nhiều nguyên nhân khác như: sỏi thận, sỏi bàng quang, hoặc phụ nữ đang hành kinh cũng bị đau lưng… đây là những trường hợp đau ở cơ quan khác ảnh hưởng đến lưng. Cho nên đau lưng là một nhóm bệnh rất lớn mà thoái hóa cột sống chỉ là một trong những nguyên nhân gây đau lưng.

Hồng Nhung (ghi)


Nguồn: AloBacsi tổng hợp
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường
Đăng ký nhận tin từ Alobacsi
Đăng ký nhận bản tin nóng nhất về dịch bệnh hàng ngày để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Tin liên quan

Mới cập nhật